'Medisch student verliest nu minstens vijf jaar'

Anderhalf jaar werkte de projectgroep van hoogleraar huisartsgeneeskunde Betty Meyboom-De Jong aan het rapport De Arts van Straks. Daarin staan ingrijpende voorstellen om de langdurige opleiding tot huisarts, sociaal geneeskundige of specialist te moderniseren....

- U wilt fors ingrijpen. Waarom is dat nodig?

'Hier aan de Rijksuniversiteit Groningen hebben we een cohort studenten gevolgd tijdens hun opleiding tot specialist. Die bleken na afloop minstens vijf jaar te hebben verloren: twee jaar tijdens de basisopleiding en drie jaar tijdens het wachten op een opleidingsplaats. Dat is niet doordat de studie zo moeilijk is, maar doordat de medische opleiding in Nederland gewoon niet goed is georganiseerd. Daardoor studeren de meesten pas op hun 35ste of 37ste af, terwijl 30 jaar haalbaar moet zijn.'

- Hoe komt dat?

'Niemand voelt zich verantwoordelijk voor het hele opleidingstraject. De basisopleiding valt onder het ministerie van Onderwijs, de vervolgopleidingen onder colleges van de KNMG en wetenschappelijke verenigingen. De overgang tussen beide is niet geregeld. Bovendien zijn instroom- en beoordelingscriteria vaag of zelfs afwezig. Dat maakt het systeem weinig transparant voor studenten.'

- Wat stelt u voor?

'In de eerste plaats moet er een naadloze aansluiting komen tussen basis- en vervolgopleiding. Dat scheelt zo drie jaar. Daarnaast moet het mogelijk worden de uitval van 15 procent in de basisopleiding aan te vullen met zij-instromers. Wat dat betreft komt de invoering van de bachelor-master-structuur goed uit: bachelors van een andere studierichting of hbo'ers met werkervaring kunnen voortaan in het vierde jaar instappen voor een verlengde master-opleiding tot basisarts. Een hbo-verpleegkundige moet nu bij nul beginnen en dat doet dus vrijwel niemand.

'In de derde plaats moeten vervolgopleidingen meer samenwerken. De snijdende vakken en beschouwende vakken kunnen onderling lessen samenvoegen. Dat levert na twee jaar een diploma tot basisspecialist op. Studenten hoeven dan niet meer na hun basisopleiding meteen een specialisme te kiezen en zij kunnen dat tussenstation gebruiken om er even uit te stappen. De vervolgopleiding is hét moment om zwanger te worden, maar dat is nu niet geregeld.'

- Wat heeft de patiënt aan een arts die korter is opgeleid?

'Wie dadelijk afstudeert op zijn 30ste heeft misschien minder jaren gewerkt in een ziekenhuis, maar heeft niet minder studie-uren achter de rug. Het is waar dat de studenten in het schakeljaar jonger zijn dan de arts-assistenten die nu medeverantwoordelijkheid dragen voor de behandeling van een patiënt. Maar in beide gevallen gebeurt alles onder verantwoordelijkheid van een specialist. Daarna moeten alle artsen tijd blijven steken in bij- en nascholing. Maar dat laatste valt buiten de opdracht van mijn projectgroep.'

- Wordt de opleiding tot specialist nu korter omdat er een tekort aan artsen bestaat?

'We willen al heel lang iets doen aan de verloren jaren tijdens de opleiding. Ook toen het artsentekort nog niet in zicht was. We hebben het Capaciteitsorgaan gevraagd de gevolgen voor het aantal geregistreerde artsen door te rekenen. Maar wat daar ook uitkomt, het was niet ons doel.'

- Worden uw voorstellen niet onbetaalbaar als arts-assistenten minder kunnen worden ingezet voor routineklusjes in het ziekenhuis?

'Het is inderdaad duurder. Basisartsen gaan minder ''productie'' draaien en sommige specialisten staan vaker voor de klas.

'Daar staat tegenover dat de jonge studenten in het schakeljaar veel routineklussen kunnen overnemen. Dat geldt ook voor niet-medici als nurse-practitioners en physician-assistents: dat zijn speciaal opgeleide hbo'ers die steeds meer taken van de dokter overnemen. Dat gaat niet ten koste van de kwaliteit en het scheelt ook geld.'

- Gaat de numerus fixus ook overboord?

'Nee. Dat is een prima instrument om overschotten en tekorten van artsen tegen te gaan. Dat die in Nederland toch ontstaan, heeft niets met dat instrument te maken, maar met een gebrek aan slagvaardigheid van de politiek.'

Meer over