Medevormgever van naoorlogs Nederland

Siebrand Bakkenist..

AMSTERDAM Hij was kop van Jut van de vakbonden, medearchitect van Akzo en oprichter van een van de bekendste Nederlandse consultancybureaus.

Siebrand Bakkenist, die 28 december op 94-jarige leeftijd in Blaricum overleed, heeft zijn stempel op het naoorlogse Nederland gedrukt: als adviseur van vele bedrijven en instellingen, als bestuurslid van Akzo, als voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO, als penningsmeester van de Nederlandse Sport Federatie en als bestuurslid van Nijenrode.

De geboren Amsterdammer die in een eenvoudig middenstandsgezin opgroeide, richt in de oorlogsjaren na een studie economie een eigen adviseursbureau op aan het Rokin. Hij organiseert van hieruit onder meer de voedselvoorziening voor de ondergrondse. Na de oorlog groeit het bureau uit tot de toonaangevende consultancy-firma Bakkenist, Spits & Co die in 1999 door Deloitte & Touche wordt overgenomen nadat het bedrijf in opspraak is geraakt in de affaire rond de Groningse procureur-generaal Steenhuis.

Bakkenist zou in 1964 toetreden tot de directie van het latere Koninklijke Zout-Organon. Hij staat hiermee aan de basis van de fusie met de Algemene Kunstzijde Unie (AKU) in 1969, waardoor de nieuwe multinational Akzo wordt gecreëerd. Bakkenist wordt zelf vicevoorzitter van de raad van bestuur van het nieuwe chemiebedrijf. Die functie zou hij tot 1977 vervullen.

In 1970 wordt hij daarnaast voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO – op dat moment nog een parttimebaan. In zijn periode als werkgeversvoorzitter radicaliseerden de vakbonden. Harry ter Heide, die in 1971 André Kloos als voorzitter was opgevolgd, moet een jaar later al plaats maken voor Wim Kok, nadat de industriebond onder leiding van Arie Groenevelt zich gekeerd had tegen het centraal akkoord over de loonvoorwaarden. Bakkenist vindt eigenlijk dat de werkgevers onder druk van de regering al veel te ver zijn gegaan met de loonsverhogingen.

De industriële aftakeling wordt begin jaren zeventig al duidelijk zichtbaar en de naoorlogse consensus heeft afgedaan. Zo wil Akzo de verliesgevende vestiging in Breda sluiten. De bonden keren zich hier fel tegen. In een interview met het VNO-blad Forum stelt Bakkenist dat veel conflicten in de persoonlijke sfeer werden getrokken. ‘Tijdens de demonstraties tegen de sluiting van Akzo Breda werden spandoeken meegedragen met de tekst: Bakkenist in de kist.’

Zijn strijdvaardigheid laat hij blijken door zich voor het blad Elsevier met een jachtgeweer te laten fotograferen. ‘Ik zal ze wel effe aanpakken.’

Niet alle werkgevers stellen die houding op prijs. In 1973 moet Bakkenist opstappen. Joop Bartels wordt de nieuwe VNO-topman maar die gaat een jaar later al weg als hij door zijn collega’s juist te royaal wordt gevonden.

Uiteindelijk wordt Chris van Veen de eerste fulltimevoorzitter. ‘Bakkenist had al de aanzet gegeven tot de professionalisering van de werkgeversorganisaties en zag erop toe dat ze gezamenlijk een vuist gingen maken, ook in de publiciteit, en één gezicht naar buiten kregen. Dat is zeker zijn verdienste geweest’, aldus een VNO-woordvoerder.

Van Veen herinnert zich Bakkenist als iemand die compromisloos was. ‘Hij kwam niet van zijn standpunten terug. Hij stond voor de rentabiliteit van de bedrijven.’ Van Veen zou in 1982 samen met Wim Kok in Wassenaar het consensusmodel herstellen.

Peter de Waard

Meer over