Meciar bewaakt identiteit Slowakije

De Slowaakse premier Vladimir Meciar brengt vandaag een bezoek aan Nederland. De Tsjechische president Havel beticht hem van 'paranoia', zelf ziet hij zich als de bewaker van de identiteit van een landje dat niemand wil hebben....

VLADIMIR Meciar komt nooit ergens om te bedelen. Dat heeft hij niet nodig. Hij hoeft geen gunsten - van wie dan ook. Niet van de Amerikanen, niet van de Tsjechen, niet van de NAVO, niet van de Europese Unie. Als die Slowakije niet willen dan is dat maar zo. Daaraan is het kleine landje met zijn vijf miljoen inwoners inmiddels wel gewend: behandeld te worden als een tweederangs land. Maar het kan ze niks schelen want ze kunnen het samen wel alleen, Meciar en Slowakije.

Elke aanval op de positie van de minister-president van Slowakije stuit af op deze muur van verongelijktheid. En met dezelfde onwrikbare houding regeert hij sinds 1993 zijn land. Hij heeft ruzie met iedereen en het kan hem niet schelen. Integendeel: het levert hem stemmen op, want veel Slowaken herkennen dat.

In 1993 kreeg Meciar, tot die tijd premier van de Tsjechoslowaakse deelstaat Slowakije, het land in de schoot geworpen. Het was een land van niks en zelfs de Slowaken wilden het niet hebben. Maar 16 procent van de Slowaakse bevolking was voorstander van echte onafhankelijkheid. Maar toch werd het onafhankelijk - louter omdat de onderhandelingen met de Tsjechen over de vorming een Tsjecho-Slowaakse federatie onhandig in het honderd liepen.

Sindsdien is Slowakije alleen. Een land dat twee dingen nodig heeft: een eigen identiteit en een Vladimir Meciar om die identiteit te bewaken tegen talloze vijanden in binnen- en buitenland.

De Tsjechische president Vaclav Havel betichtte Meciar onlangs in een interview van 'paranoia'. Meciar riep meteen zijn ambassadeur uit Praag terug, en Havel moest zijn excuses maken. De verhoudingen met de Tsjechen zijn toch al niet best en worden er niet beter op doordat Meciar te pas en te onpas begint over het goud dat hij nog van Praag te goed heeft: het Slowaakse aandeel in de voormalige Tsjechoslowaakse goudvoorraad.

En de verhouding met anderen laat ook te wensen over. In eigen land heeft hij ook bijna alle intellectuelen, studenten, kunstenaars en journalisten tegen zich in het harnas gejaagd.

Het kan Meciar niet meer zo deren want met ijzeren consequentie heeft de gewezen advocaat de afgelopen vier jaar wetten door het parlement geloodst die zijn regering - dat wil zeggen hemzelf - gaandeweg de zeggenschap over bijna alles in Slowakije heeft bezorgd. De politiek heeft zijn vingers weer in alle facetten van het leven op een manier die sterk doet denken aan communistische tijden. Dankzij nieuwe wetten heeft de regering de macht terug over het onderwijs en de cultuur: de ministers kunnen directeuren van scholen, musea en theaters zonder opgaaf van reden ontslaan en nieuwe benoemen.

Bijna was ook een nieuwe wet op de staatsveiligheid aangenomen die vage zaken als 'het in een kwaad daglicht stellen van de republiek' strafbaar zou hebben gemaakt en de deur naar willekeur wagenwijd opengezet zou hebben. President Kovacs, Meciars belangrijkste tegenspeler, verhinderde dat. Meciars positie blijkt nog niet helemaal onaantastbaar.

De lastige Kovacs houdt er in maart mee op. De oppositie wil dat Kovacs' opvolger rechtstreeks wordt gekozen. Maar Meciar wil dat de regering ook de zeggenschap krijgt over de benoeming van de volgende president. Volgende week wordt hierover een referendum gehouden.

In een ander referendum, ook volgende week, mag het volk uitspreken of Slowakije bij de NAVO moet willen of niet. Het antwoord zal weinig uitmaken. Meciar heeft al meer dan eens openlijk betwijfeld of de NAVO Slowakije wel wil. De NAVO zelf, Amerika voorop, heeft al luidkeels twijfel geuit aan het democratisch gehalte en aan de stabiliteit van het bewind in Bratislava.

Als ze Slowakije niet willen wordt Slowakije wel neutraal. Als helemaal niemand Slowakije wil maakt hij er, zo heeft hij zijn kiezers beloofd, hoogstpersoonlijk 'een tweede Zwitserland' van.

Michel Maas

Meer over