Max Pam wilde ook wel eens ervaren hoe een kuuroord is: een nieuw gevoel in een oud lichaam

In een chic kuuroord in het Spaanse Alicante wordt het vermoeide oudere lijf met massage, sport en superfood weer op krachten gebracht. Volkskrant-columnist Max Pam wilde dat meemaken.

Beeld Claudie de Cleen

Op lage banken hangen mannen en vrouwen in witte ochtendjassen. Hun onderbenen zijn bloot, ze dragen slippers. Een enkeling zuigt met een slangetje zuurstof uit een van de aan de muur bevestigde vaten. Allen wachten tot zij worden opgeroepen door een van de drie lachende dames achter de balie. Ook ik wacht in mijn ochtendjas en op mijn slippers.

Dan hoor ik mijn naam: 'Mr. Pam!'.

Ik sta op en loop een verduisterde gang in, op weg naar de Oriënt Room. Aan het eind van de gang staat in het gelid een legertje masseurs te wachten. Dit keer is mijn masseur een kleine vrouw, vermoedelijk een Spaanse. Ik volg haar naar een kamer waar een massagetafel staat. In de hoek zie ik een klankschaal, gevuld met grijze kiezels. Ze zegt dat ik mij geheel moet uitkleden en geeft mij een klein plastic onderbroekje. Daarna trekt zij zich discreet terug op de gang. Ik stap in het broekje en ga buiksgewijs op de massagetafel liggen. Zacht klinkt oosterse muziek waarin ik vagelijk de zee hoor die eindeloos klotst bij ondergaande zon. Dan voel ik haar handen over mijn rug gaan en val in slaap. Als ik word gewekt, moet er bijna een uur voorbij zijn gegaan.

Reisinspiratie nodig? 

Bekijk onze reizen-pagina met bijzondere - onafhankelijke - reisverhalen en bestemmingen buiten het gebaande pad.

Hoe ben ik hier gekomen?

Een oudere vriend, die ik ken om zijn onverschrokkenheid, vroeg me een jaar geleden of er een film draaide die hij moest zien. 'Youth', antwoordde ik onmiddellijk. De volgende morgen hing hij al aan de lijn. 'Een geweldige film!', riep hij, 'naar dat kuuroord gaan wij ook. Ik zoek uit waar het ligt'.

Youth is een film van Paolo Sorrentino met Michael Caine en Harvey Keitel in de hoofdrollen. Zij spelen twee oude mannen die in een Zwitsers kuuroord tussen de alpenweiden willen uitvinden welke dromen zij nog koesteren. De film zit vol tragikomische momenten, zoals de beroemd geworden scène waarin de twee bejaarde mannen in een stoombad zitten terwijl een naakte Miss Universe te water gaat. De clientèle van het kuuroord bestaat voornamelijk uit welgestelde echtparen die elkaar niets meer te vertellen hebben. Ook loopt er een ontzaglijk dikke voetballer rond met het postuur van een michelinmannetje, een pastiche op Maradona, eeuwig bezig met afkicken en vermageren.

De Toverberg

Het beroemdste kuuroord uit de literatuur moet wel het sanatorium zijn uit De Toverberg van Thomas Mann. Hij baseerde het op Schatzalp, een berghotel dat nog steeds bestaat. Het is in 1899 door de Nederlander Willem Jan Holsboer in Davos neergezet, omdat zijn intuïtie - 'zijn holsboerenverstand' - hem vertelde dat de omgeving zeer gezond was. Niet lang daarna werd Holsboers intuïtie bevestigd door de natuurkundige Alfred Bovis, die aan de hand van zijn 'biometer' vaststelde dat het rond deze plek spetterde van de gunstige aardstralen en positieve energie. Oude foto's tonen een overdekte veranda waar dik ingepakte patiënten uitrusten op ligstoelen. Omringd door verpleegsters met witte schorten ademen de patiënten voorzichtig - dat was een voorschrift - de berglucht in.

Beeld SHA Wellness Clinic

Maar Schatzalp is niet het kuuroord dat in Youth voorkomt. Mijn vriend ontdekte dat het een ander hotel is: Waldhaus Flims. Dat ligt in het Zwitserse kanton Graubünden, dat ondanks de naam een van de lieflijkste oorden van Europa is. De schilder Giacometti heeft vanuit Waldhaus Flims gewerkt. Tegenwoordig is het een vijfsterren Grand Alpine Hotel met een spa, een natuurzwemvijver, stoombaden, sauna's en fitnesscentra. Ook zijn er meerdere restaurants, waaronder een fondue- en raclette-kelder. Na afloop van het diner kun je je terugtrekken in de sigarenlounge van Davidoff. Ik droomde al weg, maar mijn vriend hing alweer aan de telefoon. Waldhaus Flims was gesloten vanwege een renovatie, maar hij had iets anders gevonden, nog exclusiever: de Wellness Clinic Sha in Altea, een badplaats tussen Valencia en Alicante.

En zo vloog ik enkele weken later naar Spanje, waar ik nu op weg ben naar de Occident Room. Mijn slippers gaan over zwarte, marmeren tegels voor een behandeling bij de osteopaat. Eerlijk gezegd weet ik niet wat osteopathie behelst. Het schijnt iets met kraken te maken te hebben. Ik passeer een binnenvijver waarvan, aldus een bordje, het water door waterplanten wordt schoongehouden. Logisch zou je denken, maar dit is het allernieuwste snufje in de strijd voor duurzaamheid. Even verderop word ik ontvangen door de osteopaat, 'een jongeman van het andere geslacht', om met Gerard Reve te spreken. Weer lig ik op mijn buik in een broekje dat ik straks mag weggooien, maar dit keer word ik uitgespreid over een massagetafel die naar alle kanten kan bewegen - als een spin met vier poten. Dankzij de handen van de osteopaat gaan mijn ledematen naar alle kanten mee. Ik hoor gekraak en geknak. Wanneer ik na 40 minuten opsta, voel ik mij leniger dan ooit.

Klassieke sanatorium

Het moderne kuuroord is niet meer het klassieke sanatorium waar tuberculosepatiënten op genezing wachten. Beroemd is sanatorium Zonnestraal in Hilversum, ontworpen door architect Jan Duiker, in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd met gelden die bijeen waren gebracht door de leden van de Nederlandse Diamantbewerkers Bond. Tbc is een zeldzame ziekte en wie haar toch krijgt, kan net zo goed thuisblijven met pillen.

Nog in de 19de eeuw was in sanatoria het uitgangspunt voor genezing en welbehagen: totale rust voor lichaam en geest. Beweging diende tot een minimum te worden beperkt; naar de wc gaan gold al als een enorme inspanning. Het eten was eenvoudig doch voedzaam en het geheel diende zich zo veel mogelijk in de buitenlucht af te spelen - het liefst in de bergen, maar aan zee of in een bos was ook goed. Van deze uitgangspunten is weinig over. Niksen mag nog wel, maar in een gezondheidskliniek is het vandaag hard werken, merk ik al snel.

Beeld SHA Wellness Clinic
Beeld Claudie de Cleen

Het moderne kuuroord is een clinic, een kliniek. Sha Wellness ligt tegen de Spaanse bergen, met uitzicht op de Middellandse Zee. Als in de morgen de mist boven de azuurblauwe zee oplost, kun je in de verte de massatoeristenhel zien van Benidorm. Daar hebben wij geen last van, want hier worden de ultravermogenden verzorgd. Volgens de gerant van het restaurant logeert Vladimir Poetin met enige regelmaat in het enorme penthouse, dat over eigen appartementen en zwembaden beschikt. Naast Sha wordt trouwens nog getimmerd aan een nieuw complex, speciaal voor rijke Arabieren. Je kunt er vanaf je balkon direct in het zwembad stappen dat in een ring rond het gebouw is aangelegd. Als ik door de kliniek dwaal, langs de terrassen, de zwembaden en de tennisbaden, moet ik denken aan een verhaal dat mij eens werd verteld over de gefortuneerde familie Piatigorsky, die een heuvel bewoonde nabij Los Angeles. In de tuin hadden zij een groot kanon staan, voor het geval er een revolutie zou uitbreken in de arme wijken beneden.

Creatie van Jan des Bouvrie

Wellness Clinic had een creatie van Jan des Bouvrie kunnen zijn: alles is wit, behalve als het zwart is. Artsen en assistenten zijn in het wit gekleed. De keuken is macrobiotisch en van topkwaliteit. Wij zitten in het mildste programma, dat wil zeggen 1.400 calorieën per dag - ontbijt, lunch en diner inbegrepen. Je kunt ook gaan voor 1.000 calorieën per dag, en voor nóg minder. Roken en drinken zijn eigenlijk niet toegestaan, maar bij het 1.400-calorieëndieet mag je één glas wijn per dag. Als wij tot deze luxedaad overgaan in het restaurant dat Shamadi heet, hebben wij ineens veel bekijks aan ons tafeltje. Gasten in een zwaarder regime komen jaloers aan onze wijn ruiken.

Een Nederlandse ondernemer, die zojuist een winkelketen heeft verkocht, vertelt dat hij hier al een half jaar aan het kuren is. Hij woog 130 kilo toen hij hier kwam, nu 90. Nog 15 moeten er vanaf. En dan naar de plastisch chirurg alhier om alle vellen glad te laten trekken. In de weekenden vliegt hij even naar Nederland, maar daar zijn de verleidingen te groot, en op maandag haast hij zich meestal alweer terug. In wezen is gezondheid een kwestie van leven en dood, zegt hij.

Beeld Claudie de Cleen

Agendacoördinator

Geen gezondheidskliniek zonder een intakegesprek en met de ons toegewezen 'agendacoördinator' nemen we de komende week door. Rustig beginnen, dan opbouwen en aan het eind er hard tegenaan, dat is de beste strategie. Vandaag gaan wij eerst voor een algehele inspectie naar onze lijfarts. Wij nemen mijn medicijnengebruik door, mijn kwaaltjes en andere ongemakken. Ondertussen meet zij mijn hart- en polsslag en mijn bloeddruk. Te hoog, maar dat komt waarschijnlijk door de vliegreis. Dan word ik in een apparaat gezet dat na enige tijd een papier uitspuugt met gegevens aangaande gewicht, vetmassa, vetvrije massa, botmassa en mijn massa aan lichaamswater, dit alles weergegeven in mijn index of visceral fat. Het ziet er goed uit, althans voor mijn leeftijd.

Vandaag staat aquagymnastiek op het programma. Met twee andere heren van middelbare leeftijd volg ik onze jonge lerares die aan de rand het zwembad onze oefeningen voordoet. Zij hupt elegant, wij huppen. Zij spreidt elegant haar armen, wij spreiden de armen. Zij gaat elegant op één been staan, wij vallen om. Na afloop zijn wij niet nat van het water, maar van het zweet. Ik blijf nog wat rondzwemmen. Midden in het bad komt een waterstraal omhoog die zo sterk is dat je erop kunt zitten, als op een stoel. Ik neem erop plaats. Jezus liep op het water, ik zou op het water een boek kunnen lezen. Tevergeefs wacht ik op de entree van Miss Universe.

Terug bij de agendacoördinator wordt mijn programma voor de komende week vastgelegd: abhyanga fusion massage (met kruiden), Thaise massage, deep tissue- (diepe weefsel-) massage, facial rejuvenating (gezichtsverjonging), pedicure (voetverzorging), manicure (handverzorging), alsmede elke tweede dag een 'nurse follow up'. Daarnaast gaan wij naar de fitnessclub voor gewichtheffen, crosstraining (een soort skiën op een apparaat) en hardlopen. Dat laatste doe je op de band, een saaie bezigheid die wordt verlicht doordat ik tijdens de loopoefening op een schermpje naar wielrennen kan kijken. Verder biedt de kliniek faciliteiten voor stamceltherapie, zuurstofrijke bloedtransfusies, plastische chirurgie, huidtransplantaties, ozontherapie, yoga, mindfulness en nog veel meer. En voor wie een goed gesprek wil, staat een batterij psychiaters en psychologen klaar.

Over het algemeen wordt in dit kuuroord weinig gesproken. De gasten leven in hun eigen wereld. Ze zijn bezig met zichzelf, met hun eigen lichaam. Veel vrouwen wachten op hun man, die het weekend overkomt. Dat zijn bijna altijd mannen met bierbuiken, die ernaar verlangen weer naar huis te mogen. Ik zie fotomodellen die moeten uitrusten van een zware fotoshoot. Ik zie dames die vooruit zijn gestuurd door Russische oligarchen. Ik zie een overwerkte manager met een handdoek over zijn schouder, sloffend op weg naar het fitnesscentrum. Ik bekijk de prijslijst voor logies en 'treatment' en besef dat je hier al gauw tussen de 5 en 8 duizend euro kwijt bent. Per week. Dat wordt thuis een half jaar lang brood eten om de schade in te halen. Toch blijf ik nog even, want mijn lichaam is verslaafd geraakt aan alle aandacht die het heeft gekregen. Het kost een centje, maar dan heb je ook wat: een nieuw gevoel in een oud lichaam.

Beeld SHA Wellness Clinic
Meer over