Mat weet én doet wat Pim had gewild

Politicus van het jaar wordt óf een overleden lijsttrekker óf zijn voormalige slippendrager. Het kan nauwelijks anders. Want wat Mat Herben, ooit de voorlichter van Pim Fortuyn, sinds de moord op zijn meester heeft doorgemaakt, is met recht een politieke bliksemcarrière....

Door zijn eigen fractie op handen gedragen, door zijn politieke tegenstanders met respect gadegeslagen, onderhandelt een voormalig Defensievoorlichter nu al twee weken over een nieuw kabinet. Donderdag kwam zowaar de eerste smet op zijn blazoen: hij zou op zijn cv gelogen hebben over een academische opleiding. De manier waarop Herben dit afdeed als een misverstand, is typisch voor de souplesse waarmee hij de afgelopen twee weken over het Binnenhof marcheerde. 'Ik maak er zelf weleens grapjes over: ik ben niet academisch misvormd.'

Aan tafel met Donner, Balkenende en Zalm, stelt hij dezer dagen zo vaak vast dat 'Pim het zo gewild had', dat het zijn gesprekspartners begint te irriteren. De vraag is dus gerechtvaardigd of Herben daadwerkelijk doet wat Pim Fortuyn gedaan zou hebben.

Op het eerste gezicht lijkt dat onmogelijk. Fortuyn had een professorale kwikzilverigheid die een combinatie van conservatisme en liberalisme mogelijk maakte. Herben is een katholieke conservatief en vrijmetselaar. Fortuyn was de man van de confrontatie. Mat Herben, ambtenaar, zei op de avond van de moord tegen Wim Kok: 'Wij moeten zo snel mogelijk bij jullie komen.' Tegen de internationale media verklaarde hij: 'We have no further plans about shaking up this country.'

Over Herbens kennis van 'de schrift' hoeft geen twijfel te bestaan. LPF-voorzitter T. Sleeswijk-Visser: 'Mat kent Pims gedachten uit zijn hoofd.' En wat hij niet uit zijn hoofd kan citeren, zoekt Herben wel op. Hij wordt evenals de 25 andere LPF-Kamerleden herhaaldelijk bladerend in de werken aangetroffen.

Ook zeker is dat, wie zo relaxed kan omgaan met de druk van de afgelopen weken, een stevige persoonlijkheid is. Balkenende en Zalm brengen naast hun eigen intellectuele kapitaal de kennis van wetenschappelijk bureaus, teams van ingewerkte Kamerleden en het potentieel van een heel ministerie mee aan tafel. Mat Herben zit 's avonds met vice-fractievoorzitter Ferry Hoogendijk op een hotelkamertje de LPF-inbreng voor de volgende ochtend op te schrijven. Die brengt hij met opgeruimd gemoed aan de onderhandelingstafel in. Tegen Balkenende en Zalm vertaalt hij al direct de grote politieke problemen naar concrete voorbeelden. Ook tegen de pers formuleert hij makkelijk en is hij duidelijk.

Een prominent CDA-Kamerlid zegt: 'Juist dat hij niet pretendeert de nieuwe Fortuyn te zijn, maakt Herben goed.' En ja, bij CDA, VVD en in Herbens eigen partij bestaat de mening dat hij echt werkt in de geest van de grote voorganger. 'Natuurlijk had Pim meer stampei gemaakt. Hij had Balkenende en Zalm bij de persconferenties weggeblazen', zegt de CDA'er. 'Maar dat wil niet zeggen dat hij een ander resultaat had binnengesleept. Want Pim wist natuurlijk ook heel goed dat er na 15 mei een andere werkelijkheid was.'

LPF'ers zijn het er van harte mee eens. Sleeswijk-Visser, voorheen een vertrouweling van Fortuyn: 'Fortuyn was na de verkiezingen ook bereid geweest compromissen te sluiten. Dat had hij zich voorgenomen.'

Meer over