Opinie

Martin Sommer: 'FC Lente 1 - FC Hollande 1'

Nederland denkt altijd dat het heel bijzonder is, maar wat hier gebeurt, is de regenachtige variant van Italië of Griekenland, schrijft politiek redacteur Martin Sommer.

OPINIE - Martin Sommer
GroenLinks-fractieleider Jolande Sap met D66-leider Alexander Pechtold, deze week. Beeld ANP
GroenLinks-fractieleider Jolande Sap met D66-leider Alexander Pechtold, deze week.Beeld ANP

Het kan snel gaan tegenwoordig. Een week lang was er euforie over de FC Lente (nooit Kunduz zeggen). Wij gaan die 3 procent halen. Even was er het Nederlandgevoel van Deltawerken en Elfstedentocht. Ouderwets met zijn allen de schouders eronder. Eén zondag later wint Hollande in Frankrijk en de stemming kantelt. Zie je wel, die 3 procent is een fetisj, de Fransen houden zich er ook niet aan en er komt een 'groeidiner' van de Europese regeringsleiders.

FC Lente - FC Hollande: 1-1. Wat die Hollande aangaat, zou ik niet te vroeg juichen. Hij heeft wel gouden bergen, pensioenen en zestigduizend onderwijsbanen beloofd, maar verkiezingen zijn in Frankrijk een katholieke bezigheid. Dat betekent: belofte maakt nog geen schuld, is meer een inspanningsverplichting dan een resultaatverplichting. Mitterrand deed er destijds twee jaar over om bij te draaien, Hollande zal binnen twee weken en na één bezoek aan Berlijn omgaan. Ja, het gaat snel tegenwoordig.

Zelf ben ik voor die 3 procent en dus voor FC Lente. Niet om de schoenen van Olli Rehn te kussen, maar omdat het gewoon niet uit kan en omdat het niet alleen nu, maar altíjd een slecht moment is om te bezuinigen. De verdediging van de verzorgingsstaat zoals die nu functioneert - 4 miljard elk jaar erbij voor de zorg - is een verloren project. Mijn bedenkingen gelden meer de toekomst van de FC Lente.

Regenachtige variant
Nederland denkt altijd dat het heel bijzonder is, maar wat hier gebeurt, is de regenachtige variant van Italië of Griekenland. De regering is gestruikeld over Europese strengheid en daarna neemt de technocratie het over. In Italië kwam Monti, met goedkeurende knik van Merkel. In Griekenland mocht Papandreou zijn referendum niet houden. En hier kwam de oude verzuilde bestuurdersreflex boven: als de golven hoog gaan, telt de politieke strijd even niet. Esmé Wiegman (ChristenUnie) in NRC: 'Voordat je het in de gaten hebt, sta je weer lijnrecht tegenover elkaar. Dat moeten we niet laten gebeuren.'

Bij de oude zuilen maakte de top de dienst uit, de bevolking volgde gedwee. Voor dat laatste hou ik nu mijn hart vast. Straks komen de verkiezingen het kan moeilijk anders of het lenteakkoord wordt daarvan de inzet. Wat nu gebeurt, is staatsrechtelijk onverkend gebied. Feitelijk zijn de vijf betrokken partijen onder leiding van minister Jan Kees de Jager bezig de begroting van volgend jaar te maken. Ik zie niet voor me hoe Jolande Sap (GroenLinks) of voor mijn part de VVD tijdens de campagne gaat zeggen dat het zo direct alsnog heel anders moet.

Alle betrokkenen zijn voor die 3-procentsregel en er zijn acceptabele compromissen gesloten, anders was er geen akkoord. Maar het belangrijkste is dat de deelnemers daadwerkelijk verklaren dat ze een regering willen vormen op basis van dit akkoord. Anders zie ik het somber in.

Schaduw
De kiezer zal namelijk in beginsel niet bereid zijn over zijn schaduw heen te springen, zeker niet als deze coalitie meteen al gaat rammelen. Iets van ongemak daarover was al te merken bij CU-leider Arie Slob, die zich gisteren afvroeg of CDA en VVD wel betrouwbare partners zijn. Slob hoopt vandaag op het partijcongres tot lijsttrekker te worden gekozen en moet zich alweer een beetje afzetten.

De VVD, nu in het defensief vanwege de Wildersgeschiedenis, wil eigenlijk helemaal niet met GroenLinks en vice versa. D66 is in ongeveer alles het tegendeel van de ChristenUnie. De democraten zouden het liefst de hele boedel bij Brussel inleveren, terwijl Slob weinig van Europa moet hebben. Wat betreft de zogeheten immateriële thema's zijn de twee water en vuur.

Nu zitten we nog in de wittebroodsdagen van de lentecoalitie, met goede nieuwtjes over de cultuurkaart die blijft bestaan en het bos bij Amelisweerd ook. Binnen een paar weken wordt het effect bekend van de opheffing van de reiskostenvergoeding, de btw-verhoging en de bezuiniging van 1,6 miljard op de zorg. Dan wordt het voor de potentiële oppositie, te weten Partij van de Arbeid, PVV en SP, in de campagne gezellig gaten schieten.

De vijf partijen hebben gewetensvol het beste gedaan voor Nederland, maar de kiezer is niet meer dezelfde als die van de jaren vijftig, die meende dat wat de excellenties in Den Haag deden, was welgedaan.

Nederland is een gewoon Europees land, met dezelfde opwinding als elders. Het Duitse weekblad Die Zeit hield er deze week al rekening mee dat na de Griechen en de Franzosen straks de Holländergegen die Sparkurs zullen stemmen. Paars was de vorige aflevering van de depolitisering. Dat leverde Pim op. Forse kans dat nu FC Lente klop gaat krijgen. En dan?

Martin Sommer is politiek redacteur van de Volkskrant.

Meer over