ProfielMart de Kruif

Mart de Kruif: de ‘softe’ militair die sterk is in empathie

Oud-beroepsmilitair Mart de Kruif is deze week veelvuldig in het nieuws als mede-initiatiefnemer van het binnenhalen van de Invictus Games. En blijft dat nog wel een tijd vanwege de oorlog in Oekraïne. Maar er bestaan veel misvattingen over de oud-bevelhebber: ‘Ik heb hem nog nooit boos gezien.’

Marcel van Lieshout
Mart de Kruif op de Invictus Games. 

 Beeld Elisa Maenhout / de Volkskrant
Mart de Kruif op de Invictus Games.Beeld Elisa Maenhout / de Volkskrant

‘Wij leven hier in het paradijs’, zegt Mart de Kruif (63). Hij heeft als beroepsmilitair, bijvoorbeeld in Afghanistan, dood en verderf van zeer nabij meegemaakt. Nu, inmiddels buiten dienst, zijn alle verschrikkelijke dingen die mensen elkaar aandoen nog steeds heel dichtbij.

Toch persisteert De Kruif: hier is het paradijs. Preciezer: ‘hier’ staat voor Nederland. Hij vindt dat te weinig Nederlanders zich dat realiseren. Mensen moeten volgens hem meer oog en oor voor elkaar hebben, begrijpen dat we het samen moeten doen. Elkaar bijstaan, helpen, zich niet verheven voelen. De Kruif is voorzitter van de Invictus Games, een sportevenement dat door de Britse prins Harry werd bedacht voor in allerlei opzichten getroffen ex-militairen. Vrijdag beleeft het zijn laatste dag in het Haagse Zuiderpark.

De vaak in de publiciteit opgedoken Mart de Kruif – hij schopte het tenslotte tot commandant Landstrijdkrachten – kreeg soms het etiket ‘soft’ opgeplakt. Dat kan verwijtend klinken voor een militair. Zoon Tom de Kruif (34) ziet dat etiket eerder als een compliment. Voor hem is Mart de Kruif allereerst vader, dan pas de militair. Hij typeert zijn vader als ‘heel lief, grappig, empathisch’. Een rustige man ook, met wie hij nu samen sport. Tijdens dat sporten komen Frankrijk, wielrennen en Feyenoord voorbij.

Tom de Kruif: ‘Soft? Ik vind het juist een kracht als mensen zo empathisch zijn.’ Tom de Kruif werkt als geschiedenisdocent op een school in Sassenheim. In 2017 werd hij gekozen tot Geschiedenisdocent van het Jaar. Vader Mart heeft na zijn ontslag uit militaire dienst geprobeerd docent Duits te worden.

Zijn militaire opleiding volgde De Kruif deels in Duitsland, hij woont in de Achterhoek (niet ver van de grens) en spreekt perfect Duits. Maar als zij-instromer het onderwijs ingaan bleek wel héél bewerkelijk. Procedures, veel ruis op de lijn, jarenlang papierwerk; daar heeft hij niet veel mee.

Er weergalmt een uitspraak uit de tijd toen hij nog grote verantwoordelijkheid droeg voor de landmacht en bijvoorbeeld moest instemmen met verkoop van tanks aan Finland: ‘Negentig procent van de tijd breng ik door met de Tweede Kamer van het lijf te houden.’

Soft? Kees van Eijl (61), een van de beste vrienden en eveneens oud-beroepsmilitair, vindt het maar een gemakkelijke gemeenplaats. ‘Hij kan heel hard zijn. Hij móést vergaande beslissingen nemen.’ In Afghanistan bijvoorbeeld, of gewoon op het ministerie. Wat het misverstand misschien verklaart is dat De Kruif niet aan stemverheffing doet, vermoedt Van Eijl. ‘Ik heb hem nog nooit boos gezien.’

Mart de Kruif wordt geboren in Apeldoorn. Zoon Tom – een van de drie kinderen van Mart en Esther de Kruif – heeft opa De Kruif nooit gekend, maar weet wel dat die een ‘zeer sociaal betrokken mens’ was. Maatschappelijk engagement, het onderwijs, het zit in de genen, zegt Tom. ‘Als ik vroeger klasgenootjes mee naar huis nam dachten ze altijd dat ik een heel strenge vader had. Beroepsmilitair tenslotte…’

Zo komen de misverstanden in de wereld. Over de persoon Mart de Kruif bestaan er ook vele, zegt vriend Van Eijl. Om er een paar aan te snijden: De Kruif is de laatste weken zo vaak op tv – Hilversum wilde ook steeds weten wat hij van de oorlog in Oekraïne vindt – dat dit op sommige mensen over zou kunnen komen als ijdel.

Van Eijl: ‘Als hij nou één ding niet is. Mart dringt zich nooit op, ze vragen naar zijn mening. Als hij ergens verstand van heeft dan ziet hij het bijna als zijn plicht om die mening te geven. Hij kan veel dingen ook heel goed uitleggen. Dat is die docent in hem. Maar ijdel? Toen de Invictus Games werden geopend door prins Harry waren de tv-camera’s overal. Maar je zag Mart niet op de eerste rij zitten.’

Afgelopen woensdag kreeg hij de vraag voorgelegd of de fotograaf misschien een beeld van hem kan maken, bijvoorbeeld in gezelschap van prins Harry die de hele week in Den Haag is. Een foto is prima, zei De Kruif, maar eentje in gezelschap van prins Harry is héél onwaarschijnlijk. ‘Er zwermen al genoeg mensen om de prins heen.’

Terug naar de misverstanden. Het naakte feit dat De Kruif zich sinds 2017 zo heeft ingespannen om dit sportevenement voor getroffen militairen naar Nederland te halen, zou geïnterpreteerd kunnen worden als een drang naar boetedoening. Vooral na zijn jaar in Afghanistan zou de wereld voor De Kruif er vooral uit bestaan schuld te bekennen aan en verantwoording af te leggen voor al die doden en gewonden.

Van Eijl: ‘Dat is geen boetedoening. Het heeft te maken met betrokkenheid. Hij heeft de ouders van alle omgekomen militairen een brief geschreven. Hij leeft met die mensen mee, niet de militair alleen maar ook de naaste omgeving is getroffen. Dat is zijn empathie, daar wordt hij door gedreven. Hij ziet het als een community. Dat merk je ook als je op de Invictus Games rondloopt. Hij glundert van oor tot oor.’

Tom de Kruif, de vijf jaar geleden bekroonde docent: ‘Mijn vader zou een heel goede docent zijn geweest. Hij heeft de gave zich te verplaatsen in anderen. Ook in de leerling. Volgens mij is dat heel belangrijk voor docenten. Je moet je ook niet verheven voelen boven de leerling.’

3 x Mart de Kruif

Volkskrant-journalist Noël van Bemmel brengt in een artikel dat in 2008 in deze krant is gepubliceerd de vermeende zachtheid van De Kruif aan de orde. Zacht? ‘Nee, menen collega’s die De Kruif harde beslissingen hebben zien nemen. En hebben zien vechten.’

In datzelfde artikel komt het ‘advies’ aan bod om het nooit met De Kruif over voetbal te hebben. Nu zegt vriend Kees van Eijl: ‘De kinderen kregen Feyenoord-rompertjes. Mart zegt altijd: als je Feyenoorder bent weet je met teleurstellingen om te gaan. Hij heeft zijn portie gehad.’

Nog voordat de Invictus Games begonnen hingen de praatprogramma’s voortdurend bij De Kruif aan de lijn. Vanwege Oekraïne. De Kruif is geen voorstander van heel drastisch militair optreden in Oekraïne zelf. Want dan is het de NAVO tegen Rusland en het leed is dan helemaal niet meer te overzien. Als afgelopen week wéér iemand belde kreeg die veelal te horen: ‘Kom maar naar het Zuiderpark.’

Meer over