Marseille omarmt Grote Moskee

De burgemeester overhandigt de sleutels van de moskee. ‘Marseille wil een stad van de gastvrijheid zijn.’..

‘We zijn aan het eind gekomen van een lange en vaak pijnlijke weg. We zullen er alles aan doen een krachtig symbool te laten verrijzen, een monument voor de stad Marseille, dat tegelijk respecteert dat de republiek zich niet met godsdienst wil inlaten.’

Met die woorden nam Nordine Cheikh gisterochtend in de erezaal van het stadhuis van Marseille de sleutels van de Grote Moskee in ontvangst.

De eerste steen moet nog gelegd worden van wat uiteindelijk een van de grootste moskeeën van Frankrijk wordt. De moskee, die zo’n acht miljoen euro kost, zal plaats bieden aan drieduizend gelovigen. Cheikh, voorzitter van de stichting de Grote Moskee, verwacht dat het godshuis begin 2010 de deuren kan openen.

Cheikh kreeg de sleutels uit handen van Jean-Pierre Gaudin, al twaalf jaar burgemeester van Marseille. Hij heeft zich persoonlijk hard gemaakt voor de moskee. Frankrijk is het land van de laïcité – de republiek houdt zich afzijdig van de godsdiensten. Dat maakt de betrokkenheid van het stadsbestuur eens te meer uitzonderlijk.

Gaudin heeft daar een heldere verklaring voor: ‘De groeiende moslimgemeenschap had niet genoeg gebedsruimte. Alle steden waar veel moslims wonen – Lille, Toulouse, Montpellier – hebben een grote moskee. Marseille kon niet achterblijven. Dit waren we aan onze inwoners verplicht.’

De havenstad Marseille gaat er prat op een plaats te zijn waar de verschillende gemeenschappen goed samenleven. Of zoals de burgemeester het zegt: ‘Marseille wil een stad van de gastvrijheid zijn.’ Toen in 2005 overal in de banlieues auto’s in brand werden gestoken, bleef het in Marseille rustig.

Een kwart van de 800.000 inwoners is moslim, waarvan volgens Cheikh 40.000 praktiserend. Ze komen vooral uit Algerije, Tunesië en Marokko, maar Marseille telt ook 70.000 inwoners die afkomstig zijn van de Komoren. Er zijn zo’n zestig moskeeën in de stad, doorgaans ondergebracht in leegstaande panden, oude winkels of opslagruimten.

De nieuwe moskee wordt gebouwd op het terrein van het stadsabattoir in de wijk Saint-Louis. Op het terrein staat nu een decoropslag van de opera, die deels wordt geïntegreerd in de moskee. Gaudin wilde de grond 99 jaar vrijwel om niet ter beschikking stellen. Daar stak de gemeenteraad een stokje voor. De Grote Moskee betaalt nu 24.000 euro huur per jaar voor het terrein van 8600 vierkante meter, en heeft een optie voor vijftig jaar.

Aan Cheikh nu de taak fondsen te werven onder de gelovigen van Marseille en elders in Frankrijk. Ook de landen van herkomst worden geacht in de buidel te tasten. Algerije, Tunesië en Marokko mogen elk maximaal 1,7 miljoen euro bijdragen, zo is met het gemeentebestuur afgesproken. Dit om de kans op staatsinmenging te beperken. Volgens Cheikh zijn de eerste toezeggingen al gedaan. De aanwezigheid van de burgemeester van Marrakech bij de sleutelplechtigheid gaf het moskeebestuur goede hoop.

De tekeningen van architect Abdelouahab Khelif beloven een wit, sober en strak gebouw met een koepel, een monumentale voorgevel en twee minaretten. De oproep tot gebed zal daar niet klinken – die is in Frankrijk verboden.

Het gemeentebestuur keurde deze zomer ook het plan goed om het terrein naast de moskee te reserveren voor een cultureel centrum met Arabische inslag. Dat centrum moet strikt gescheiden blijven van de moskee, om vermenging van cultuur en godsdienst te voorkomen.’

Extreem-rechts heeft protest aangetekend, volgens Cheikh zijn er ook moslims die zich tegen het gemeenschappelijke karakter van de onderneming verzetten. Afgezien daarvan is er in Marseille amper verzet tegen de bouw.

‘De eerste donatie voor de moskee kwam van een katholieke dame, de tweede van het Israëlitisch centrum,’ zegt Marie-Noëlle Mivielle van het kabinet van de burgemeester. ‘In Marseille gaan de godsdiensten goed met elkaar om. Als er al verzet is, komt het van buiten de stad.’

Meer over