Reportage

Markt met paarden, kan dat nog?

Dierenbeschermers willen af van de paardenmarkten. De dieren zouden te veel lijden. Maar in veel streken is de traditie geliefd.

Paardenfeesten: vreugde of mishandeling? Beeld Marcel van den Bergh
Paardenfeesten: vreugde of mishandeling?Beeld Marcel van den Bergh

Het is pas vijf uur in de morgen en nog donker, maar op de paardenmarkt van Hedel krioelt het al van de mensen. Handelaren en toeschouwers drentelen langs ruim duizend paarden en pony's die staan uitgestald in de hoofdstraat van het Gelderse dorp langs de Maas. De paarden staan snuivend en dampend in een lange rij vastgelijnd aan weerskanten van de straat. Het ruikt naar paardenpoep.

Her en der worden met handjeklap al deals gesloten tussen verkoper en koper. 'Twaalf driekwart', zegt verkoper Alex tegen een Vlaamse man die als tolk optreedt voor twee Franse handelaren. '1.100', is het bod van de Fransen. Uiteindelijk klappen ze de deal af op 1.200 euro. Hij slijt even later aan dezelfde kopers ook nog 'een Fries' voor 1.400 euro. 'Ik sta hier al dertig jaar', verklaart Alex van onder zijn zwarte baseballpet. 'En zij komen al tien jaar bij mij. Ze kennen je.'

De markt in Hedel, traditiegetrouw gehouden op de eerste maandag na 1 november, behoort tot de drie grootste paardenmarkten in Nederland - Zuidlaren en Elst zijn de andere twee. Het evenement trekt elk jaar tienduizenden bezoekers. Het doorgaans rustige dorp met minder dan vijfduizend inwoners staat een dag compleet op zijn kop. Er is ook een warenmarkt en kermis, die in de nacht van zondag op maandag vrolijk doordraait.

De paarden zijn onderdeel van de feestvreugde Beeld Marcel van den Bergh
De paarden zijn onderdeel van de feestvreugdeBeeld Marcel van den Bergh

Onder vuur

Maar de paardenmarkten liggen onder vuur van dierenbeschermers. Zij menen dat het welzijn van de dieren ernstig wordt geschaad: ze staan urenlang in de drukte van horden mensen, harde cafémuziek en kermisgeluiden. Ze staan opeengepakt op een harde ondergrond met het risico van verwondingen, aldus de critici, en moeten het vaak langdurig stellen zonder eten en drinken.

Ook de manier waarop sommige handelaren omgaan met de dieren laat volgens hen sterk te wensen over. Elk jaar worden op de paardenmarkten wel misstanden geconstateerd, zeggen de dierenbeschermers, zoals vorige maand nog in Zuidlaren. Die kritiek wordt hen niet in dank afgenomen. Twee medewerksters van dierenwelzijnsorganisatie Eyes on Animals werden in Zuidlaren bedreigd door paardenhandelaren, evenals een cameraploeg van RTV Drenthe.

De Dierenbescherming wil dat de paardenmarkten helemaal worden afgeschaft. 'Veel paardenmarkten zijn verworden tot een excuus voor volksfeesten die niets met het verhandelen van paarden te maken hebben', zegt een woordvoerder. 'Het is een folkloristisch gebeuren met weinig economische waarde.'

Niet alleen paarden zijn op de markt te zien Beeld Marcel van den Bergh
Niet alleen paarden zijn op de markt te zienBeeld Marcel van den Bergh

Protocol Welzijn Paardenmarkten

In september stapte de dierenorganisatie uit het overleg Protocol Welzijn Paardenmarkten, omdat er na vier jaar te weinig vooruitgang is geboekt. 'De Dierenbescherming is helemaal klaar met de paardenmarkten in Nederland', aldus het persbericht. 'Het huidige protocol is onduidelijk en niet concreet en gaat bovendien niet ver genoeg.'

De organisatie van de Hedelse paardenmarkt betreurt de stap van de Dierenbescherming. 'Dierenwelzijn staat bij ons ieder jaar bovenaan de agenda', onderstreept het bestuur. Op de markt houden vijf dierenartsen toezicht en zijn er twaalf hooi- en waterpunten. Ook zijn er 'aanbindtouwen op verschillende hoogtes, zodat zowel grote als kleine dieren comfortabel kunnen staan'. Tevens staat het volume van het kermisgeluid tijdens de paardenmarkt lager 'zodat de dieren hiervan niet kunnen schrikken'. In het algemeen is er 'extra aandacht' voor dierenwelzijn.

'Die dierenbeschermers hebben altijd wat te ouwehoeren', bromt de 78-jarige Gert de Jong, die vier Shetland-pony's te koop heeft op de paardenmarkt. 'Ik denk niet dat er over twintig jaar nog paardenmarkten bestaan. De regels worden steeds strenger.'

Soms hebben ze ook wel gelijk, erkent hij, want sommige collega's nemen het niet zo nauw met het welzijn van de dieren. Maar ze moeten niet iedereen over één kam scheren en zeker geen onzin gaan uitkramen, vindt hij, zoals het argument dat verkoop ook via internet kan. 'Op internet zeggen ze net zo makkelijk: houd ze even vast voor me', schampert hij. 'En vervolgens hoor je er niks meer van.'

De paardenmarkt begint al in het donker Beeld Marcel van den Bergh
De paardenmarkt begint al in het donkerBeeld Marcel van den Bergh

Verkoop

Op de paardenmarkt is het boter bij de vis: zien, kopen en betalen. De keuze is groot, al is het aanbod wel minder dan enkele jaren geleden. Voorzitter August van den Anker meldt 's middags trots dat er 1.167 paarden en pony's zijn 'aangevoerd'. Dat zijn er 31 meer dan vorig jaar. Per dier moet 4 euro worden betaald om op de markt te mogen staan. Het aantal bezoekers schat Van den Anker op 35 duizend.

In Hedel worden wel degelijk paarden verhandeld. Er lopen veel buitenlandse kopers rond, uit onder meer België, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Roemenië. Ponyhandelaar De Jong: 'Die buitenlanders willen allemaal met een volle wagen terug. Anders loont het niet de moeite.'

Meer over