Marina, een meid in een inrichting (2)

Tweeënhalf jaar geleden leerden we Marina kennen. Ze was toen 14 en zat al twee jaar in een jeugdinrichting. Marina is nu 17....

‘Fuck jullie allemaal, fuck de rechter, fuck de politie / Leven als een crimineel, van cel naar cel / Mijn verstand kan het niet meer aan / Mijn hersenen draaien door / Ik ben dit klote spel zat.’

De bescheiden vrouw zit stilletjes op een van de plastic stoeltjes op de publieke tribune. Haar handen gevouwen in haar schoot. Ze is er altijd, elke keer als haar dochter Marina in de rechtbank moet verschijnen. En elke keer weer hoort ze hoe anderen de toekomst van haar dochter bepalen. Anderen, die haar dochter niet kennen zoals zij haar kent. Luister maar:

De rechter tegen Marina (17): ‘Ik heb een hele stapel stukken over je gelezen. Veel overplaatsingen, veel problemen.’

Een hele stapel stukken? Het is misschien niet onaardig bedoeld, maar haar dochter is geen dik pak papier. Het is haar meisje, haar dochter. Die op haar 12de het huis uit moest en nu al ruim vierenhalf jaar in een jeugdinrichting woont. Ben je nog de moeder als je dochter al bijna eenderde van haar leven door anderen wordt opgevoed? Ze noemen dat overigens anders. Haar kind wordt behandeld. Door mensen die behandelaars heten. En ze leeft in een behandelgroep, met meisjes die veelal ook door de kinderrechter zijn veroordeeld.

Marina was 12 toen de kinderrechter haar de PIJ-maatregel oplegde, plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. In formeel-juridische zin is dat geen straf, het is een maatregel. Het kortetermijndoel was het onmiddellijk beveiligen van de maatschappij door Marina in een instelling te plaatsen. Marina had namelijk op straat meisjes in elkaar gerost. Het langetermijndoel is het beveiligen van de maatschappij door Marina een behandeling te geven die herhaling van het misdrijf moet voorkomen.

Bjna elk jaar moet Marina naar rechtbank komen om met drie kinderrechter over de behandeling en over haar toekomst te praten.

De rechter: ‘Jij zou afgelopen jaar laten zien dat er iets positiefs zou gebeuren op de plek waar je nu zit. Zo te zien is dat gelukt. Als ik het goed begrijp, ben je er eigenlijk uitbehandeld. Het is tijd om de volgende stap te zetten, vind je ook niet.’

‘Ja, ja, jawel’

‘Hoe is het met het rappen?’

‘Goed.’

‘Ga je nog naar Amerika?’

Glimlach

‘Hoe is het met de stemmen in je hoofd?’

‘Die zijn helemaal weg.’

‘Ben je er blij om? ‘Welke medicijnen slik je?’

‘Ik ben nog aan de seloquel en de oxazepam, die andere weet ik niet.’

Toen Marina 12 was spraken een psychiater en een psycholoog het vermoeden uit dat haar gewelddadige gedrag een psychiatrische oorzaak had. Langzaam maar zeker laat de diagnose zich stellen, zegt de gedragswetenschapper van de instelling waar Marina nu verblijft. ‘We denken aan schizofrenie.’

Voor Marina is die duidelijkheid goed. Ze kan zo verder. Dat moet ook wel, want in februari 2008 komt er een einde aan de PIJ-maatregel, die maximaal 6 jaar kan duren. Binnenkort verhuist ze naar een particuliere instelling in het Gelderse Zetten, waar jongeren met ernstige gedrags- en psychiatrische problemen wonen

Ze heeft, vertelt ze de rechters trots, het afgelopen jaar het certificaat sociale vaardigheid gehaald en het certificaat agressieregulatie.

En ze is bezig met verlof. Nu nog begeleid door twee begeleiders, naar haar moeder. Straks wordt het één begeleider. Om uiteindelijk onbegeleid op pad te gaan, samen met moeder. Zo’n zogeheten onbegeleid-verlofstatus is belangrijk. Het is de voorwaarde die het ministerie van Justitie stelt aan haar vertrek naar de instelling in Zetten. In Zetten zijn de groepen klein en is de begeleiding intensief. Voor Marina is dat ideaal. Het is de opstap naar een beschermd-wonenproject. Dan is ze eindelijk weg uit dat eindeloze traject van de ene kolosinstelling naar de andere.

‘Ze willen van je af’, zegt de officier van justitie tegen Marina. Hij kent Marina al sinds haar 12de. Hij heeft haar zien veranderen, van een springerig meisje naar een (door alle ellende) boos brommende in zichzelf gekeerde jonge vrouw. Maar Marina is het laatste jaar veranderd. Ze lacht naar de wereld om haar heen. ‘Ik heb je al die jaren nooit zien lachen’, zegt de officier. ‘Volgend jaar zien we mekaar nog een keertje, daarna waarschijnlijk nooit meer. Ik zal je missen.’

‘Ik jou niet.’ Iedereen lacht, Marina het hardste.

‘Echte thugs geven niet op / Laten we alle pijn vergeten die nodig was / Om ons een happy home te geven’

Uit: ’t Verleden, ’t Heden, de Toekomst

Thug – letterlijk: schurk – is als hiphop-term de afkorting van ‘The Hate U Give Little Infants, Fucks Everybody’, oftewel ‘De haat die je bij kleine kinderen zaait, schaadt eenieder’. Thug staat symbool voor alle jongens en meisjes met een moeilijke jeugd.

Peter de Greef

Meer over