Maria Joao Pires' concertsurprise zonder probleem

Werken van Beethoven. Pires-Dumay Festival in het Concertgebouw Amsterdam, 14/7 t/m 16/7. Radio 4: NCRV 18/7 en 25/7, 20.00 uur....

De dokter zal waarschijnlijk bedenkelijk hebben gekeken toen hij de zwerende linkerpink van de violist onderzocht. Zo kijken dokters meestal in zulke situaties.

'Meneer Augustin Dumay', moet hij ongeveer hebben gezegd, 'als u hiermee vanavond gaat spelen doet u dat de eerstkomende drie maanden zeker niet meer.'

Zo begon vrijdagavond het Pires-Dumay Festival in de Robeco Zomerserie van het Amsterdamse Concertgebouw als een Pires-festival. Want een ontstoken pinknagel mag een futiliteit lijken, het vioolconcert van Beethoven speel je er niet mee.

Het was zo kort het concert dat je met goed fatsoen geen vervanger meer kunt vragen - mocht er al één beschikbaar zijn. Pianist Maria Joao Pires, dirigent Ton Koopman en zijn Radio Kamerorkest besloten tot een andere oplossing: naast het al geplande Tweede pianoconcert werd in allerijl het Vierde pianoconcert op het programma gezet. Zo'n 'surprise-concert' is voor uitvoerenden weliswaar zenuwslopend - zeker in het geval van Ton Koopman die zijn eerste Beethovenconcerten dirigeerde, maar het geeft wel gelegenheid tot een opmerkelijk onbevangen en frisse benadering. En dat is ook een vorm van authentiek musiceren.

Hoe zou Pires een compleet pianoconcert zo snel weer paraat hebben dat ze het uit haar hoofd kan spelen? Een fotografisch geheugen is één mogelijkheid, maar de weg van de muzikale logica lijkt een optie die meer in overeenstemming is met haar spel. Wat ze ook doet, hoe abrupt ze ook versnelt of vertraagt, tonen isoleert of juist in adembenemende snelheid en met souplesse aan elkaar rijgt, bij haar klinkt het als een natuurlijk betoog met een frasering en een dictie die volkomen vanzelfsprekend zijn.

In die vanzelfsprekendheid moeten dirigent en pianist elkaar ook gevonden hebben, want Koopman volgde Pires zonder hoorbare problemen.

Hoewel de extra adrenaline en concentratie de eerste avond voor wonderen zorgden, moest Pires dat de tweede avond in Beethoven's solosonate opus 109 licht bezuren, al gaat het dan om kleine inzinkingen in verder letterlijk kleurrijk Beethoven-avontuur. Beweren veel fortepiano-specialisten dat de kleur van die oude instrumenten veel rijker is, bij Pires is ook een moderne vleugel een regenboog. Haar onnavolgbaar pedaalgebruik bindt niet alleen de tonen, maar filtert ook de kleuren die vervolgens glinsterend resoneren in de klankkast van de vleugel.

Overigens bleek niet alleen Pires, maar ook de jonge Chinese cellist Jian Wang een meester in toonbeheersing. Samen met klarinettist Hans Colbers (de nieuwe solo-klarinettist van het Residentie Orkest) stond hij Pires bij in het klarinettrio van Beethoven, dat de pianiste aan het programma had toegevoegd voor wat meer variatie. Voor Colbers een prachtige gelegenheid te laten horen dat hij over een mooi pianissimo beschikt. Maar als muzikale persoonlijkheid stak hij nog wat bleek af naast Wang en Pires, aan wie alle glamour en glitter vreemd is maar die schittert in pure muzikaliteit.

Pay-Uun Hiu

Meer over