Reportage

Marengo-proces dag 2: ‘Maar jij weet dondersgoed dat we elkaar wel kennen’

De gemoederen lopen hoog op tijdens de tweede dag van het liquidatieproces Marengo. Advocaten, verdachten, aanklagers en rechters buitelen over elkaar heen in chaotische discussies.

Ridouan T. Beeld Adrien Stanziani
Ridouan T.Beeld Adrien Stanziani

‘Je kent mijn familie niet. Ik ken jouw familie niet. We hebben nooit met elkaar ergens afgesproken. We hebben elkaar nooit thuis ontmoet’, foetert Ridouan T. in de richting van de getuigenbox. De kroongetuige, vervolgt hij, ‘had zelfs mijn telefoonnummer niet.’ Dus waarom neemt justitie de belastende verklaringen van kroongetuige Nabil B. serieus?

Woensdag in de extra beveiligde rechtbank in Osdorp ziet de Marengo-hoofdverdachte alleen de ‘puntneus’ van deze ‘pathologische leugenaar’. En die wordt, volgens T., ‘steeds langer’.

Getuigenbox

De kroongetuige zit op deze tweede procesdag in een getuigenbox. Vanwege veiligheid is hij afgeschermd voor de pers, maar tot frustratie van veel advocaten is hij ook voor anderen niet al te goed zichtbaar. ‘We zien alleen het puntje van zijn neus en een stukje bril.’ En dat is onhandig, vinden ze, vooral op een dag waarop de kroongetuige door de rechtbank, de verdachten en advocaten ondervraagd wordt over zijn belastende verklaringen.

Tijdens de eerste zittingsdag op 22 maart hebben de hoofdverdachte en de kroongetuige elkaar wel gezien, brengt de rechtbankvoorzitter in herinnering. ‘Toen meende ik te zien dat u de kroongetuige herkende. Klopt dat?’

‘Die kop?’ antwoordt Ridouan T. resoluut. ‘Die ken ik niet.’

Rechter: ‘Maar de kroongetuige is vermomd.’

‘Nee hoor, hij is niet veranderd van uiterlijk’, riposteert een andere verdachte.

Schaken

‘En ik ben best wel scherp met dat soort dingen’, vervolgt T. Uitsluiten dat ze elkaar ooit een keer ontmoet hebben, doet hij niet. Maar dat zou dan jaren geleden moeten zijn geweest. En van een klik, een vertrouwensband of een samenwerking, was echt geen sprake, benadrukt de snel pratende hoofdverdachte die vervolgd wordt wegens een reeks liquidaties en pogingen daartoe.

‘Heeft u ook nooit samen met hem geschaakt?’, wil de aanklager weten. Want, zo blijkt uit de verklaringen van de kroongetuige, de band tussen Ridouan T. en Nabil B. ontstond zo’n tien jaar geleden mede tijdens potjes schaak in een Utrechts loungecafe.

Aan het schaken, stelt T., ‘heb ik – net zoals Mark Rutte – geen actieve herinneringen.’

Mede door de verklaringen van de kroongetuige hangt Ridouan T. een levenslange celstraf boven het hoofd. ‘Maar jij weet dondersgoed dat we elkaar wel kennen’, zegt Nabil B. tegen de hoofdverdachte. ‘En ik weet dondersgoed hoe jij redeneert en denkt', vervolgt hij. ‘Dus ik begrijp dat jij gefrustreerd bent.’

Frustraties

En hoewel T. meteen de suggestie van B. verwerpt – ‘ik heb geen frustratie’ – is hij niet de enige op deze woensdag. Tijdens de tweede zittingsdag van het liquidatieproces Marengo tegen zeventien verdachten, lopen de gemoederen hoog op. Bij vlagen resulteert dat zelfs in chaotische discussies in de overvolle rechtszaal. Zo buitelen advocaten, rechters, verdachten en aanklagers over elkaar heen tijdens een discussie over de vraag waarover de kroongetuige verplicht is te verklaren, en wanneer hij zich mag beroepen op zijn verschoningsrecht.

Kroongetuige: ‘Meneer de voorzitter, mogen we ook even wat zeggen.’

Rechter: ‘Ik weet even niet van wie deze vraag komt...’

Verdachte: ‘Het gaat er gewoon om dat we jouw betrouwbaarheid kunnen testen, kroongetuige, snap je dat niet, joh.’

Rechter: ‘Wie zegt dat…’

Verschoningsrecht

Nabil B. sloot in 2017 een deal met justitie. In ruil voor een halvering van de strafeis (geen 24, maar 12 jaar) verklaarde hij belastend over de vermeende criminele organisatie van Ridouan T. en een reeks liquidaties. Onderdeel van de afspraak is dat hij ook volledig open moet zijn over zijn eigen rol. Bij vragen over andere, eerdere misdrijven – die buiten het Marengoproces vallen – kan hij zich beroepen op zijn verschoningsrecht.

Alleen, stelt de verdediging: dat doet de kroongetuige wel heel snel.

En dat botst. Zo wil B.’s voormalige boezemvriend Mohamed R. woensdag van de kroongetuige weten ‘welke auto’s hij allemaal heeft gehad’. Dat is een onverwachte vraag, constateert de rechter. Wat is de relevantie, vervolgt ook de aanklager.

Ontmaskeren

‘Luister nou gewoon, en typ wat je moet typen’, reageert R. Straks, belooft hij, zal hij de relevantie van zijn vragen uitleggen in ‘Jip en Janneke-taal’. ‘Want ik ken de kroongetuige. Ik weet hoe ik hem moet ontmaskeren.’ Maar dan moeten de aanklagers en rechters R. ‘wel even met rust laten’ als hij vragen stelt. En dus herhaalt hij zijn vraag: welke auto’s bezat de kroongetuige voordat hij overstapte naar justitie?

Kroongetuige: ‘Een Citroën. En een Audi A1 stond op mijn naam.’

Mohamed R: ‘En een zwarte Volvo?’

Kroongetuige: ‘Ja.’

Mohamed R: ‘Wat is daarmee gebeurd?’

Kroongetuige: ‘Die is in brand gestoken.’

Mohamed R.: ‘Door wie?’

Kroongetuige: ‘Ik beroep me op mijn verschoningsrecht.’

‘Maar waar gaat dit naar toe?’, wil de rechter weten.

T-shirts en bh’tjes

De voormalige vriend van de kroongetuige hoopt zijn eigen onschuld aan te tonen door de ‘ware aard’ van Nabil B. bloot te leggen. Want net als hoofdverdachte Ridouan T. stelt R. dat de kroongetuige een leugenaar is. Zo zou B. de verzekering hebben opgelicht met de zwarte Volvo. ‘Als je handelt in 20, 30 kilo cocaïne. Waarom zou je dan de verzekering oplichten voor een paar duizend euro? En zijn vriendin lichtte ook postorderbedrijven op. Met boxershorts, T -shirts en bh’tjes.’ Wat R. betreft heb je dat geld niet nodig ‘als je diep in de drugs zit’.

Maar vanuit de getuigenbox klinkt een kalme stem: ‘Ik heb niemand opgelicht en mijn partner al helemaal niet.’ Het onderzoek hiernaar, stelt hij, ‘heeft mijn zegen’.

De zitting wordt vrijdag 9 april hervat.

Alles over het Marengo-proces

Bijna alles wat tot nu toe tijdens dit megaproces is gebeurd, is zonder precedent. Het Marengo-proces is een van de grootste, meest complexe strafzaken tot nu toe. Voor de verdachten staat veel op het spel: sommigen hangt een levenslange celstraf boven het hoofd. Wat is ‘Marengo’, wie zijn de sleutelfiguren en om welke delicten draait de zaak? Dit is wat je erover moet weten.

Het is daarnaast een van de meest beladen strafzaken ooit, een die inmiddels gepaard gaat met zware beveiliging. In 2018 werd de onschuldige broer van de kroongetuige doodgeschoten. Volgens de vorige kroongetuige-advocaat werd er door justitie rekening gehouden ‘met een steen door de ruit’, maar niet met een wraakmoord op onschuldige familieleden. De familie van de kroongetuige had het Openbaar Ministerie hier echter al wél in een vroeg stadium voor gewaarschuwd. Vorig jaar vertelde een andere broer van Nabil B. in een interview met de Volkskrant hoe de deal hem in een schim veranderd heeft.

In 2019 werd ook kroongetuige-advocaat Derk Wiersum vermoord. De zeer gewaardeerde jurist groeide uit tot het symbool van de bedreigde rechtsstaat. Lees hier de reconstructie over de dag die de Nederlandse rechtspraak voorgoed veranderde.

Meer over