op het tweede gezicht

Marc Van Ranst is de Jacques Brel onder de virologen

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: de Belg Marc Van Ranst, op 17 mei op het nippertje aan de dood ontsnapt, is de Jacques Brel onder de virologen.

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Vele virologen groeiden de afgelopen vijftien maanden uit tot nationale beroemdheden – de Belgische viroloog Marc Van Ranst was de afgelopen weken ook op CNN, BBC, Euronews en Al Jazeera te zien. Over covid-19 hoeven de internationale media doorgaans weinig van hem te weten, ze willen horen hoe het hem vergaat in het safehouse waar hij in allerijl naartoe werd gebracht en waar hij 24 uur per dag wordt beveiligd. Van Ranst vertelt meestal dat hij zelf wel tegen een stootje kan, maar dat het voor zijn 12-jarige zoon heftig is.

Waarschijnlijk ontsnapte deze hoogleraar virologie aan de universiteit van Leuven op 17 mei op het nippertje aan de dood. De in extreem-rechtse kringen verzeild geraakte militair Jürgen Conings stond hem aan het eind van de middag op te wachten met uit de kazerne buitgemaakt wapentuig, maar wist niet dat Van Ranst een half dagje vrij had genomen en al thuis was. Van Conings ontbreekt sindsdien elk spoor. Wie de zaak wil relativeren, kan stellen dat vele virologen en infectiologen hun plotselinge bekendheid in 2020 vergezeld zagen gaan van doodsbedreigingen – dat Van Ranst gewoon de pech had dat hij de toorn wekte van een geradicaliseerde beroepsmilitair. In Nederland veroordeelde de politierechter vorige week een man voor het bedreigen van Jaap van Dissel.

Wat zich lastiger laat relativeren, is wat in de internationale berichtgeving centraal staat: de forse bovengrondse steun voor Van Ransts belager. De Facebookgroep ‘Als 1 achter Jürgen’ had in mum van tijd meer dan 50 duizend leden en is inmiddels verwijderd. Er zijn stille marsen gehouden waarin mensen acte de présence geven met borden als ‘Jürgen Hero Conings’.

In interviews die Marc Van Ranst het laatste jaar aan Nederlandse media gaf, werd hij vaak ‘de Belgische Jaap van Dissel’ genoemd. Zomaar één verschil is dat voor Van Ranst nog nooit het adjectief ‘saai’ is gebruikt. Typisch Van Ranst is de wijze waarop hij een tweet van Willem Engel pareerde: ‘Wanneer we ooit geconfronteerd worden met een salsapandemie, ga ik met veel plezier luisteren naar wat jij als dansleraar te zeggen hebt. Echter, op dit moment geef ik geen flying fuck om wat jij uitkraamt (...).’ Internetondernemer Alexander Klöpping ontdekte dat wat Van Ranst zegt vaak blijft hangen en bezorgt zijn tweets sinds kort volop exposure op borden bij Nederlandse bushokjes.

De ene virusexpert is de andere niet, er zijn er die een bijtende polemist in zich hebben wonen. Weinig Nederlanders kenden begin 2020 Ab Osterhaus, vele Belgen kenden toen al lang Marc Van Ranst. Jaren voor covid beleed deze viroloog zijn afkeer van alles wat met Vlaams nationalisme te maken heeft al met dezelfde intensiteit als Jacques Brel en Johan Anthierens. Vele brelliaanse hekelingen van hypocrisie en graaizucht kwamen daar nog bij. Het leverde de Brel der virologen buiten zijn vakgebied de afkeer op van bijna iedereen die iets met Vlaams nationalisme van doen heeft. Een staatssecretaris van de partij van Bart De Wever muntte voor deze hoogleraar in 2018 de bijnaam Dokter Haat.

En toen kwam covid, ging de polemist die al bij wat mensen het bloed onder de nagels vandaan had gehaald als viroloog zijn stempel drukken op overheidsbeleid, zagen tv-kijkers hem dagelijks strenge coronamaatregelen bepleiten, twitterde hij dat toeristen weg moesten blijven uit Antwerpen – burgemeester: Bart De Wever – en sprak hij zich uit over nog meer zaken waarover andere hoogleraren virologie zich, nu ja, meestal niet een-twee-drie uitspreken. Wat volgde, werd wereldnieuws.

Meer over