NieuwsEuropese Commissie

Marathonoverleg over topbanen EU geschorst, dinsdag gaat het overleg weer verder

De Europese leiders hebben maandag net na het middaguur de onderhandelingen over de verdeling van de topbanen in Brussel geschorst. Na een marathonoverleg van achttien uur is besloten om dinsdagochtend weer bij elkaar te komen.

Journalisten proberen te slapen tijdens de lange EU top Beeld BELGA
Journalisten proberen te slapen tijdens de lange EU topBeeld BELGA

De leiders deden een uiterste poging er maandag uit te komen, maar de impasse werd niet doorbroken. Volgens diplomaten is de sociaaldemocraat Frans Timmermans nog steeds in de race om Jean-Claude Juncker op te volgen als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. De PvdA’er was bij aanvang van de extra EU-top zondagavond favoriet, maar zijn nominatie stuitte op fel verzet.

Niet alleen Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije en de Italiaanse vicepremier Salvini keerden zich tegen de benoeming van Timmermans, ook een deel van de christendemocratische premiers wilde niets van de Nederlander weten. Maandagochtend meldden diplomaten dat Timmermans nog steeds de kans heeft, al was er rond zeven uur nog niets besloten.

In 2014 hadden de Europese leiders drie moeilijke topbijeenkomsten nodig om eruit te komen. De Duitse kanselier Merkel voorspelde zondag bij aankomst in Brussel al dat het ook dit keer moeilijk zou worden. ‘Het wordt geen eenvoudig overleg, en dan druk ik me voorzichtig uit.’

Jean-Claude Juncker in het midden tijdens een van de topoverleggen, eromheen andere EU-leiders. Beeld AP
Jean-Claude Juncker in het midden tijdens een van de topoverleggen, eromheen andere EU-leiders.Beeld AP

Verschil
Het verschil met de eerste banentop, ruim een week geleden, is dat er nu voor het eerst een voorstel voor een compromis lag. Dat is afgelopen vrijdag en zaterdag bij de G20-top in Osaka gesloten door Merkel, de Franse president Macron, premier Rutte en de Spaanse premier Sánchez. In het voorstel gaat het voorzitterschap van de Europese Commissie naar de sociaaldemocraten, de christendemocraten mogen de voorzitter van het Europees parlement en de EU-Buitenlandchef leveren, en EU-president Tusk wordt opgevolgd door een liberaal. Ten slotte zou een Fransman dit najaar het voorzitterschap van de Europese Centrale Bank (ECB) overnemen van de Italiaan Draghi.

Het Osaka-compromis stuitte meteen op zware kritiek. Christendemocratische premiers verweten Merkel gecapituleerd te hebben voor de socialistische druk om Timmermans de Commissie te geven. Volgens de Ierse premier Leo Varadkar was de ‘overgrote meerderheid’ van de christendemocratische premiers er tegen dat Merkel het voorzitterschap van de Commissie ‘zo gemakkelijk had opgegeven, zonder gevecht’. Nooit eerder lag de kanselier zo onder vuur in haar eigen Europese Volkspartij (EVP), het samenwerkingsverband van de christendemocraten in Europa.

Geschorst

Ook de Oost-Europese leiders trokken van leer tegen Timmermans als Commissievoorzitter. Zij verwijten hem dat hij Oost-Europa de afgelopen jaren, als eerste-vicevoorzitter van de Europese Commissie, onevenredig hard heeft aangepakt op de ondermijning van de rechtsstaat.

De top, die al begon met drie uur vertraging vanwege alle bilaterale voorgesprekken, werd tegen middernacht geschorst. Donald Tusk, de gastheer van de top, hervatte zijn bilaterale gesprekken met de leiders. Die gingen de hele nacht door tot het ochtendgloren. Precies om zeven uur meldde de woordvoerder van Tusk dat de leiders weer plenair bijeen zouden komen voor het ontbijt.

Europees Commissaris Frans Timmermans moet uiterlijk dinsdagochtend beslissen of hij overstapt naar het Europees Parlement. Als hij dat doet vervangt het kabinet de PvdA’er in de Commissie door een hoge ambtenaar.

De EU staat voor een beslissende confrontatie, zei Frans Timmermans, december vorig jaar in een interview met de Volkskrant. Nationalisten doen hun best de unie aan diggelen te slaan. Dus is hij kandidaat om de nieuwe Europese Commissie te leiden. Omdat het móét.

Meer over