Mandela heeft voor iedereen een aardig woord

Is er ergens een mild swingend orkestje gepland, bij de plichtplegingen die Nelson Mandela donderdag en vrijdag in Nederland moet afwerken?...

Mdala en Madiba zijn de twee erenamen waarmee Mandela bij de meeste Zuid-Afrikanen bekend is: Mdala ('oude heer') is de koosnaam bij zijn naaste vrienden, Madiba zijn stamnaam bij zijn familie in het dorpje Qunu in de groene heuvels van de Oost-Kaap, waar hij over enkele maanden rustig met pensioen hoopt te gaan.

Maar voor het zover is, eerst nog een reeks afscheidsbezoeken - nu aan Nederland en de Scandinavische landen, later ook nog aan Rusland en China - campagne voeren voor het ANC, op 2 juni de verkiezingen: de president heeft een paar afmattende maanden voor de boeg. Van zijn medische staf moest Mandela daarom dinsdag en woensdag rust nemen. De president is de jongste niet meer, in juli wordt hij 81.

Dinsdagochtend was er nog wel tijd voor een korte persbijeenkomst. In een zaaltje van het Olifantshuis, zijn officiële residentie in Pretoria, ontving Madiba een kleine vijftig journalisten uit de vijf landen die hij de komende acht dagen zal aandoen. Voor ieder land waren er waarderende woorden: de Nederlandse vertegenwoordigers mochten lof optekenen voor de steun aan de Zuid-Afrikaanse struggle en de 'eenvoud en toegankelijkheid' van de koningin.

Mandela zal tijdens zijn bezoek van krap twee dagen aan Nederland worden vergezeld door zijn echtgenote Graça Machel, met wie hij op 17 juli vorig jaar - op zijn tachtigste verjaardag - in het huwelijk trad. Mandela zal onder meer het parlement bezoeken, waar hij een toespraak houdt en premier Kok ontmoet, en aanzitten aan een staatsbanket met de koningin en het kabinet. Van de stad Amsterdam zal de Zuid-Afrikaanse leider een gouden medaille in ontvangst nemen, van de rijksuniversiteit Leiden een eredoctoraat.

Het ANC zal hem node missen, als hij na de verkiezingen van 2 juni terugtreedt uit de actieve politiek. Zijn opvolger Thabo Mbeki weet dat hij nooit de charme van Madiba zal evenaren.

'Sommige mensen zien graag een heilige in me, maar ik ben ook maar een gewoon mens', reageerde Mandela eerder op de neiging - vooral in het buitenland - om hem bovenmenselijke eigenschappen toe te dichten.

'Hij is een ongebruikelijk amalgaam van de boer en de aristocraat', zo schetste zijn vriend Ahmed Kathrada Mandela vorig jaar bij diens verjaardag. 'Als democraat par exellence heeft hij toch een autocratisch trekje, hij is zowel trots als eenvoudig, zacht en stug, koppig en flexibel, ijdel en verlegen, koel en ongeduldig.' En de enkele keer dat hij echt boos wordt, verliest hij zijn zelfbeheersing.

De oude president kijkt zeer uit naar zijn pensioen. Hij heeft wel gezegd dat hij als elder statesman nog beschikbaar zal blijven voor raad en advies, maar het hectische dagschema van de afgelopen vijf jaar dat hem soms bijna sloopte zal tot zijn grote genoegen nooit meer terugkeren.

Soms, grapte hij eens, verlangde hij wel eens terug naar de rust van Robbeneiland, de gevangenis waar het apartheidregime hem bijna 27 jaar detineerde. 'Dan kan ik weer eens rustig nadenken, en kranten en boeken lezen.'

In zijn geboortedorp Qunu krijgt hij zijn rust een beetje terug. Hij kijkt ernaar uit omgeven door zijn grote familie van zijn oude dag te genieten. Ver weg van het gedoe een beetje door de heuvels wandelen waar hij ooit als herdersjongen liep, dat is wat de president straks ambieert.

Meer over