Manager vindt skybox in de lucht

Het bedrijfsleven heeft de luchtballon ontdekt. Ondernemers promoten hun naam, maken een vlucht met relaties, en drinken na afloop champagne....

door Xander van Uffelen

Drie dagen voor Hemelvaart gaan Bassie en Adriaan de lucht in. De clown en de acrobaat staan met hun snoet op een gigantische luchtballon. Het tweetal zit zelf in het mandje eronder. Bassie geniet. 'Iedere artiest is ijdel. Wat is er mooier dan met een grote tekening op een ballon te staan?' Nadat de burgemeester van Joure de mand onder de champagne heeft gedompeld, laat piloot Herman Kleinsmit de touwen los. Razendsnel zoekt de ballon het blauwe Friese luchtruim.

De luchtdoop van Bassie en Adriaan is een opluchting voor de aanwezige ballonvaarders. Want zonder vaarten ook geen inkomsten. Ruim twee maanden bleven de ballonnen noodgedwongen aan de grond, vanwege de MKZ. Om eventuele besmetting te voorkomen, gaven de ballonorganisaties PBN en KNVvL vrijwillig een negatief 'vaaradvies' af. Ballonnen landen altijd in het open boerenveld en de angst voor besmetting maakte vaarten onverstandig.

Het ministerie van Landbouw staat nu weer ballonvaarten toe. Om de gemoederen te bedaren, heeft piloot Kleinsmit een getroffen boer uit het Friese Ee in zijn nieuwe Bassie en Adriaan-ballon uitgenodigd. En vlak voor vertrek behandelen de ballonvaarders hun manden met ontsmettingsmiddel.

Ballonvaart ontwikkelde zich in twintig jaar tijd tot een heuse bedrijfstak. Het aantal geregistreerde ballonnen explodeerde van 20 tot bijna 400. Tientallen ondernemers verdienen hun brood met de verhuur van ballonnen. Zo'n 150 piloten kunnen in de avonduren wat bijverdienen door een ballon te besturen. Bedrijven als Bavaria, Douwe Egberts en SNS Bank hebben inmiddels een eigen ballon.

De ballon maakte aanvankelijk furore als reclamezuil. 'Dat was in het begin; niet meer dan een spandoekje vastgebonden op het doek', vertelt Rien Jurg, ballon-ondernemer sinds 1983. Daarna volgde de ballon met opdruk. Ook Fiat, Gouden Gids en Fortis Bank schaften zich bijvoorbeeld zo'n vaartuig aan. 'Wij willen onze naamsbekendheid vergroten', zegt communicatiemanger Willem Lancee van Fortis Bank. Daarna volgden vreemde objecten, zoals de vliegende Grolsch-beugel en het zwevende blikje van Liptonice.

De echte doorbraak van de heteluchtballon kwam toen bedrijven hun relaties uitnodigden in het mandje onder de reclamezuil. 'De ballon is de skybox in de lucht', zegt Jurg. 'Vroeger gingen bedrijven met hun klanten een hapje eten, daarna volgde bezoek aan een voetbalwedstrijd. Nu bieden ze gasten een ballonvlucht aan.'

In een poging om op te vallen is de ballon een handig instrument. Goede klanten van Fortis krijgen een pleziervaart aangeboden. Zakelijke relaties van Festo, een bedrijf uit de automatisering, varen regelmatig mee. Bavaria stelt zijn vier ballonnen ter beschikking voor onder meer horecapersoneel.

Een nieuwe ballon kost al snel 100 duizend gulden. Daar komen nog kosten bij voor piloot, brandstof en verzekering. Als een bedrijf een ballon wil, moet het voor een periode van vier jaar zo'n drie ton opzij leggen, zegt Jurg. 'Bedrijven moeten de aankoop goed doorspreken en het niet een speeltje laten zijn. De ballon moet passen binnen de marketingstrategie.'

Een ballon is zijn geld waard, vindt Jurg. Een tocht heeft een 'gigantische herinneringswaarde'. Dat is voor bedrijven goed zaken doen, want cliënten 'onthouden de vlucht tot in lengte van jaren'.

De tien passagiers aan boord bij pilotenzoon Ronnie Kleinsmit turen naar de Bassie en Adriaan. Met zestien kilometer per uur zoeft de ballon richting het IJsselmeer. Als de brander even uitstaat en de ballon hoogte verliest, is het doodstil in de mand.

Particulieren stappen minder snel in de luchtballon. Een passagiersplaats kost al snel drie à vierhonderd gulden. 'Familieleden geven wel een ballonvaart kado', zegt voorzitter John Weerdenburg van brancheorganisatie Professionele Ballonvaarders Nederland (PBN). Of particulieren moeten hun eigen vlucht op een andere manier verdienen. Lezers van Troskompas kunnen met korting in de omroepballon. Airmiles-spaarders kunnen een vlucht bijeensprokkelen. En kinderen kunnen met een prijsvraag een tochtje met Bassie en Adriaan winnen.

De opmars van de ballon verloopt niet zonder problemen. Piloten zijn momenteel schaars. Zo'n 150 piloten hebben een brevet van de Rijksluchtvaartdienst, terwijl er 400 ballonnen te varen zijn. Een piloot gaat in de regel maar één keer per dag de lucht in.

Het geregeld afblazen van een vlucht bij slecht weer maakt het plannen van tochten extra lastig. De ballonvaarder moet nog gaten in zijn agenda overhouden. Dat is deels de charme, vindt Jurg. 'In het dagelijkse leven ligt alles al vast. Bij ballonvaart kunnen nog onverwachte dingen gebeuren.'

Ook aan de veiligheid besteedt de sector veel aandacht. Tot nog toe bleven grote ongelukken in Nederland uit. Gezien de groei van het aantal vluchten - zo'n achtduizend per jaar - is veel aandacht op zijn plaats, vindt Weerdenburg van PBN. Als er iets mis zou gaan, heeft dat grote gevolgen voor het imago van de ballonvaart.

De Rijksluchtvaartdienst heeft daarom strenge regels. 'Ballonpiloten houden bovendien van elke ballonvaart een registratie bij', zegt Weerdenburg. Van alles staat genoteerd: de route, de gebeurtenissen, de landingsplaats, de passagiers. En op last van de verzekeraars krijgen passagiers binnenkort net als in het vliegtuig een officieel ticket uitgereikt.

Piloot Ronnie Kleinsmit van Dreamflights deelt vlak voor de landing blauwe plastic schoentjes uit. De passagiers moeten het om hun schoeisel binden, zodat na de landing op het boerenveld elke kans op besmetting is uitgesloten. Onder de rook van Lemmer zet de piloot met drie korte klappen de ballon in het weiland.

Dertien koeien kijken verwonderd naar het torenhoge gevaarte. Als de passagiers de ballon helpen opvouwen, kauwen ze weer gras. De gasten vertrekken voor een goed glas champagne.

Meer over