Man van hammen en borsten

Excentrieke cineast stoeide vol humor met Spaanse stereotypen.

PAULINE KLEIJER

De Catalaanse regisseur J.J. Bigas Luna (Barcelona, 1946), die zaterdag op 67-jarige leeftijd overleed, geldt als de ontdekker van een generatie internationaal succesvolle Spaanse acteurs, onder wie Penélope Cruz, Javier Bardem en Jordi Mollà. Zij speelden alle drie in een van zijn succesvolste films, de energieke komedie Jamón, jamón (1992).

De cultklassieker Jamón, jamón was, zoals veel van Bigas Luna's werk, een parodie op Spaanse stereotypen als de bronstige macho, de dominante moeder en de willige verleidster. De rol van de laatste werd ingevuld door de pas 18-jarige Penélope Cruz, terwijl Javier Bardem een gespierd ondergoedmodel speelde. In een van de meest fameuze scènes slaat Bardem, uiteraard met ontkleed bovenlijf, met een Spaanse ham in op zijn rivaal Jordi Mollà.

Bigas Luna maakte veel duistere, erotisch geladen thrillers en komedies. Hij begon zijn carrière in het vrijgevochten Spanje na de dood van Franco en vestigde zijn naam als excentriek regisseur met films als Bilbao (1978), Lola (1986), The Ages of Lulu (1990) en Huevos de oro (1993). Zijn werk werd geregeld bekroond. Voor Jamón, jamón won hij de Zilveren Leeuw op het filmfestival van Venetië, waar hij later ook de prijs voor het beste scenario won met La teta y la luna (The Tit and the Moon, 1994).

Met zijn voorkeur voor erotiek, pastiche en overdrijving verwierf Bigas Luna veel fans, maar de serieuze filmkritiek was minder onder de indruk. De Nederlandse recensies van zijn films waren doorgaans zuur ('Zulke regisseurs zijn niet meer te redden', schreef Het Parool over Jamón, jamón), omdat zijn spierballenstijl als te gelikt en banaal werd beschouwd. In Spanje gold hij wel degelijk als een van de groten. 'Zijn dood is een schok voor de Spaanse cinema', schreef de krant El País. En: 'Of ze nu zijn beste of zijn slechtste waren, zijn films waren altijd heel erg Bigas Luna.'

Bigas Luna overleed na een lang ziekbed. Hij werkte tot het laatst aan Second Origin, een sf-drama dat zich afspeelt in een post-apocalyptisch Barcelona.

undefined

Meer over