Makro wil niet betalen na ongeluk

De Braziliaanse radiomaakster Bianca Blasifera laat er geen twijfel over bestaan: 'De Makro doet alles, inclusief liegen en feiten achterhouden, om maar niet te hoeven betalen voor een ongeluk dat iedereen erkent.'..

Blasifera doelt op een zaak die achttien jaar geleden begon in een bewaakte parkeergarage van een Makro-filiaal in Brazilië. Daar werd Jose Waitz overvallen door een gewapende man. Die wilde zijn geld en zijn horloge. Tegen een wapen begin je niets, dacht Waitz en dus voldeed hij aan die eis, maar een bewaker vermoedde onraad en begon te schieten. Bij de schietpartij doorboorde een van de kogels - uit het wapen van de overvaller - Waitz' maag en lever.

De ingenieur overleefde de kogel, maar hij bleef jarenlang kwakkelen, leed aan geheugenverlies en leefde op pijnstillers. Waitz besloot een proces wegens geleden schade aan te spannen tegen het bedrijf, dochteronderneming van de Nederlandse grootgrutter. De bewaker had helemaal niet hoeven schieten, redeneert hij. Hij had de uitgang van de parkeergarage moeten afsluiten en om hulp moeten vragen.

Achttien jaar lang sleepten de procedures zich voort. Kortgeleden kwam de einduitspraak. Waitz is veroordeeld tot betaling van 60 duizend dollar proceskosten en de Makro is ontslagen van schuld.

De reden? Waitz had eerst moeten bewijzen dat hij schade had geleden. Zolang niet schriftelijk is vastgesteld dat hij schade heeft geleden, kan de rechter de Makro niet verantwoordelijk stellen.

De ingenieur is opstandig. 'Het is net Kafka', zegt hij. Op aanraden van de rechtbank had hij de schuld- en de schadevraag aanvankelijk gesplitst. De Makro werd schuldig bevonden. Maar in beroep vond een andere rechter dat de procedure andersom doorlopen had moeten worden en eerst de schade moest worden vastgesteld.

Waitz begon opnieuw. Bewijzen dat hij zwaargewond was geraakt, was immers niet moeilijk. De nieuwe uitspraak liet acht jaar op zich wachten. De conclusie van de rechter was dat er geen uitspraak nodig was omdat er al een lag.

Waitz laatste hoop is nu het appèl dat hij heeft ingediend bij het Hooggerechtshof in Brasilia. De processtukken tellen inmiddels 1600 pagina's. 'Om wat voor de hand ligt te verbergen', zegt Waitz.

De Makro-Brazilie wil geen commentaar geven 'zolang de zaak nog onder de rechter is', aldus een woordvoerder in Sao Paulo. Dat kan, gezien het stuwmeer van processen bij het Hooggerechtshof, nog jaren duren. Een krant in Brazilië vergeleek de uitspraak met Kafka's Het Proces waarin de held K. , zonder iets strafbaars gedaan te hebben, vervolgd wordt voor iets dat hij zelf niet weet. Iedere keer als K. zich weerbaar opstelt, worden de regels strenger.

De handelwijze van de Makro versterkt de verdenking dat het wel meevalt met de morele verantwoordelijkheid waarover Nederlandse multinatonals tegenwoordig zo hoog opgeven. Als het hen uitkomt, houden bedrijven zich aan wereldwijde normen. Anders gelden de plaatselijke wetten.

Je aan de uitspraak van een plaatselijke rechter houden in een land waar het gerechtelijk systeem met alle reden vergeleken wordt met een Kafkaïaans labyrinth, is geen verdienste, maar simpelweg profiteren.

Ineke Holtwijk

Meer over