Major blijft

JOHN MAJOR heeft gegokt, John Major heeft gewonnen, zoveel is duidelijk. Getergd door het aanhoudende spervuur van kritiek uit de kring van de eigen Conservatieve backbenchers daagde de Britse premier zijn critici uit hem te vervangen onder het vrij vertaalde motto: 'Kom op, of houd je kop'....

De uitdaging werd aangenomen, de zeer rechtse Conservatief John Redwood, een man vol nostalgie naar de tijd dat Brittannië de zeeën nog beheerste, waagde zich in de ring. Hij is gisteren overtuigend verslagen. Tweederde van de Conservatieve Lagerhuisleden koos voor het aanblijven van Major, wiens positie hierdoor voorlopig is versterkt. Major, die zichzelf centrum-rechts noemt, is de man die de Conservatieven ook bij de volgende verkiezingen zal aanvoeren.

Lang niet alle steun voor Major kwam voort uit de innige overtuiging dat hij de beste is. Voor veel parlementariërs gold ongetwijfeld het adagium dat op Major stemmen 'verreweg de minst slechte keuze' was, zoals een Lagerhuislid het uitdrukte. Dat is een realistische beoordeling.

Major had zijn partijgenoten voor een tamelijk duivels dilemma geplaatst. De critici van rechts (en minder luiddruchtig ook die op de linkervleugel) hadden de stem van hun hart kunnen volgen door een nieuwe leider te kiezen met meer passie en daadkracht dan de huidige. Dat zou wellicht de kansen van de Tories om ondanks de beroerde vooruitzichten de volgende verkiezingen te winnen hebben vergroot.

Maar de ideale politieke leider van de rechtse euro-sceptici heeft een totaal ander profiel dan die van de gematigden. Het op de spits drijven van de crisis om het leiderschap had die verdeeldheid scherper dan ooit aan het licht gebracht, wellicht zelfs tot een breuk geleid. En dan zouden veel Conservatieve parlementariërs hun zetel wel eens voorgoed kunnen kwijtraken.

Gesteld voor deze afweging hebben de Conservatieven in meerderheid de pragmatische keuze gemaakt tegen een zelfvernietigende opvolgingsstrijd. John Major mag, nee, hij moet verder balanceren aan het hoofd van zijn op wezenlijke politieke punten zo verdeelde partij. Dat die verdeeldheid blijft, is ook zeker. Europa zal daar de komende tijd ongetwijfeld last van blijven ondervinden, want Major moet nu eenmaal zijn anti-Europese rechtervleugel (nog altijd goed voor minimaal eenderde van de fractie) binnenboord houden.

Door zijn eigen positie openlijk op het spel te zetten, heeft John Major een aanzienlijk risico genomen. Dat getuigde van lef. Maar het is persoonlijke, geen politieke moed. Krachtig leiderschap, nieuwe gezichten, betere communicatie, zijn nu de public-relationsachtige parolen. Het klinkt goed, maar raakt de kern van het beleid niet. Want dat is en blijft schipperen.

Meer over