'Mahler met vijftig strijkers kán niet'

Dirigent Lawrence Renes verruilt het Gelders Orkest voor dat van Bremen. Renes heeft genoeg van bezuinigingen. 'Ja, dan komt er een punt waarbij je je afvraagt of alle energie die je in de goede zaak steekt, wel iets oplevert.'..

Van onze verslaggever Pablo Cabenda

De signalen waren er altijd al. In 1998 bij zijn aantreden, toen de jonge veelbelovende dirigent nog dacht dat je met argumenten een onwillige staatssecretaris kon overhalen. Lawrence Renes, dirigent van het Het Gelders Orkest zei in de Gelderlander: 'Binnenkort ga ik eten met Rick van der Ploeg. Ik vertel alles over het orkest. En ik vraag niet gelijk om een miljoen meer.'

Een jaar later in dezelfde krant, ietsjes dwingender. 'Dat ze niet alleen maar zeggen: ''We zijn er trots op'', maar ook: ''We zorgen dat er meer formatieplaatsen komen.'' En in hetzelfde jaar nog culmineerde alle ergernis in de Volkskrant in het gefrustreerde fortissimo van: 'Had ik maar het aanzien van Haitink. Dan zou ik naar het departement stappen en met de vuist op tafel slaan en zeggen: 'Verdomme. Nou moet het gewoon anders!'

Niets aan het uiterlijk van Renes (32) lijkt op dat van de woesteling die zijn argumenten kracht bijzet met geweld. Maar het moest anders, en het ging niet anders. Het Gelders Orkest kreeg geen extra geld voor formaties of wat dan ook. En daarom vertrekt dirigent Renes per 1 januari 2003 als chef dirigent. Om zich helemaal te wijden aan zijn nieuwe baan als Generalmusikdirektor van de opera en het orkest van Bremen.

De frustratie van de afgelopen jaren is opgelost in gelatenheid. 'Ik heb hier in Arnhem steeds meer de nood van het orkest gevoeld. De gezonde financiële basis ontbreekt waarop je projecten kan plannen.' Voorbeelden? Het Wat nou . . . Klassiek-project waarmee Renes MTV-jeugd uitnodigde in het concertgebouw om ze vertrouwder te maken met klassieke muziek. ' Is geen financiële ruimte voor.'

Absoluut dieptepunt was de gemankeerde Mahler van vorig jaar. De Vierde Symfonie moest hij uit bezuiniging met minder strijkers doen. 'Een Mahler met vijftig strijkers in plaats van zestig, dat kán gewoon niet.' Renes straalt een vertwijfeld onbegrip uit voor al die lieden die daar toen anders over dachten. 'Ja, dan komt er een punt waarbij je je afvraagt of alle energie die je in de goede zaak steekt, wel iets oplevert.' Daarbij had hij altijd al gezegd dat een baan als vaste dirigent alleen interessant was als er mogelijkheden voor groei zijn. Is hij uitgegroeid bij Het Gelders Orkest?

Lange pauze. 'Ik heb een bepaald ambitieniveau. En de redenen dat ik naar Bremen ga zijn dezelfde als waarom ik destijds ook naar Arnhem kwam. Er zijn daar mogelijkheden.'

Oók carrièremogelijkheden. In 1993 studeerde hij cum laude af aan het Haagse conservatorium. Renes werd assistent van Edo de Waart bij het Radio Philharmonisch Orkest. Volgend hoofdstuk in het succesverhaal was zijn invallen voor een zieke Riccardo Chailly bij het Concertgebouworkest. Hij deed gastdirecties bij orkesten in de hele wereld, verkende groot operawerk bij de Nationale Reisopera - via welk gezelschap hij ook voor het Gelders Orkest kwam te staan.

Wat ambitieniveau betreft, hebben Bremen en Renes elkaar gevonden. De stad wil in 2010 culturele hoofdstad van Europa worden. Het Operahuis wordt voor 16 miljoen euro verbouwd. En speciaal voor de jonge dirigent is het onlangs ingekrompen orkest weer uitgebreid van 76 naar 99 musici. Part of the deal, anders kwam Renes niet. Hij geeft het toe, hij had een riante onderhandelingspositie. 'Die hiërarchische structuur helpt mee. Er wordt naar je geluisterd als Generalmusikdirector.' Hoewel die hiërarchie ook z'n mindere kanten heeft.

'Op de deur van mijn kamer zat alleen een klink aan de binnenkant, zodat je van buiten de deur niet kon openen. Ik heb die meteen laten vervangen.' Renes wil benaderbaar blijven.

Niettemin koestert Renes de Duitse houding tegenover kunst. 'Dus niet zoals hier: altijd maar weer de sluitpost op de begroting.'

Het eerste jaar wil hij zich helemaal concentreren op zijn nieuwe baan. 'Maar daarna zal ik ongetwijfeld nog gastdirecties in Nederland doen.'

Hij gaat weg zonder verbittering. Want goed beschouwd is het vertrek naar Bremen niet meer of minder dan een logische volgende stap op de carrièreladder. 'Zeg nou zelf, met 32 jaar je eigen operahuis. Dat is toch prachtig?'

Meer over