Acht VRAGENDe nieuwe lockdown

Mag ik naar de kerk met Kerst? En is een afhaalpunt voor pakketjes een essentiële winkel?

Blijft de slijter open, kan mijn kind nog naar school en mag je met Kerst met z’n allen naar de kerk? Het land gaat tot 19 januari grotendeels op slot. De nieuwe lockdown in acht vragen.

Premier Mark Rutte tijdens zijn toespraak over de nieuwe coronamaatregelen in het Torentje.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Premier Mark Rutte tijdens zijn toespraak over de nieuwe coronamaatregelen in het Torentje.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Voor welke winkels maakt het ­kabinet een uitzondering?

Alleen de winkels voor ‘eerste levens­behoeften’ blijven volgens premier Rutte open. Daartoe behoren de winkels waar iedereen zich iets bij kan voorstellen, zoals supermarkten, bakkers en slagerijen. Rutte noemde ook de drogisten, stomerijen, opticiens en thuiszorgwinkels. Ook de weekmarkten en slijterijen blijven geopend. ‘Voor alles wat door de maag kan, geldt een uitzondering’, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

De uitgebreidere lijst met ‘uitzonderingen voor de detailhandel’ op rijksoverheid.nl (de site was maandagavond slecht bereikbaar) bevat ook banken, apotheken, dierenspeciaalzaken, tankstations, groothandels en servicepunten voor het versturen of ontvangen van brieven en postpakketten. Omdat deze vaak zijn gevestigd in bijvoorbeeld boekhandels (die dus wel dicht moeten), is de vraag wat er met deze afhaalpunten gebeurt. PostNL wist dit maandagavond nog niet precies.

Onder meer de schoenenwinkels, boekhandels, tuincentra en de bouwmarkten moeten dicht. Maar als je thuis met een lekkende kraan zit, mag je volgens Rutte wel een nieuwe kraan online bestellen en deze afhalen in de bouwmarkt.

Voor wie nog geen kerstboom in huis heeft, is er trouwens redding. Die kun je kopen bij een winkel die ze buiten (!) verkoopt.

Kan ik nog uit eten in een hotel?

Het is afgelopen voor alle slimmeriken die een nacht in een hotel boekten om daar lekker uit eten te kunnen gaan. De restaurants in hotels en de roomservice moeten er, net als de rest van de horeca, nu ook aan geloven. ‘Te veel mensen gingen naar een hotel alleen om uit eten te gaan’, constateerde Rutte maandagavond. Een pizza of sushi op de hotelkamer laten bezorgen: dat mag volgens een woordvoerder van het kabinet dan weer wel. Het kabinet laat het afhalen en thuisbezorgen van eten ongemoeid.

Welke kinderen mogen nog wel naar school?

Van de kinderopvang en de basisscholen tot het mbo en de universiteiten: vanaf woensdag gaan daar de deuren dicht. Er zijn een paar uitzonderingen. Zo kunnen, net als tijdens de eerste lockdown, ouders met een cruciaal beroep hun kind naar het kinderdagverblijf of school brengen. Ook kwetsbare kinderen blijven welkom.

Het kabinet ontziet ook de leerlingen in een eindexamenjaar. Zij mogen les op school blijven volgen. ‘Want het was duidelijk dat die leerlingen moeite hadden om alle stof via online-onderwijs binnen te krijgen’, zegt een woordvoerder van de VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs. Wel mogen onderwijsinstellingen zelf beslissen of ze hieraan gehoor geven: ‘Fysiek onderwijs geven is geen verplichting.’

Naast examens en tentamens in het mbo, hbo en wo gaan de schoolexamens voor leerlingen in een examenjaar en voorexamenjaar (bijvoorbeeld 4 havo) op school door. En leerlingen die praktijkgericht onderwijs volgen op het vmbo (denk aan lassen of koken), mogen fysiek les blijven volgen. Datzelfde geldt voor de leerlingen van het praktijkonderwijs.

Hoeveel familieleden mag ik met Kerst ontvangen?

Kerst blijft ‘helaas sober’, zei premier Rutte in zijn toespraak. Al geldt er wel een iets soepeler regime. Zo mag iedereen alleen op 24, 25, en 26 december thuis drie in plaats van twee bezoekers van 13 jaar en ouder ontvangen. Voor Oud en Nieuw geldt die uitzondering dan weer niet.

Kunnen we nog op vakantie?

Vakanties zijn voorlopig van de baan. Dat is de boodschap van de overheid. Het dringende advies (blijf zo veel mogelijk thuis, ook tijdens de feestdagen) betekent ook dat vakanties worden afgeraden: boek geen nieuwe reizen tot medio maart en ga de komende tijd niet op reis. Skiën in de voorjaarsvakantie is daarmee van de baan.

Degenen die een huisje in Nederland hebben gereserveerd voor de kerstvakantie, kunnen daar volgens Rutte gewoon naartoe. ‘Maar ook daar gelden vervolgens alle coronaregels.’ Het openbaar vervoer is alleen bedoeld is voor essentiële reizen.

Het kabinet trekt ook de teugels aan voor mensen die naar Nederland willen komen. Zo moeten reizigers van buiten de EU in dat geval een negatieve coronatest kunnen overleggen. Dat is nieuw.

Hoe zit het met kerkbezoek?

Religieuze samenkomsten blijven ook onder de nieuwe, strenge maatregelen mogelijk. Voor kerken, moskeeën en synagogen geldt nog steeds een uitzondering. Er is geen maximumaantal mensen dat mag samenkomen, al moeten ze wel afstand houden. Zingen mag. Dat betekent ook dat rondom Kerst diensten kunnen worden georganiseerd.

En sporten, mag dat nog?

Kinderen tot en met 17 jaar mogen blijven sporten in groepsverband, maar alleen buiten. De competities blijven stilliggen, onderlinge wedstrijden zijn wel toegestaan voor de jeugd. Volwassen mogen (ook buiten) nog steeds niet in groepsverband sporten en ook niet langer trainen. Dat was nog wel mogelijk in groepjes van maximaal vier personen. Volwassen mogen nu hooguit met z’n tweeën sporten.

Alle sportscholen gaan dicht, net als zwembaden, sporthallen en alle andere binnensportlocaties. Alleen voor topsporters wordt een uitzondering gemaakt, die kunnen blijven trainen en in wedstrijdverband sporten.

Mogen er wel volwassen trainers aanwezig zijn bij het sporten van kinderen?

Kinderen tot en met 17 jaar mogen nog gewoon in groepsverband trainen en onderling wedstrijden spelen, zolang het buiten plaatsvindt. Het is daarbij volgens het NOC*NSF toegestaan dat er een of meerdere volwassen trainers aanwezig zijn. ‘Maar probeer dat aantal zo laag mogelijk te houden.’ De volwassenen moeten daarbij wel 1,5 meter afstand houden van elkaar.

Lees ook:

Een lockdown is het dan toch geworden, met alles erop en eraan. Maar waarom? De kinderen waren toch niet besmettelijk en in het ‘nieuwe normaal’ hoefde toch lang niet alles dicht?

Het kabinet ziet zich genoodzaakt om extra maatregelen te nemen. Waarom is het niet gelukt om met de huidige regels de tweede golf te bedwingen? Een analyse aan de hand van negen mogelijke verklaringen.

Ook in het centrum van Amsterdam hadden de winkeliers gehoopt met de kerstverkopen een deel van hun verlies van dit jaar te kunnen compenseren. ‘De nieuwe lockdown bezorgt mij buikpijn.’

Als rond het middaguur het bericht doorsijpelt dat Nederland toch weer in lockdown moet, stromen de winkelstraten vol. Het is opeens topdrukte bij de kapper en er wordt snel een kerstboom gekocht.

Het nabespreken van de corona-persconferenties is een bittere noodzaak, weten docenten van Zadkine Startcollege. Omdat studenten er niet naar kijken, maar ook: omdat ze niet in corona geloven.

Afgelopen dinsdag wilde premier Rutte nog niet op een zwaardere lockdown vooruitlopen, nog geen week later besluit het kabinet tot ingrijpende maatregelen. Waarom is het menens? We belden met datajournalist Serena Frijters.

In Duitsland gaan de scholen dicht vanwege de oplopende coronabesmettingen. Ook in Nederland leven er zorgen over uitbraken in klassen, zowel op de middelbare scholen als op de basisscholen. Zijn de scholen dan toch de achilleshiel van het coronabeleid?

Volg het laatste nieuws over de maatregelen in ons liveblog.

Meer over