vijf vragendecembermoorden

Mag de Surinaamse Krijgsraad verder met het proces tegen Desi Bouterse?

Vandaag is er in Suriname een nieuwe zitting in het proces in hoger beroep tegen ex-president Desi Bouterse. In 2019 veroordeelde de Krijgsraad hem bij verstek tot twintig jaar gevangenisstraf voor zijn aandeel in de Decembermoorden van 1982, maar Bouterse was toen nog president en tekende verzet aan. Wat is het belangrijkste twistpunt?

Hoofdverdachte Desi Bouterse bij de rechtbank voor de behandeling van zijn zaak. Het gaat om de strafzaak waarin de voormalig president en legerleider hoger beroep heeft aangetekend tegen zijn veroordeling van twintig jaar cel in november 2019. Beeld ANP
Hoofdverdachte Desi Bouterse bij de rechtbank voor de behandeling van zijn zaak. Het gaat om de strafzaak waarin de voormalig president en legerleider hoger beroep heeft aangetekend tegen zijn veroordeling van twintig jaar cel in november 2019.Beeld ANP

Waarover gaat het proces ook alweer?

In 1980, een kleine vijf jaar nadat Suriname onafhankelijk van Nederland was geworden, greep een groep militairen onder leiding van Desi Bouterse de macht. Op 8 december 1982 zijn vijftien tegenstanders van dat militaire bewind, onder wie zakenlieden en journalisten, in Fort Zeelandia gemarteld en geëxecuteerd. De rechters van de Krijgsraad wezen in 2019 Bouterse als hoofdverdachte van de moorden aan. Hij zou persoonlijk aan de executies hebben deelgenomen.

Bouterse werd bij verstek veroordeeld. Maar nu is hij persoonlijk bij de zittingen aanwezig. Moet hij dan niet gewoon de cel in?

Op het moment van zijn veroordeling was Bouterse als president op reis in China. Daarna heeft zijn advocaat een zogeheten ‘verzet’ aangetekend tegen de uitspraak. Daarmee is de rechtszaak, die al sinds 2007 speelt, in hoger beroep verder op gang gekomen. Bouterse is nu als gewoon burger bij de zittingen aanwezig. Er is nooit opdracht gegeven hem vast te zetten.

Een zoveelste zitting vandaag. Wat is nu het belangrijkste twistpunt?

In 2012, toen Bouterse president was en het proces al liep, nam het parlement van Suriname een zogeheten amnestiewet aan. De verdachten van de Decembermoorden zouden daarmee zijn vrijgesproken. Maar de Krijgsraad besloot vier jaar later dat de amnestiewet niet van toepassing kon zijn en zette het proces door. De advocaat van Bouterse, Irwin Kanhai, zegt nu dat niet de Krijgsraad maar alleen een burgerrechter die amnestiewet kan beoordelen. Daarmee zou de Krijgsraad onbevoegd zijn het proces voort te zetten.

En wie krijgt vandaag gelijk?

Dat zal moeten blijken. De advocaat van de nabestaanden, Hugo Essed, heeft eerder gezegd dat hij verwacht dat de Krijgsraad het proces in hoger beroep gewoon zal voortzetten. Vanuit Nederland heeft Gerard Spong, de advocaat die de zaak al jaren nauwgezet volgt en Bouterse schuldig acht, zich bij het oordeel van Hugo Essed aangesloten. Spong baseert zich hierbij ook op het oordeel van rechters bij vergelijkbare zaken in landen als El Salvador.

Hoe lang kan dit alles nog doorgaan?

‘Dat is onduidelijk. Tussen 2010 en 2020 was Desi Bouterse president van Suriname. In die tijd was duidelijk dat hij alles zou doen om uit de cel te blijven. Maar vorig jaar mei verloor zijn partij de parlementsverkiezingen van de VHP, de partij van Chan Santokhi, de huidige president. Santokhi heeft steeds gezegd zich niet politiek met de zaak van de rechterlijke macht te willen bemoeien. De inmiddels 75-jarige Bouterse blijft zeggen dat hem met de eerdere uitspraak ‘onrecht’ is aangedaan. De nabestaanden van de slachtoffers wachten al meer dan 38 jaar op gerechtigheid.

Meer over