Made in China: Parijs en Venetië

Tot in de kleinste details worden in China Europese steden nagebouwd - én soms aangepast aan de Chinese smaak. Het is een vorm van machtsvertoon die dateert uit de Chinese oudheid.

In Hemelse Hoofdstad staan er hekken om de Eiffeltoren. Beeld Ruben Lundgren
In Hemelse Hoofdstad staan er hekken om de Eiffeltoren.Beeld Ruben Lundgren

Zhu Yanming maakt de beste foto's van haar wijk Waterstad als de namiddagzon over de kanalen strijkt. Op sociale media reageren haar vriendinnen ademloos van bewondering. 'Wow, ben je in Venetië, vragen ze.' Alle hoogtepunten van de Italiaanse waterstad zijn tot in de kleinste details nagebouwd. Het effect is vervreemdend: opzettelijk scheef gebouwde geveltjes met airconditioners en moderne kozijnen, het San Marcoplein fungeert als parkeerplaats en de Rialtobrug is groter dan het origineel. Dan passen er meer dagjesmensen op.

'Maar je kunt bijna het verschil met Venetië niet zien, zeggen mensen die er geweest zijn', houdt Zhu Yanming vol. Het echte San Marco-plein kent ze slechts van foto's. Haar echtgenoot, die voor Honda werkt, pendelt heen en weer tussen Japan en China, dus heeft het stel geen tijd voor die felbegeerde Europese vakantie. Zhu: 'Omdat ik van romantiek hou, hebben we dit huis gekocht.'

Toen de eerste koopwoningen in westerse stijl vijftien jaar geleden op de markt kwamen, leek de Chinese imitatiegekte een logisch modeverschijnsel. China kwam net uit een isolement dat decennia duurde en de bevolking was nieuwsgierig naar beroemde landschappen en gebouwen die ze alleen kenden van foto's. Een 'internationale levensstijl' was een statusverhogende nieuwigheid. Een golf van nep-Witte Huizen zette de trend: de woning van de Amerikaanse president als visrestaurant, gemeentehuis of villa. Daarna kwamen wijken met maffe Engelse namen die westerse allure moesten oproepen. Champagnebaai of Latte-koffiestad bestond uit bungalows en rijtjeshuizen - pardon, townhouses - in Europese stijl. Een kopie van een landmark, zoals de Eiffeltoren of een windmolen, verdriedubbelde automatisch de prijs per vierkante meter. Wie daar woonde, had het gemaakt.

In 2010 werd tweederde van de Chinese nieuwbouwprojecten in westerse stijl gebouwd, zegt journaliste Bianca Bosker, die een studie maakte van het fenomeen. En deze 'dupli-tecture' is een blijvertje, want inmiddels is het kopiëren van Europese steden de norm. In het Oostenrijkse ansichtkaarten-stadje Hallstatt fotografeerden Chinezen in 2011 elke centimeter van de klinkerstraatjes, pleinen en kerktorens. Twee jaar later was Hallstatt 2 in de Zuid-Chinese provincie Guangdong een feit, natuurgetrouw nagebootst tot en met de geraniums in de bloembakken. En dat is maar een van de honderden imitatiestadjes.

Een 'Venetiaans' kanaal in Waterstad. Het San Marcoplein in de stad fungeert als parkeerplaats. Beeld Ruben Lundgren
Een 'Venetiaans' kanaal in Waterstad. Het San Marcoplein in de stad fungeert als parkeerplaats.Beeld Ruben Lundgren

Vervormde wijken

De staatsraad, het Chinese kabinet, verbood vorige maand westerse namen voor dit soort woonwijken, omdat dat niet past in de revival van Chinese cultuur die op dit moment politiek correct is. De imitatie van Europese steden is daarmee niet van de baan. In China geen discussie over nep versus origineel en de ethiek van dit kopieergedrag: dat is een typisch westerse gedachtengang. Chinezen waarderen een goede kopie. Of het nu een iPhone, een Prada-tas of de Brug der Zuchten is, imitatie is een eerbewijs. Sommige nepperds zijn 'verbeterd' door aanpassing aan Chinese smaak en leefgewoonten. In Waterstad zijn de Italiaanse ijssalons verlaten, maar het Aziatisch buffetrestaurant doet goede zaken. Projectontwikkelaars ontwerpen hun Europese huizenblokken op feng shui - gunstige energiestromen. Dat levert vervormde wijken op.

Neem Hemelse Hoofdstad, op drie uur rijden van Waterstad Venetië. Al is er in de 4 vierkante kilometer nep-Parijs geen croissant te bekennen, de gietijzeren balkons, ronde daken en de kleuren roepen de sfeer van de Franse hoofdstad op. Maar dan met zo veel mogelijk ramen en deuren op het zuiden voor een goede feng shui, aldus projectontwikkelaar Wang van Hemelse Hoofdstad. 'Dat vinden de honderdduizend huiseigenaren hier belangrijker dan stijlvastheid. Onze kopers komen uit de middenklasse. Emigreren naar het buitenland is duur en lastig, maar ze willen internationaler wonen dan de standaard Chinese blokkendoos in een torenflat. Hier geniet je voor 1.000 euro per vierkante meter van een exotische stijl.'

'Duplitecture' in de Hemelse Hoofdstad, met miniatuur-Eiffeltoren op de achtergrond. In China geen discussie over nep versus origineel. Chinezen waarderen een goede kopie. Beeld Ruben Lundgren
'Duplitecture' in de Hemelse Hoofdstad, met miniatuur-Eiffeltoren op de achtergrond. In China geen discussie over nep versus origineel. Chinezen waarderen een goede kopie.Beeld Ruben Lundgren

Trouwfoto's

In de aangrenzende tuinen van Versailles poseren tientallen jonge stelletjes voor een romantische trouwfoto in het zogenaamde 'Provençaalse lavendel'-veld: na een dag zijn de pollen hardblauwe salvia platgetrapt. 'Het gaat om het gevoel. Het lijkt op de foto net echt en het gaat onze klanten om die foto', zegt een fotograaf. Hij kan geen lavendel van salvia onderscheiden - dat je in Parijs aan de voet van de Eiffeltoren kunt zitten, weet hij ook niet. Hij kent alleen de miniatuur-Eiffeltoren die de Hemelse Hoofdstad smoel geeft. Daar staat een hek omheen. Stel dat iemand de toren beklimt.

Een westerse architect zou zichzelf niet meer serieus nemen als hij zo'n Europese fakewijk zou afleveren. Als hij het al zou kunnen, zegt Bosker. 'In het begin van de duplicatentrend werden westerse architecten gevraagd, omdat hun Chinese opdrachtgevers dachten dat een buitenlander automatisch een westerse stad zou ontwerpen. Maar westerlingen denken niet in de stereotypen, die Chinezen juist als buitenlands identificeren. Projectontwikkelaars willen een Chinese interpretatie van het beeld dat Chinezen hebben van Parijs of Venetië.' Geen letterlijke kopieën dus, maar architectonische samenvattingen van alle Chinese stereotypen over westerse steden.

Zhu Yanming op het balkon van haar appartement in Waterstad. Beeld Ruben Lundgren
Zhu Yanming op het balkon van haar appartement in Waterstad.Beeld Ruben Lundgren

Nepstadjes

Europese nepstadjes zijn geen gevolg van een klakkeloze adoratie van het Westen, zegt Bosker. 'Het is eerder andersom: met de duplicaten laat China zijn economische macht zien. We hebben het geld en technisch vernuft om jullie monumenten na te bouwen en er comfortabel in te wonen.' Deze vorm van machtsvertoon dateert uit de Chinese oudheid. Keizers lieten hele parken aanleggen met nagebootste paleizen en tempels van overwonnen rivalen, plus de bijbehorende flora en fauna. Van de zes paleizen van overwonnen vijanden die de eerste Chinese keizer in de 3de eeuw voor Christus liet nabouwen is niets meer over. In het Noord-Chinese Chengde staat nog wel zo'n keizerlijk miniatuurwereldje uit de 18de eeuw met een kopie van het Tibetaanse Potalapaleis en tempels uit alle Aziatische windstreken.

In Venetië drinkt Zhu Yanming thee op haar balkon met haar buurvrouw Zhao Xiaoming. Als ze met pensioen zijn gaan ze naar het echte Venetië, zegt Zhao. 'Tijdens de vakantieperiode gaan alle Chinezen tegelijkertijd op reis naar Europese toeristenplaatsen. Dan loop je tussen de hordes Chinezen. Dan heb ik al geen zin meer.' Verliefd kijken de vrouwen naar de weerspiegeling van hun exclusieve woningen in het kanaal. We zijn verwend, zeggen ze. Heerlijk rustig zonder mensenmassa's en raar buitenlands eten in hun eigen Venetië, met alle gemakken van een Chinees huis..

Meer over