nieuws

Macron sluit prestigieuze school waaraan hij zelf is afgestudeerd

De Franse president Macron wil de overheid opener en diverser maken. Opvallendste doelwit: de eliteschool ENA, waar toekomstige premiers en presidenten worden opgeleid, moet sluiten.

De Franse oud-president Charles de Gaulle (midden) bezoekt de ENA in 1959. Beeld AFP
De Franse oud-president Charles de Gaulle (midden) bezoekt de ENA in 1959.Beeld AFP

Het begon met een grote belofte: weg met het nepotisme in de Franse politiek. Niet langer zou afkomst, maar ambitie de route naar de top bepalen. Maar de prestigieuze school die na de Tweede Wereldoorlog de kloof tussen volk en elite moest dichten, werd hofleverancier van die elite.

Zo kon het dat Emmanuel Macron, zelf afgestudeerd aan die École Nationale d’Administration (ENA) in Staatsburg, donderdag de sluiting aankondigde van het instituut. De overheid moet opener, diverser en flexibeler worden – te beginnen met de opleiding van ambtenaren.

Talloze vooraanstaande Fransen, van premiers tot ministers en CEO’s van grote bedrijven danken hun positie aan de ENA. Elk jaar krijgen de beste afstudeerders toegang tot de belangrijkste overheidsorganen, zoals de Franse Rekenkamer en de Raad van State. Oud-presidenten Francois Hollande, Jacques Chirac en Valéry Giscard d’Estaing studeerden er, net als de huidige premier Jean Castex.

Onbedoeld werd het instituut zo het symbool van de Franse elite. Énarque, zoals de oud-studenten heten, is steeds meer een scheldwoord dan een aanbeveling.

Charles de Gaulle

Terwijl de beroemde president Charles de Gaulle de school in 1945 juist had opgericht om het bestuur toegankelijk te maken voor alle sociale klassen. Op basis van strenge selectie zouden de knapste koppen van het land, ongeacht hun afkomst, hun weg naar boven vinden. Maar hoewel iedereen zich kan aanmelden voor het toelatingsexamen, hebben in praktijk vooral studenten uit betere milieus met de beste vooropleiding kans van slagen. Slechts een fractie ervan komt uit een arbeidersmilieu.

Kritiek op de school klinkt al jaren. Studenten zouden in een mal worden geperst, terwijl kritisch denkvermogen en creativiteit nauwelijks aandacht krijgen, schreef oud-leerling Olivier Saby in zijn boek over de school. Met zoveel middelen en zulke slimme studenten mag men meer verwachten.

Dat het nu tot sluiting komt, is een belofte van Macron in reactie op de gele hesjes-beweging, twee jaar geleden. De protestbeweging die maandenlang in heel Frankrijk de straat op ging, richtte zich onder meer op de Parijse elite die van de gewone Fransen zou zijn vervreemd. ENA was daarvan het symbool bij uitstek. De sociale ladder werkte niet meer zo goed als vijftig jaar geleden, erkende de president.

Macron wil de school vervangen voor een nieuw ‘Institut du service public’, dat studenten opleidt met meer oog voor thema’s als armoede, ecologie en secularisme. Het diploma biedt straks niet langer de garantie op een topbaan bij de Franse overheid. En afgestudeerden moeten eerst praktijkervaring opdoen voordat ze een managementfunctie mogen bekleden.

Kan een nieuwe school de politieke cultuur ook echt veranderen? Voorzitter van de alumni-vereniging Daniel Keller sprak tegenover FranceInfo van een schijnproces. ‘We kunnen de school niet verantwoordelijk houden voor alle mislukkingen van het Franse onderwijs.’ In plaats van eenzelfde opleiding onder een nieuwe naam te starten, had Macron volgens hem beter kunnen inzetten op hervormen van het huidige systeem.

Meer over