Nieuws

Macron erkent schuld aan Frans-Polynesië over atoomproeven

President Emmanuel Macron heeft de schuld van Frankrijk erkend voor de gevolgen van dertig jaar kernproeven op de eilandengroep Frans-Polynesië. Hij kondigde aan de dossiers over de kwestie te openen en beloofde een betere schadevergoeding voor de slachtoffers. Maar excuses bleven uit.

De Franse president Macron bezoekt Frans-Polynesië. Frankrijk hield er in een recent verleden 200 kernproeven. Beeld Brunopress
De Franse president Macron bezoekt Frans-Polynesië. Frankrijk hield er in een recent verleden 200 kernproeven.Beeld Brunopress

‘Ik wil waarheid en transparantie’, zei Macron dinsdag met bezweet gezicht en opgeheven armen ten overstaan van Frans-Polynesische ambtenaren in de hoofdstad Papeete. Tijdens zijn eerste bezoek aan de afgelegen eilandengroep in de Stille Oceaan, die officieel bij Frankrijk hoort maar op meerdere terreinen zelfbestuur heeft, stelde Macron dat Frankrijk ‘te lang heeft gezwegen’ over de gevolgen van de atoomproeven.

Tussen 1966 en 1996 voerde Frankrijk bijna tweehonderd kernproeven uit in Frans-Polynesië. De eerste acht jaar gebeurde dat in de atmosfeer, daarna ondergronds. Meer dan 100 duizend inwoners van de eilandengroep zijn blootgesteld aan radioactieve straling. Destijds was dat vrijwel de gehele bevolking. Ook Franse militairen op de marineschepen liepen gevaar. Na de tests zijn bij veel mensen verschillende vormen van kanker aangetroffen.

Frankrijk heeft de stralingsniveaus dertig jaar lang bewust te laag voorgespiegeld, zo bleek eerder dit jaar uit een rapport van Disclose, een Frans collectief van onderzoeksjournalisten. Het onderzoek baseerde zich op documenten die het Franse leger in 2013 onder druk van belangenorganisaties heeft vrijgegeven.

Macron beloofde dinsdag alle dossiers over de uitgevoerde proeven te zullen openen, met uitzondering van de gevoeligste militaire gegevens over het Franse kernwapenarsenaal. Ook wil hij een betere compensatie voor de Frans-Polynesische slachtoffers van de atoomproeven. Tot nu toe kregen 63 inwoners van de archipel een vergoeding van de Franse overheid.

De Polynesische president, Edouard Fritsch, juichte toe dat Macron na ‘25 jaar van stilzwijgen’ nu ‘eindelijk de waarheid op tafel wil leggen’. Maar er klonk ook kritiek. Eerder deze maand gingen duizenden mensen in Papeete de straat op om excuses van de Franse president te eisen. Die hebben ze vooralsnog niet gekregen.

‘We vragen u verantwoordelijkheid te nemen voor wat de Franse staat het Polynesische volk heeft aangedaan, en dus een verontschuldiging en concrete steun’, zei Lena Lenormand, vicepresident van een belangenorganisatie voor slachtoffers van de proeven, tijdens het bezoek tegen Macron. Volgens haar was het makkelijk praten voor de Franse president aangezien zijn termijn volgend jaar afloopt. ‘Wat gaat u nu daadwerkelijk doen?’ Macron reageerde dat hij snel met concrete plannen komt.

Desgevraagd zei Macron ook dat de kernproeven op Frans-Polynesië destijds zijn uitgevoerd omdat de eilandengroep afgelegen lag. Voor die tijd voerde Frankrijk in de jaren zestig zeventien atoomproeven uit in de Saharawoestijn van Algerije. ‘Ik denk dat het waar is dat we deze tests niet in Bretagne zouden hebben gedaan’, aldus Macron.