Nieuws

Macron erkent marteling door Franse leger van Algerijnse activist in 1957

De Franse president Emmanuel Macron heeft dinsdag officieel erkend dat de Algerijnse advocaat en activist Ali Boumendjel tijdens de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog is gemarteld en gedood door het Franse leger.

Malika Boumendjel, weduwe van activist Ali Boumendjel, op een archieffoto uit 2001. Op de voorgrond zijn portret. Beeld AFP
Malika Boumendjel, weduwe van activist Ali Boumendjel, op een archieffoto uit 2001. Op de voorgrond zijn portret.Beeld AFP

‘Geen enkele misdaad begaan tijdens de Algerijnse oorlog mag worden goedgepraat of verborgen’, aldus de president. Boumendjel overleed in 1957 in Franse detentie, zijn dood werd tot dinsdag officieel afgedaan als zelfmoord.

In 2000 bekende het voormalig hoofd van de Franse inlichtingendienst in Algerije al dat hij opdracht had gegeven om Boumendjel te vermoorden en het op zelfmoord te laten lijken. Macron heeft de oorlogsmisdaad nu ook erkend, tijdens een persoonlijke ontmoeting met vier kleinkinderen van Boumendjel.

De Algerijnse activist werd in de slag om de Algerijnse hoofdstad Algiers door het Franse leger gearresteerd, zo meldde het Elysée na afloop van de ontmoeting in een persverklaring. Boumendjel is vastgehouden in een isoleercel, gemarteld en op 23 maart 1957 vermoord.

Martelingen en aanslagen

Halverwege de 19de eeuw hebben de Fransen Algerije veroverd en tot onderdeel van Frankrijk gemaakt. De Algerijnen waren tweederangsburgers en werden verdreven of uitgebuit. Van 1954 tot 1962 werd de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog uitgevochten tussen Frankrijk en het Algerijnse Nationale Bevrijdingsfront (FLN). Terreur, martelingen en aanslagen in beide landen eisten honderdduizenden levens. De Algerijnse onafhankelijkheid leidde tot de uittocht van een miljoen Fransen. De Algerijnen die de Franse kant hadden gekozen, trokken naar Frankrijk of werden vermoord.

Ali Boumendjel (1919-1957) was een Algerijnse advocaat en journalist. Tijdens zijn studie ontmoette hij veel mensen die later prominente figuren zouden worden in het Algerijnse verzet. Boumendjel zette zich als advocaat in voor Algerijnse nationalisten en werd in 1955 lid van het FLN.

De gebeurtenissen in de onafhankelijkheidsoorlog bemoeilijken de betrekkingen tussen de landen nog altijd sterk. Afgelopen januari oogstte Macron veel kritiek toen hij weigerde excuses aan te bieden voor de tijdens de bezetting en de oorlog gepleegde misdaden. Dat gebeurde in de aanloop naar de publicatie van een onderzoeksrapport, in opdracht van de Franse overheid, over de omgang van het land met zijn koloniale verleden in Algerije.

Traumatisch verleden

In het onderzoeksrapport, geschreven door de Franse historicus Benjamin Stora, wordt niet gerept over politieke excuses. Daar heeft Algerije in het verleden wel herhaaldelijk om gevraagd. Wel deed Stora aanbevelingen voor praktische en symbolische stappen om het traumatische verleden recht te doen, waaronder de erkenning van de moord op Boumendjel. Het rapport kon in Algerije op weinig goedkeuring rekenen. Algiers liet weten teleurgesteld te zijn en noemde het rapport ‘niet objectief’.

Macron, de eerste Franse president die na de onafhankelijkheidsoorlog is geboren, is verder gegaan in het erkennen van de Franse misdaden in Algerije dan al zijn voorgangers, maar ook in Frankrijk ligt het onderwerp gevoelig. Tijdens een bezoek aan Algerije in 2017, in de aanloop naar zijn presidentschap, noemde Macron de Franse bezetting van het Noord-Afrikaanse land ‘een misdaad tegen de menselijkheid’, iets waarop in Frankrijk met veel woede en verontwaardiging werd gereageerd.

Volgens de persverklaring beloofde Macron dinsdag dat de erkenning van de moord op Boumendjel niet op zichzelf zal staan: ‘Geen misdaad, geen enkele wreedheid begaan door wie dan ook tijdens de Algerijnse oorlog mag worden goedgepraat of verborgen.’ Hij pleitte ervoor ‘de geschiedenis onder ogen te zien’ en benadrukte het belang van onderzoek opdat de families van alle slachtoffers, zowel in Algerije als in Frankrijk, achter de waarheid kunnen komen, als een eerste stap naar verzoening.

Meer over