nieuws / achtergrond

Machtsvertoon Fransen en Britten met marineschepen bij eiland Jersey om vete visrechten

Rond het eiland Jersey liepen de spanningen over visrechten tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk donderdag hoog op. Tientallen Franse vissersschepen blokkeerden de haven, zowel de Britten als de Fransen stuurden marineschepen naar het Kanaaleiland.

Franse vissers protesteren donderdag met hun boten voor de kust van het Kanaaleiland Jersey.  Beeld AP
Franse vissers protesteren donderdag met hun boten voor de kust van het Kanaaleiland Jersey.Beeld AP

Het is een voorlopig dieptepunt in de oplopende ruzie tussen beide landen over de visrechten in Britse wateren. Jersey, een eiland voor de kust van Normandië, is een zogenoemd Brits Kroonbezit; het eiland maakt geen deel uit van het Verenigd Koninkrijk, maar wordt wel door de Britten verdedigd. Afgelopen vrijdag kregen 41 Franse vissers te horen dat hun visrechten in dit gebied aan strengere regels worden gebonden. Zo mogen ze korter in het gebied zijn, minder soorten bevissen en gelden aanvullende technische eisen aan de boten en netten. De maatregelen werden vrijwel onmiddellijk van kracht.

Het wekte de woede Franse vissers, gesteund door zowel de Franse regering als door Brussel. Met de voorwaarden zou Jersey de afspraken in het Brexit-akkoord schenden, al zegt het eilandbestuur zelf te handelen in lijn met de overeenkomst. De Franse minister voor Zeezaken Annick Girardin dreigde de elektriciteitstoevoer naar het eiland, die via onderzeese kabels vanaf het Franse vasteland loopt, af te sluiten. De Britse regering stuurde daarop woensdagavond twee marineschepen richting Jersey, en ook de Franse marine voer donderdag naar het eiland uit.

Haven Jersey

Het is nog vroeg in de ochtend als aan boord van een Franse vissersboot het vuur wordt ontstoken. Bijna zeven uur, en de vloot van zo’n vijftig schepen nadert de haven van Saint-Hélier, de hoofdstad van het eiland Jersey. Met brandende fakkels kondigen de vissers hun komst aan. Vandaag zijn ze hier niet om te vissen, maar om de haven van Saint-Hélier te blokkeren uit protest tegen de visbeperkingen, opgelegd door de autoriteiten van het Britse eiland.

De vissers die donderdag voor de kust van het eiland protesteren, voornamelijk afkomstig uit Normandië en Bretagne, zijn woedend. De toegang voor Europese vissers tot de Britse wateren was een van de heikele dossiers in de Brexit-onderhandelingen. Al sinds 1839 vangen Fransen hier hun zeebaars, kabeljauw en schaal- en schelpdieren, dankzij het oudste visserij-akkoord ter wereld. De dreiging van een No-Deal Brexit zorgde voor veel spanning onder de vissers uit de regio, die een goed deel van hun vangst uit de Britse wateren halen. Nu ondanks het Brexit-akkoord de toegang opnieuw ter discussie staat, komt die oude woede opnieuw aan de oppervlakte.

‘Gemene verrassing’

‘Moet je voorstellen’, zegt Marc Delahaye, hoofd van de regionale visserijraad van Normandië. ‘We hadden een systeem dat zo lang goed functioneerde, tot 31 december vorig jaar. Met de Brexit is ons visserijakkoord vervallen. Het is nu mei, en we weten nog steeds niet wat dit voor ons betekent.’ Delahaye blijft vandaag aan wal, maar de woede en de protestactie zijn volgens hem volstrekt legitiem. ‘Dat je voorwaarden stelt aan een vergunning, is logisch. Maar nu zijn de voorwaarden bijgesteld zonder overleg. Er is niets op voorhand besproken. Het is een gemene verrassing.’

De vissers die protestrondjes varen tegenover de Britse marineschepen, komen naar eigen zeggen in vrede. ‘We beledigen niemand, we blijven vredig en respectvol’, zei een van hen tegen een journalist van Ouest-France ter plaatse. ‘We willen ons alleen laten horen, uit zelfbescherming. Want zo houden wij geen werk meer over.’

Maar het bemiddelingsgesprek dat later die dag volgt tussen een deel van de vissers en de lokale autoriteiten loopt op niets uit. ‘Ik vraag me zelfs af waarom we met ze zijn gaan praten’, zei Cyril Piraud, een van hen, tegen Ouest-France. ‘Ze geven de Franse staat de schuld, omdat die niet de juiste gegevens zou hebben aangeleverd. Het is shit, ik ben teleurgesteld.’ Volgens hem zou minister Gigardin nu gevolg moeten geven aan haar dreigement en de elektriciteit afsluiten. ‘Dat is het enige dat ons nog rest.’

Machtsvertoon

Intussen wijst ook de Europese Commissie met de beschuldigende vinger naar Londen als aanjager van het visconflict. De Commissie zegt dat Londen met de maatregelen het handelsakkoord negeert dat voorschrijft dat dit soort zaken tijdig worden aangekondigd en wetenschappelijk zijn onderbouwd. Daarbij verdenkt Brussel de Britten van discriminatie omdat de nieuwe eisen alleen voor Europese vissers zouden gelden. Het handelsakkoord verbiedt deze ongelijke behandeling.

Komende dagen zal Brussel opheldering vragen van Londen. Blijft die uit dan voorziet het handelsakkoord in een geschillenprocedure. Als dat ook niets oplevert, kan de EU tegenmaatregelen nemen, bijvoorbeeld in de vorm van importheffingen op Britse producten. EU-ambtenaren wijzen erop dat zowel Johnson als Macron thuis onder grote electorale druk staan en daarom niet vies zijn van enig machtsvertoon over een kwestie die vrijwel niemand raakt.

Rond de haven van Saint-Hélier lijkt voorlopig de rust weer te keren. De Britse regering liet donderdagavond weten de patrouilleboten terug te roepen nu de Franse vissers zijn verdwenen.

Meer over