'Macho laat spierballen niet meer rollen'

Stelling: de blanke man durft op straat niet meer tegen onrecht op te treden. Onzin, zegt socioloog Vuijsje. 'De Nederlandse man wil niet opvallen.'..

Van onze verslaggeefster Mirjam Schöttelndreier

Een groep volwassenen ziet 's avonds in Utrecht dat een jongen een fiets in elkaar trapt. 'Hou op', roept een vrouw uit het gezelschap. 'Ik ben kwaad!, schreeuwt de jongen. Zij: 'Dan hoef je andermans fiets niet te mollen!'

Dat was fout. Ze krijgt klappen. De mannen komen de vrouw te hulp. De groep loopt daarna door. Een straat verderop nadert een massa jongens, mobiel gealarmeerd door de fietsenmoller. De vier mannen en twee vrouwen kunnen geen kant op en worden geschopt en geslagen.

Volgens Zeki Arslan, onderwijskundige van Turkse afkomst, zijn 'Nederlandse (blanke) mannen geen mannen meer'. Dat schreef hij onlangs in Het Parool. Arslan: 'Het is te gek dat asociale jeugd zich de publieke ruimte toeëigent. Volwassenen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Zeker mannen, die fysiek meer massa hebben meegekregen. De Nederlandse man lijkt overgeëmancipeerd.'

Harald van Woerkom (30) was bij de Utrechtse knokpartij. Hij vindt het betoog van Arslan 'onzin'. 'We hielden ons niet afzijdig. Maar we hadden geen schijn van kans. Dat de knokpartij met die Marokkaanse jongens niet op een volledig bloedbad uitliep, kwam doordat de politie te hulp schoot.'

Volgens Arslan moeten mannen weer assertief worden, voor hun eigen belangen durven opkomen en zich 'niet langer verschuilen achter politieke goeroes met spierballentaal'. Hij doelt op Pim Fortuyn.

Oud-wethouder Herman Meijer (GroenLinks) uit Rotterdam zegt dat Arslan 'wel een punt heeft', al vindt hij niet dat het uitsluitend de blanke man is die blaam treft. In Rotterdam heeft Meijer de 'stadsetiquette' in het leven geroepen. Doel is dat inwoners weer in contact treden met elkaar en zich inzetten voor de buurt. Deze zomer wordt het project geëvalueerd.

Meijer: 'Op straat, in de tram en op het pleintje durft niemand elkaar meer aan te spreken. Onderlinge correctie en controle zijn taboe. Iedereen wil conflicten vermijden. Wij willen die afzijdigheid in het publieke domein doorbreken.'

Vorige zomer ging het Sloterparkbad in Amsterdam dicht na de komst van een overmacht aan stelende en molesterende jongens. 'Tweeduizend badgasten sloegen op de vlucht voor honderd jongens', aldus directeur Jan-Evert Veer.

Ruim een halfjaar later mogen jongeren zonder volwassen begeleiding er nog steeds niet in. Dat het zwemgedeelte met een tien meter hoge duiktoren verboden gebied is geworden, blijkt voor de jeugd reden genoeg niet meer te komen.

Veer: 'Onze huidige gasten zijn tevreden met de rust, wij derven inkomsten. De discussie over nieuwe veiligheidsmaatregelen gaat zo stroperig, dat er nog geen besluit is gevallen.'

Arslan vindt het 'bespottelijk' dat meisjes en vrouwen niet ongehinderd kunnen zwemmen. Hij verwijt de mannelijke badgast niet zelf op te treden tegen gewelddadige jeugd. Zwembad-directeur Veer: 'Ik moet er niet aan denken dat ze met elkaar slaags raken. Daar hebben we politie voor.'

Omdat in het Sloterpark geen lol meer te beleven was, verlegde de plaatselijke jeugd zijn terrein naar de bioscoop. Volgens Hajo Binsbergen van Pathé, met vijf bioscopen marktleider in Amsterdam, valt het mee met de invloed van de raddraaiers.

Pathé heeft dan ook massaal servicepersoneel en bewaking ingezet. Binsbergen: 'Die mensen zijn getraind om met lastige klanten om te gaan.' Hij hoopt niet dat mensen in de bioscoop het recht in eigen hand nemen. Voor je het weet gaat het vervolgens te ver, zegt hij.

Meijer vindt het 'bizar' dat een bezoeker van zwembad of bioscoop, lastpakken niet zelf mag aanspreken. 'Krankjorum, als dat al eigenrichting heet, dan is er in deze samenleving geen normale communicatie meer.'

Meijer vreest dat door dit soort openbare afzijdigheid de tolerantie juist afneemt. Meijer: 'Het valt me op hoe intolerant veel oudere autochtonen zijn. Die zien in iedere jongere een gevaar. Ze vertellen elkaar de wildste verhalen over crimineel gedrag.' Om die reden hoopt hij dat de normale sociale controle terugkeert. 'Want angst is een besmettelijke ziekte, daar kan geen agent tegenop.'

Meer over