Maatregel is eerste stap naar schadeloosstelling slachtoffers holocaust; Verdeling restant nazi-goud bevroren

Ruim honderd miljoen gulden aan baar goud kan de basis gaan vormen voor het eerste internationale fonds dat slachtoffers van de holocaust schadeloos stelt....

HENK STRABBING

Van onze verslaggever

Henk Strabbing

AMSTERDAM

Eenderde van dit goud was voor Frankrijk bestemd. Parijs stribbelde aanvankelijk flink tegen, maar heeft toch besloten mee te doen. De goudstaven liggen in de kluizen van de Federal Reserve bank in New York en in de Bank of England in Londen.

Maar veel verder dan dit bevriezen zijn de drie landen nog niet. De Amerikaanse staatssecretaris van Handel Stuart Eizenstat zei gisteren: 'We hebben nog geen enkele overeenkomst omtrent een eventuele volgende stap.' Eizenstat is door president Clinton benoemd om de diplomatieke problemen uit de weg te ruimen die zijn ontstaan rond de kwestie van Zwitserland en het door de nazi's in de Tweede Wereldoorlog geroofde goud.

De Tripartite Commissie werd vlak na de oorlog ingesteld om het 'monetaire goud' (geroofd uit de kluizen van door de Duitsers bezette landen) zo eerlijk mogelijk te herverdelen. De commissie is er altijd van uitgegaan dat al het goud dat ze te verdelen had, ook werkelijk monetair goud was. Maar dat is sedert enige tijd niet zeker meer. De nazi's versmolten alle mogelijke goud dat ze in handen kregen en verhandelden dat met neutrale landen als Zwitserland, Zweden, Spanje en Portugal. Onder dat versmolten goud zou bezit van joden kunnen zijn, inclusief in dodenkampen als Auschwitz verwijderde gebitsvullingen.

De nu bevroren honderd miljoen is overgebleven van totaal ongeveer zeven miljard gulden aan goud dat aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door de geallieerden werd teruggevonden, voor een groot deel in een oude zoutmijn in het zuiden van Duitsland. De rest is in de loop der jaren door de Tripartite Commissie onder de benadeelde nationale banken verdeeld. Ook Nederland heeft een deel van het door de Duitsers geroofde goud teruggekregen.

Een onderdeel van de afspraak rond het bevriezen van de honderd miljoen is dat in de archieven van Washington en Londen nu gericht gespeurd gaat worden naar een mogelijke 'verdeelsleutel' tussen monetair en ander goud.

Het heeft er alle schijn van dat Washington, Londen en Parijs met deze tamelijk verrassende actie de Zwitsers tot grotere spoed proberen aan te sporen. Bern wekt de indruk niet ongenegen te zijn om ook zelf een dergelijk fonds in te stellen., maar in de praktijk gebeurt er niets.

Voor het eerst is nu ook bekend geworden dat Zwitserse banken in de oorlog zelf actief wierven om goud van de Duitsers in handen te krijgen. Een Amerikaans document uit 1946 beschrijft nauwgezet hoe de Zwitserse Nationale Bank in 1944 vice-president Emil Puhl van de Duitse Reichsbank om hulp vroeg bij het transport van goud vanuit Noord-Italië dat toen onder Duits bestuur stond.

Zwitserse banken wilden op die manier een vergoeding krijgen voor een lening van 150 miljoen frank die ze aan Italië hadden verstrekt. Het zuiden van Italië was toen al door de geallieerden bezet en de Zwitsers vonden dat ze snel moesten handelen.

Meer over