Maatjes: musical en !

Deze rubriek belicht wekelijks alledaagse dingen met een kunstblik. Vandaag: het uitroepteken..

Robert van Gijssel

Alsof ze een tijdje op elkaar waren uitgekeken, de musical en het uitroepteken. In 2006 was er nog Doe Maar!, en ver daarvoor Mamma Mia! (vanaf 1999). Verder beleefden we jarenlang heel droogjes Joseph, Dirty Dancing en Ciske de Rat.

Maar dan ineens, binnen twee weken, slaat de combinatie drie keer toe. In de Broadwayproductie Fela! (over Fela Kuti), in Amandla! Mandela (over Nelson Mandela) en in de muzikale show Sonneveld voor altijd! (over Wim Sonneveld). Musical en uitroepteken zijn weer maatjes.

Hoe hielden ze het ook uit zonder elkaar. Het is de gedroomde match. De musical; niet het meest bescheiden theatrale genre. Woest kleurrijk, overgeacteerd en vol groot gebaar, van doe-maar-lach-maar-leef-maar en zing het eruit. En het uitroepteken dat al dat enthousiasme krachtig van het affiche schreeuwt: Hello, Dolly! (1964), Blitz! (1962), Drat! The Cat! (1965), Carnival! (1961).

De jaren zestig smeedden het verbond tussen musical en uitroepteken, bijna iedere titel had er een!

Misschien gaf het leesteken zelfs richting aan de frivolisering van de discipline. Denk bij Divorce Me, Darling! uit 1964 niet aan een loodzwaar echtscheidingsdrama, het uitroepteken staat voor de gulle lach. O Marry Me! uit 1961 was de voorgeschiedenis.

Het uitroepteken doet het sterk na zo’n smachtende ‘O’, of nog verzuchtender ‘Oh’. O Say Can You See! (1961), Oh, Boy! (1917), Oh, Kay! (1926), Oh! What A Lovely War (1964) en Oh! Calcutta! (1972) zouden verstoft zijn zonder het exclamatiepaaltje.

Soms wordt er ordinair geschreeuwd. In SHOUT! uit 2001 het hardst, iets beschaafder in Over Here! (1974), Wait A Minim! (1964) en alsof ze thuis moeten komen om te eten: Oliver! (1961) en Mozart! (1999).

Bij die laatste titel staat het uitroepteken eigenlijk voor de eeuwige toevoeging The Musical. Mozart was al iemand, er was een film, en nu is er dan de musical. Uitroepteken! Werkte ook bij Doe Maar!, Fela!, Moby Dick!, Oedipus! en met joviale driepoot Snoopy!!!.

Gretig is het leesteken bij Boobs! (2003) en Diamond Studs! (1975) en heel ondeugend na een vraagteken in Wat Zien Ik?! uit 2006: je ziet het ondergoed al over het kamerscherm gesmeten.

Het uitroepteken biedt een leidraad: kom niet voor subtiliteiten. Handig, en dus goed dat hij terug is.

We wachten op Komt Een Vrouw Bij De Dokter!, Michael! en DSB!

Robert van Gijssel

Meer over