Luxe auto's en appartementen: daar gaat het geld naartoe

De nieuwe Marokkaans-Nederlandse samenwerking heeft een duidelijke boodschap voor criminelen met een dubbele nationaliteit: we pakken je, ook als je naar Marokko vlucht. Een reportage vanuit Tanger.

Het strand bij Tanger. Een kwart tot eenderde van de nieuwbouw in de Marokkaanse hoofdstad wordt met crimineel geld gefinancierd. Beeld Foto Nick Hannes
Het strand bij Tanger. Een kwart tot eenderde van de nieuwbouw in de Marokkaanse hoofdstad wordt met crimineel geld gefinancierd.Beeld Foto Nick Hannes

In de avond, als de zon zakt in de Middellandse Zee en de palmbomen langs Avenue Mohammed VI door straatlantaarns worden beschenen, komt op de lange boulevard een indrukwekkende stroom exclusieve bolides op gang. Mercedessen cabriolet, Audi's uit de Q7- en A8-serie, Bentleys en Ferrari's met Nederlandse kentekens schuiven voorbij.

'Dat is waar crimineel geld naartoe gaat', zegt rechercheur annex politietolk Hicham. 'Eerst koop je een knappe wagen, vervolgens geef je jezelf dure merkkleding en horloges cadeau. Als je genoeg geld hebt, koop je voor jezelf een appartementje met zeezicht. Alles wat daarna aan vermogen binnenkomt, wordt in vastgoed en nieuwbouw geïnvesteerd.'

Hicham is afgelopen week met rechercheur Theo en teamleider Jurgen van het Amsterdamse Team Grootschalige Opsporing meegereisd naar de Marokkaanse havenstad Tanger, waar hun verdachte Hamza B. (26) terechtstaat voor de dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt op 29 december 2012. Daarbij kwamen de neven Saïd (21) en Youssef (28) om het leven. Een van de kogels doorboorde de muur van een kinderkamer op een woonboot. Ook werd gericht geschoten op twee motoragenten, die de schietpartij ternauwernood overleefden door zich op het wegdek te laten vallen en onder hun rijwielen te schuilen. De kogelgaten zitten in het motorblok.

'Weet je wat voor impact dat heeft?', zegt Jurgen. 'Het hele korps kon het horen over de portofoon: Collega neer! Collega Neer! Je hoorde het schieten van automatische machinegeweren over de radio, de noodoproep en het afketsen van kogels op het asfalt. Je collega denkt op dat moment: ik ben m'n maatje kwijt. Het was afschuwelijk. Deze jongens deinzen nergens voor terug.'

'Deze jongens' zijn de spelers in wat de Maroc War of Mocro War is gaan heten - een groep jonge, nietsontziende Marokkaans-Nederlandse criminelen die zijn betrokken bij internationale drugshandel, een reeks roofovervallen met grof geweld en ten minste zes liquidaties in Nederland en Antwerpen.

Begin dit jaar werd in Amsterdam Adil A. (26) aangehouden, met Hamza en Anouar B. (34) medeverdachte van de liquidaties in de Staatsliedenbuurt. Direct daarna vluchtte Hamza, een voormalige profkickbokser met een dubbele nationaliteit, naar Marokko, het land dat geen onderdanen uitlevert. De Amsterdamse recherche luisterde zijn telefoons af en tipte Marokkaanse politiecollega's dat zijn Nederlandse vriendin hem zou komen opzoeken. Hamza werd vorige maand klemgereden, opgepakt en vastgezet toen hij haar ophaalde van de luchthaven Ibn Batouta.

Dinsdagochtend, even voor tienen, rinkelt een bel door zaal 3 van het Cour d'Appel, het markante gerechtsgebouw net buiten de oude binnenstad in Tanger. Het publiek - 32 mannen in de linkerbanken, 11 vrouwen in de rechter - staat op als de drie rechters binnenkomen. Dan wordt Hamza binnengeleid. Glimlachend, de borst vooruit, zijn haar strak met gel achterovergekamd en gehuld in een fluorescerend geel sportshirt alsof hij zeggen wil: mij maak je niets. De verdachte wordt geflankeerd door een cordon geüniformeerden; ook hier geldt hij als vluchtgevaarlijk.

Hamza B. (26), eerder verdacht van een liquidatiepoging op zijn ex-zwager, een overval op Albert Heijn en veroordeeld voor de beroving van een Rabobank in Amsterdam, is de eerste die door het Marokkaans Openbaar Ministerie voor een Nederlands delict in Marokko wordt vervolgd. Dat is het resultaat van een nieuwe Nederlands-Marokkaanse samenwerking die onlangs werd bekrachtigd. Het Nederlandse doel: we pakken je, ook als je naar Marokko vlucht. Het Marokkaanse doel: we zijn het zat, die criminelen die ons land een slechte naam bezorgen.

Anderhalve maand geleden bekrachtigde de Marokkaanse minister van Justitie het Nederlandse verzoek om een eventuele doodstraf niet te executeren. Die handtekening was noodzakelijk; 'vrijwillig' vuurwapengebruik met de opzet te moorden en zeker het schieten op politiemensen, staat in Marokko juridisch vrijwel gelijk aan een aanslag op de koning.

Met dit proces hoopt het Nederlands Openbaar Ministerie een voorbeeld te stellen en andere Marokkaans-Nederlandse criminelen te beletten naar Marokko te vluchten. Want, zoals Hamza's Nederlandse advocaat Gabriël Meijers het omschrijft: 'Je bent in de Nederlandse rechtsstaat veel beter af.'

null Beeld Foto Recherche Amsterdam
Beeld Foto Recherche Amsterdam

Blokkendozen

De kuststrook van Tanger bestaat uit een bijna eindeloze verzameling witgeverfde appartementencomplexen, al dan niet voltooid, die langs de zeelijn als blokkendozen staan opgestapeld. Een kwart tot eenderde van de nieuwbouw wordt met crimineel geld gefinancierd, stelt de politie.

Vrijwel wekelijks reizen een of meer Nederlandse politieteams naar het land voor rechercheonderzoek of beslaglegging. In totaal ligt in het noord-Afrikaanse land voor een slordige 100 miljoen aan beslag, voornamelijk op vastgoed waarmee zwart geld is witgewassen. Het toont aan hoe groot de stroom criminelen is die hier hun buitgemaakte euro's uitgeven.

Ook een van de verdachten van de overval op het geldtransportbedrijf Brink's in Amsterdam Zuidoost, Ali A. (36), waarbij met machinegeweren en explosieven 12 miljoen euro werd geroofd, is onlangs door de Marokkaanse politie aangehouden. Bij voldoende bewijslast zal ook hij onder het nieuwe samenwerkingsverdrag worden berecht.

'Zulke criminelen durven in Nederland de gekste dingen uit te halen omdat ze zich hier veilig wanen', zegt rechercheteamleider Jurgen. 'Daar proberen we met de Marokkaanse justitie nu een eind aan te maken.'

Volgens de recherche zijn bij de Nederlandse Maroc War veel meer jongeren betrokken dan die paar die het nieuws halen; het zou gaan om 'een paar honderd' betrokkenen; handelaren, uitvoerders en faciliteerders. En dat zijn nog alleen de personen op wie de recherche zicht heeft; de werkelijke groep is vermoedelijk nog groter.

Het probleem heeft zich volgens Jurgen ook naar Marokko verplaatst: 'Op een van mijn reizen naar Tanger was hier net een schietpartij geweest door jongens die contacten zijn van onze verdachten. Ook hier vechten ze onderlinge vetes uit. Het gaat allemaal om drugs, rijkdom en status; wie heeft het voor het zeggen? Dat geldt in alle lagen van het netwerk, van organisator tot uitvoerder.'

De samenwerking tussen Nederland en Marokko om de problemen in te dammen, is niet bepaald onomstreden. 'Mijn cliënt is gemarteld', zegt Hamza's Marokkaanse advocaat Achmed el Jondi in het gerechtsgebouw in Tanger. Hij wil het zelfs wel even spellen in het notitieboekje van de Nederlandse journalist: Torturé. Geschopt en geslagen. Door de politie. Na zijn aanhouding op de luchthaven. 'Foltering', benadrukt El Jondi met geheven vinger.

Die woorden liggen gevoelig, omdat fysiek geweld tegen verdachten niet wordt getolereerd door justitie in Nederland. Bij het Amsterdams gerechtshof heeft Hamza's Nederlandse advocaat, Gabriël Meijers, een spoedprocedure aangespannen om Hamza's berechting in Marokko te beletten.

null Beeld Foto Recherche Amsterdam
Beeld Foto Recherche Amsterdam

Ongelijkwaardig

Volgens Meijers worden verdachten in Marokko niet gelijkwaardig behandeld aan die in Nederland en wordt de verdediging er niet als een volwaardige procespartij gezien.

Ook is de procesgang er anders: Meijers Marokkaanse collega El Jondi zou nog nauwelijks stukken hebben ontvangen. De stukken die hij wel heeft gekregen zijn Nederlandstalig en dus niet leesbaar voor hem. Bovendien, stelt Meijers, hebben alle delictgerelateerde onderzoeken in Nederland plaatsgehad. 'Dat gaat bij Hamza over de waarde van dna-bewijs en afgeluisterde telefoongesprekken. Als ik daarvoor aanvullend onderzoek eis, zal dat in Nederland moeten gebeuren. Zulke onderzoekswensen zullen in Marokko niet worden gehonoreerd, vrees ik.'

De Amsterdamse politie vindt juist dat de samenwerking uitstekend is en verbaast zich erover hoe snel alle stukken worden vertaald en gedeeld. Ook verdachten en getuigen kunnen worden uitgewisseld. Zo kan het Marokkaanse Openbaar Ministerie Hamza's medeverdachten Adil A. en Anouar B., die in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught zitten in afwachting van hun proces in Nederland, oproepen om in de strafzaak tegen Hamza in Tanger te komen getuigen. Omgekeerd kan Hamza's getuigenis in Nederland tegen Adil en Anouar worden gebruikt.

En wat vindt Hamza zelf? Zijn lot hangt voor een belangrijk deel af van de procedure die advocaat Meijers in Amsterdam tegen zijn Marokkaanse vervolging heeft aangespannen; het Nederlandse Openbaar Ministerie moet zich aan de uitspraak houden. Hij heeft dus alle baat bij uitstel van zijn proces. Tijdens de zitting in Tanger spreekt hij maar één zin uit: 'Ik heb nog geen advocaat kunnen vinden.' De zitting wordt verdaagd en afgehamerd, het cordon bewakers begeleidt hem terug naar de gevangenis. Het wachten is op een nieuwe regiezitting op 9 september en op een juridisch oordeel uit Amsterdam.

Verdrag Nederland-Marokko

Het samenwerkingsverband tussen justitie in Nederland en Marokko werd in Rabat opgesteld in september 2010, in de talen Nederlands, Frans en Arabisch. Bij verschil van uitleg, zo bedong de Marokkaanse minister van Justitie en Vrijheden, is de Franse tekst doorslaggevend. Het verdrag werd eind 2012 geratificeerd, juist toen in België en Nederland de reeks liquidaties in de zogeheten Maroc War was begonnen.

Omdat justitie het denkbaar acht dat tegen Hamza B., verdachte van de dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, in Marokko de doodstraf wordt uitgesproken, heeft minister Opstelten bij zijn Marokkaanse collega bedongen dat zo'n vonnis niet zal worden uitgevoerd. Dat verzoek werd afgelopen mei bekrachtigd.

Het samenwerkingsverdrag kwam tot stand als gevolg van een roofmoord in Nijmegen in 2003, waarbij twee buurvrouwen met messteken werden gedood. De dader, Fouad el M. (toen 28), vluchtte naar Marokko waar hij op verzoek van Nederland werd aangehouden en berecht. De 'Mientjesmoorden' - beide slachtoffers heetten Mientje - werden bestraft met een levenslange gevangenisstraf in Marokko. In hoger beroep werd dat vonnis bevestigd.

Ook heeft justitie een samenwerkingsverdrag met Marokko op het gebied van financieel rechercheren. Dat maakt beslagleggingen op verzoek van de Nederlandse politie en justitie in Marokko makkelijker. 'Wij zitten nu in de fase waarop we de eerste vonnissen ter executie kunnen gaan overdragen', aldus een woordvoerster van het Functioneel Parket in Den Haag. Doorgaans gaat geconfisqueerd geld naar de overheid van het land waar het beslag is gelegd, maar dit Nederlands-Marokkaans samenwerkingsverband voorziet in de mogelijkheid dat Nederlandse slachtoffers hun geld terugkrijgen.

Politierechercheurs mogen om veiligheidsredenen niet met hun volledige naam worden vermeld.

Meer over