Loya jirga moet kalasjnikov-tijd afsluiten

De loya jirga beslist volgende week over de toekomst van Afghanistan. Twee afgevaardigden uit Nederland gaan naar Kabul met gevoelens van angst en hoop....

Op zijden tapijten in een Beierse biertent zo groot als een voetbalveld vergaderen 1501 afgevaardigden van 10 tot 16 juni over de toekomst van Afghanistan. Zaher Shah, de voormalige Afghaanse koning, zal de megavergadering in Kabul maandag openen.

De loya jirga (grote raad) wordt geacht de leider en de belangrijkste ministers van een nieuwe overgangsregering te kiezen. Hoe breder het draagvlak voor hen is, hoe groter de kans dat Afghanistan na 23 jaar oorlog een periode van vrede en stabiliteit tegemoet gaat.

Hamid Karzai, de interimpremier, maakt een goede kans zijn post te behouden. Zaher Shah heeft zich achter hem geschaard. Als Pathaan mag Karzai rekenen op de Pathanen uit het zuiden en oosten van het land, voorzover zij geen aanhangers zijn van de Taliban of andere radicale moslimgroepen. Hij heeft ook de steun verworven van een aantal krijgsheren uit het noorden en van krijgsheer Ismail Khan uit het westen.

Dat wil niet zeggen dat alles al is beklonken. In de huidige interimregering bezetten mannen van de Noordelijke Alliantie, voornamelijk Tadzjieken, sleutelposten. Verwacht wordt dat Pathanen (de grootste etnische groep) en Hazara's tijdens de loya jirga zullen proberen hun positie in het interimbestuur te versterken.

Tweederde van de afgevaardigden is in getrapte verkiezingen gekozen, de overige deelnemers zijn aangewezen door de loya jirga-commissie in Kabul.

Over het algemeen zijn deze verkiezingen rustig verlopen, zeggen woordvoerders van de Verenigde Naties die assisteren bij de organisatie van de loya jirga. 'Naar omstandigheden is het heel goed gegaan', zei ook Karzai gisteren. Maar de interimpremier erkende dat militiecommandanten hebben geprobeerd kandidaten te intimideren.

Human Rights Watch (HRW) is veel minder positief. De Amerikaanse mensenrechtenorganisatie bezocht vijf zuidelijke provincies en rapporteerde vele gevallen van geweld en intimidatie. Vooral krijgsheer Hekmatyar en commandanten die banden hebben met de Taliban zouden zich daaraan schuldig hebben gemaakt.

Vrouwen hadden grote moeite gekozen te worden. Naast de vrouwen die de districten konden kiezen, zijn er 160 plaatsen voor hen gereserveerd. Een vertegenwoordigster van de VN zei te verwachten dat er in totaal niet meer dan tweehonderd vrouwen zullen deelnemen.

Voor gevluchte Afghanen zijn honderd plaatsen beschikbaar. Zij konden kandidaten stellen, waaruit de loya jirga-commissie in Kabul haar keuze maakte. Uit Nederland zijn de ingenieur Abdul Wassay Rahim en de voorvechtster van vrouwenrechten Jamila Zaman Anwari geselecteerd.

Als de loya jirga voorspoedig verloopt, geeft dat zicht op beëindiging van het tijdperk van de kalasjnikovs. De Afghanen rekenen erop dat de donorlanden, die miljoenen hebben beloofd, dat geld voor de wederopbouw dan eindelijk zullen storten.

Meer over