Nieuws

Lowlands mag niet doorgaan terwijl voetbalfans staan te hossen, is dat wel eerlijk?

Meerdaagse festivals zijn afgelast. Intussen mag in Zandvoort een grote Formule 1-race met publiek plaatsvinden en zijn de voetbalstadions gevuld. Oneerlijk, vindt de evenementenbranche. Hebben ze een punt?

De tweede dag van de 27e editie van muziekfestival A Campingflight to Lowlands Paradise. Beeld ANP Kippa
De tweede dag van de 27e editie van muziekfestival A Campingflight to Lowlands Paradise.Beeld ANP Kippa

Waarom kon Lowlands afgelopen weekend niet doorgaan, terwijl de driedaagse Formule 1-race in Zandvoort begin september 70 duizend bezoekers per dag mag ontvangen? Op papier is het helder: zitplaatsen. Geplaceerde evenementen mogen doorgaan met tweederde van de normale capaciteit. Zonder anderhalve meter afstand, mits de bezoekers een test-, herstel- of vaccinatiebewijs laten zien.

Een groot festival met vrijuit dansende mensen voor een podium wordt te onveilig geacht. Dat het daar inderdaad mis kan gaan, werd begin deze zomer duidelijk toen dit soort evenementen wél doorgingen. Vooral berucht werd het technofestival Verknipt in Utrecht, waarna 1.100 van de 20 duizend bezoekers positief testten.

Toch vragen gezondheidsexperts zich af hoeveel veiliger Zandvoort in de praktijk zal zijn. ‘Blijven die mensen allemaal netjes zitten? Ik moet het nog zien’, zegt Heiman Wertheim, hoogleraar klinische microbiologie van het Radboudumc. ‘Het is massaal. Bezoekers komen elkaar tegen als ze eten en drinken kopen of naar de wc gaan. Een deel overnacht op campings in de buurt. Dat komt redelijk overeen met hoe een festival in elkaar zit.’

Een evenement zoals Zandvoort is sinds de pandemie begon simpelweg niet gehouden in Nederland, zegt hij. Dat maakt voorspellen lastig. ‘Uiteindelijk zijn we vooral aangewezen op gezond verstand. Persoonlijk zou ik wachten met dit soort volksverhuizingen tot de scholen en het hoger onderwijs veilig geopend zijn.’

Er zijn rekenmodellen gemaakt om risico’s te schatten. Die zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op de fieldlabs, experimenten met evenementen in de eerste helft van 2021, zegt hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss, lid van het OMT en betrokken bij fieldlabs.

Het probleem is dat de fieldlabs moeilijk te vergelijken zijn met evenementen als die in Zandvoort, zegt hij. Niet alleen ging destijds een minder besmettelijke variant rond – daar valt met wat extra aannames aardig rekening mee te houden. Maar ook werd bij fieldlab-evenementen íédereen voor aanvang getest.

Nu is het mogelijk om met een vaccinatiebewijs binnen te komen. ‘En inmiddels is duidelijk dat ook een deel van de gevaccineerden besmet kan raken, vaak zonder zelf ziek te worden, en zo anderen weer kan besmetten’, zegt Voss.

Volgens hem zijn de risico’s van een evenement met zitplaatsen duidelijk kleiner dan die van een festival waarbij iedereen vrij door elkaar kan lopen. Alleen is moeilijk in te schatten hoeveel kleiner precies.

Niet opgevolgd

Toen het deze zomer zo mis ging bij festivals en nachtclubs werden sommige adviezen niet opgevolgd, benadrukt hij. Zo mochten gevaccineerden direct naar binnen, ook al duurt het tot twee weken voor een vaccin om in werking te treden.

Met de strengere regels die golden tijdens de fieldlab-events, zoals het testen van alle bezoekers, hadden deze zomer ook grote festivals zonder zitplaatsen verantwoord kunnen doorgaan, denkt Voss. ‘Uiteindelijk is dit een politieke beslissing. Daarbij zal meespelen dat vaccineren voor jongeren minder aantrekkelijk kan worden als ze zichzelf alsnog moeten testen. Bovendien is in het huidige CoronaCheck-systeem niet te zien of iemand is gevaccineerd of getest.’

Fans van FC Groningen vieren de overwinning van de Groningers op SC Cambuur, vorige week zondag. Beeld Arie Kievit
Fans van FC Groningen vieren de overwinning van de Groningers op SC Cambuur, vorige week zondag.Beeld Arie Kievit

De inzichten van de fieldlabs zijn volgens Voss niet helemaal terzijde geworpen. Neem de voetbalwedstrijden. ‘Die horen niet voor niets bij de eerste grote evenementen die weer konden plaatsvinden met publiek. Ze bleken relatief goed onder controle te houden.’ Dat komt volgens hem door de relatief korte duur en het feit dat mensen in overzichtelijke vakken worden ingedeeld, waarin ze makkelijk in de gaten te houden zijn.

Dan moeten de clubs zich wel goed aan de afspraken houden, zegt Voss. Demissionair minister De Jonge (Volksgezondheid) sprak deze week waarschuwende woorden nadat voetbalfans niet bleven zitten en toch op een kluitje gingen staan. Hij dreigt met strengere maatregelen als clubs hun publiek niet beter in het gareel houden.

Het aantal besmettingen in stadions lijkt op dit moment desondanks binnen de perken te blijven. Op de wedstrijden in Amsterdam en Rotterdam zijn hooguit enkele tientallen besmettingen terug te voeren, meldde de GGD vorige week aan de NOS.

Uiteindelijk hangt veel af van het gedrag van bezoekers in de praktijk. De halve finale en finale van het Europees Kampioenschap in Londen vormen een waarschuwing. Daar ontstond buiten het stadion een grote, feestende massa. Meer dan vijfduizend mensen raakten besmet, bleek deze week.

Meer over