Nieuws

Lot uit de loterij wordt nachtmerrie voor Mexicaans dorp El Naciemento

Liefst 830 duizend euro won een lokale kleuterschool in het Zuid-Mexicaanse dorpje El Nacimiento met de loterij rond het presidentiële vliegtuig. Maar het feest werd al gauw een nachtmerrie. Na aanvallen op de dorpelingen door gewapende bendeleden die het geld opeisten, zijn 28 inheemse Tzeltal-families hun huis ontvlucht.

Jarl van der Ploeg
Een lot van de Mexicaanse vliegtuigloterij. In totaal was er 83 miljoen euro prijzengeld, verdeeld over honderd loten. Een van die loten werd gewonnen door de lokale kleuterschool van het dorpje El Nacimiento.
 Beeld Getty
Een lot van de Mexicaanse vliegtuigloterij. In totaal was er 83 miljoen euro prijzengeld, verdeeld over honderd loten. Een van die loten werd gewonnen door de lokale kleuterschool van het dorpje El Nacimiento.Beeld Getty

Toen Andrés Manuel López Obrador, Amlo in de volksmond, in 2018 werd verkozen als eerste president van Mexico van linkse huize, beloofde hij veel. Onder meer het uitroeien van de hardnekkige corruptie in het land. En omdat dergelijk beleid nu eenmaal het beste beklijft zodra er een symbool aan wordt gekoppeld, besloot Amlo het presidentiële vliegtuig, dat 214 vluchten lang het vlaggeschip was van zijn liberale voorganger Peña Nieto, in de verkoop te zetten.

Amlo noemde het 200 miljoen euro kostende bakbeest ‘Faraonisch’, vooral omdat de ‘luchtbunker’ beschikt over een ruim opgezette presidentiële suite met tweepersoonsbedden en een met gestreept marmer afgewerkte toiletruimte, inclusief ligbad – extravagantie die volgens de nieuwe president niet paste bij een land waarvan de helft van de bevolking in armoede leeft.

Toon mij uw vliegticket en ik zeg u wie u bent, moet de nieuwe president gedacht hebben, want tegelijkertijd beloofde hij buitenlandse trips voortaan zoveel mogelijk te mijden en tijdens binnenlandse vluchten genoegen te nemen met een simpel economy class-ticket. Hij liet de Boeing naar Amerika brengen om te verkopen en beloofde de opbrengst te investeren in het onderwijs.

Onverkoopbaar

Halverwege 2020, na ruim anderhalf jaar in de VS te hebben gestaan, werd de Boeing 787 Dreamliner weer teruggevlogen naar Mexico. Reden: niemand wilde het kopen. De XC-MEX bleek lastig te slijten omdat hij met een spanwijdte van ruim 60 meter te groot was voor een privéjet terwijl het zeker 13 miljoen euro zou kosten om het vliegtuig weer om te bouwen tot normaal lijnvliegtuig.

Toen het ook niet lukte het vliegtuig in eigen land te verkopen, werd in 2020 besloten het vliegtuig dan maar te verloten; een beslissing die wederom uitdraaide op een gigantische sof. Vrijwel niemand wilde immers een lootje kopen omdat er nauwelijks Mexicanen zijn die de stallings- en onderhoudskosten van ruim 3.600 per dag kunnen ophoesten.

Om verder gezichtsverlies te voorkomen, besloot de Mexicaanse regering de loterij toch door te laten gaan, maar in plaats van het vliegtuig een geldbedrag van omgerekend 83 miljoen euro uit te keren. Dat bedrag zou worden verdeeld over 100 loten en kon later met de schatkist worden vereffend zodra het vliegtuig eindelijk een keer zou worden verkocht.

Gejuich

En dus steeg er niet lang daarna gejuich op rondom de lokale kleuterschool José María Morelos y Pavón in El Nacimiento, een gehucht in de zuidelijke regio Chiapas. Door de gelukkige ouders werd besloten hun gezamenlijke prijs van 830 duizend euro onder meer te investeren in een nieuw dak voor de school. Toen niet lang daarna echter een lijst van alle honderd winnaars werd gepubliceerd in een krant, begonnen ze hun eerste dreigementen te ontvangen.

Leden van Los Petules, een paramilitaire organisatie die actief is op het platteland van Chiapas, een van de armste staten van het land, eisten al het prijzengeld op omdat ze er wapens van wilden kopen. Los Petules is opgericht in de jaren negentig, toen de Zapatistas, radicaal-linkse inheemse opstandelingen, een deel van de deelstaat overnamen. Met steun van lokale autoriteiten en grootgrondbezitters zaait de organisatie nog altijd terreur onder inheemse gemeenschappen en linkse activisten.

In eerste instantie negeerden de betrokken ouders de dreigementen, maar toen er eerst een van de vaders werd neergeschoten en er een maand geleden ook vrouwen en kinderen werden aangevallen, besloten 28 inheemse families hun gemeenschap te ontvluchten. ‘We zijn in totaal meer dan 250 stuks vee kwijtgeraakt, net als onze huizen, koelkasten, graanoogsten, bonen, kippen’, zei een van hen, Marcelo Santiz, eerder deze week tegen persbureau EFE Agency.

Geweldsspiraal

Dat juist de vliegtuigloterij van López Obrador leidt tot zo’n geweldsuitbarsting, is bijzonder pijnlijk voor de president. Een van zijn belangrijkste verkiezingsbeloftes was immers een einde maken aan de uitzichtloze geweldsspiraal waarin het land dankzij de drugskartels is terechtgekomen. In de eerste drie jaar van zijn ambstermijn zijn de torenhoge criminaliteitscijfers alleen maar toegenomen. In 2020 werden er bijna 35 duizend Mexicanen vermoord en de kartels beheersen in meerdere deelstaten nog altijd een groot deel van het dagelijks leven. Als geweld een nationale ziekte is in Mexico, is López Obrador vooralsnog geen bekwaam arts gebleken.

Dat blijkt ook uit de afhandeling van het loterijgeweld in El Nacimiento. Sinds hun vlucht uit het dorp, nu bijna een maand geleden, trokken de slachtoffers aan de bel bij zowel de deelstaatregering als de openbaar aanklager in Chiapas, maar volgens lokale media is er nog niets gedaan om de situatie op te lossen.

De president heeft overigens wel een nieuwe poging gedaan geld te verdienen aan zijn vliegtuig. Zo heeft hij voorgesteld de Boeing voortaan te verhuren voor bruiloften en andere feesten en partijen.

Meer over