Lord Sutherland fluistert 'schuldig'

'Heeft u een vonnis?' De griffier kijkt vragend naar Lord Sutherland, voorzitter van de rechtbank in Kamp Zeist. Het is woensdag 11 uur, bijna negen maanden na aanvang van het proces tegen de twee Libiërs die worden verdacht van de aanslag op vlucht 103 van PanAm in 1988....

Zonder introductie en zacht, bijna fluisterend, geeft Sutherland antwoord op de vraag. Schuldig. Toehoorders, familieleden van slachtoffers en verdachten, krimpen geluidloos ineen, blazen zich op, buigen het hoofd, kijken omhoog, staren roerloos voor zich uit. Kreten van vreugde of afgrijzen blijven uit. In de zaal hangt een loodzware stilte. De wereld luistert mee.

Abdel Basset Ali Mohmed al Megrahi, hoofdverdachte van de aanslag op PanAm Boeing Maid of the Seas, is schuldig bevonden. En zijn medeverdachte Al Amin Khalifa Fhimah? Niet schuldig, klinkt het weer bijna terloops. Een vrouw, familielid van een van de slachtoffers, slaat een hand voor haar mond. Haar buurman schudt traag het hoofd.

Minuten verstrijken, wederom in stilte, terwijl de griffier de korte uitspraken verwerkt op schrift. De verdachten, beiden in traditioneel Libisch gewaad, kijken elkaar niet aan. Al Megrahi buigt zich, na een vlammende blik naar de Libische hoogwaardigheidsbekleders achter in de zaal, zwijgend voorover. De vrijgesproken Fhimah staart schijnbaar afwezig naar het plafond.

De griffier houdt de rechters nog een keer hun conclusies voor. Is dit uw vonnis? Het hof bevestigt zijn oordeel. Dan ontstaat beroering in het publiek. Jim Swire, de woordvoerder van de Britse nabestaanden van de ramp, wordt onwel. Sinds de dood van zijn dochter staat zijn getraumatiseerde leven in het teken van het krijgen van waarheid en gerechtigheid.

Vasthoudend spoorde hij Britse politici aan de twee Libiërs, verdacht sinds 1991, voor een rechtbank te brengen. Hij bracht zelfs, doodsbang, een bezoek aan de Libische leider Kadhafi om te pleiten voor uitlevering van de veronderstelde moordenaars van zijn dochter Flora. Nu wordt hij weggedragen met een verwarde blik in zijn ogen. Vrienden van Swire zullen later zeggen dat het weer redelijk met hem gaat.

Fhimah is free to go. Hij verdwijnt zonder een teken van afscheid uit het leven van Al Megrahi. Die zal, als beroep tegen de uitspraak faalt, nog ten minste bijna twintig jaar doorbrengen in een gevangenis in Glasgow.

Aanklager Colin Boyd herinnert de rechtbank voor haar beraadslaging over de hoogte van de straf nog aan de omvang van de misdaad van Al Megrahi. Vierhonderd ouders verloren een kind door de kofferbom, 46 ouders verloren hun enig kind, 65 vrouwen werden weduwe, 11 mannen weduwnaar, 140 kinderen verloren een ouder, zeven kinderen beide ouders.

Om twee uur 's middags voegt het hof een straf toe aan de schuldigverklaring van Al Megrahi. Levenslang, met een voorgesteld maximum van twintig jaar, gezien de leeftijd (48) van Al Megrahi en de omstandigheid dat hij zijn straf moet uitzitten in een voor hem vreemd land, Schotland.

De nabestaanden tonen zich beschroomd gelukkig met de uitspraak. De Amerikaan Peter Lowenstein, die een zoon verloor, was beducht voor vrijspraak van 'de man die mijn zoon heeft vermoord. Dat zou de tweede klap zijn, na de dood van Alexander.' Hij is voorstander van de doodstraf. 'Die zou hier op zijn plaats zijn. Maar het is hier geen optie.'

Na het ontruimen van de zaal wordt achterin nog koortsachtig overlegd door de belangrijkste leden van de Libische delegatie. Diplomaat H. Elhouderi sprak bij aanvang van het proces nog onbekommerd over vrijspraak. In zijn delegatie wordt nu gesproken over een 'politiek' proces. Elhouderi houdt het deze keer kort: 'No comment.'

Meer over