Loopt u maar door

Twaalfduizend zakenreizigers gebruiken op Schiphol de 'irisherkenning' om snel langs de paspoortcontrole te komen. Effici, makkelijk, veilig. Maar in Frankfurt of Newark staan ze gewoon weer in de rij....

Door Eric van den Berg

Stiekem hoop je een beetje dat er een behoorlijke rij voor de paspoortcontrole staat. Erg naar natuurlijk, maar ja, je w toch even dat voordeeltje voelen:

wie een Privium-pas heeft, met irisscan, kan op Schiphol de snelle route nemen. Linkerpoortje, 'loopt u maar door'.

Pas met chip in de zuil, 'Goedemorgen mijnheer Van den Berg' verschijnt er in het scherm, oog laten zien aan een spiegelend schermpje van een computer ('move forward, move backwards, look into the center'), poort gaat open, handbagage van de band, klaar. Het paspoort hoeft niemand te zien (al moet je die wel bij je hebben). Twintig seconden. Een kort en klein genoegen, zo vlak voor een lange reis.

Bijna drie jaar is de paspoortdoorgang-metirisherkenning mogelijk op Schiphol. Twaalfduizend reizigers maken er nu gebruik van, per maand komen er zo'n vijfhonderd bij. Van de klanten komt 80 procent uit Nederland.

Wie het Privium Service Point binnenstapt, tussen vertrekhal 2 en 3, ziet meteen wat de doelgroep is. Op tafel liggen de Quote en FEM Business, op het plasma-scherm is CNN te zien, er is een automaat met Illy-koffie. Het zijn zakenreizigers die hier hun irissen komen laten fotograferen, de 'frequente reizigers': Priviumleden (90 procent mannen) maken gemiddeld per jaar 32 vluchten vanaf Schiphol.

'Ik vlieg om elf uur', zegt een zojuist binnengestormde man bij de balie. 'Kan het nu niet meteen?' Helaas, op dit moment niet. Een afspraak is wenselijk, eenmalig. De klant vult een formulier in (of heeft dat al gedaan op internet), hij gaat naar het hokje met de man van de marechaussee, die het paspoort controleert, de computer van Mobipol raadpleegt. Daarna moet de klant in een scanapparaat kijken, ogen wijd open, eerst links, dan rechts, en dat is het eigenlijk. De gegevens over de iris worden opgeslagen op de pas en omwille van de privacy nergens anders.

De essentie: dpaspoort hoort bij doog, en alleen de persoon met doog zal bij de geautomatiseerde grenscontrole worden doorgelaten.

Schiphol loopt voorop. De BBC is al komen kijken, en ook Discovery Channel en de National Geographic: vooral wegens de strijd tegen het terrorisme is de aandacht voor 'biometrische' grenscontroles sterk toegenomen. De VS zijn begonnen met vingerafdrukken en gelaatsherkenning van inkomende passagiers, de SAS test bio-ID's (vingerafdruk, irisscan), Frankfurt heeft zijn eigen irisscansysteem (waarbij je je hoofd in een soort box moet stoppen), Heathrow zoekt naar een biometrische controle.

Privium, eigendom van de Schiphol Group, is ervan overtuigd dat de irisherkenningstechnologie de veiligste en meest zekere vorm van biometrische controle is. Met de scan worden 256 unieke kenmerken van de iris vastgelegd; bij een vingerafdruk zijn dat er maximaal 36. 'Bovendien, een hand kun je ook makkelijk beschadigen. Of iemand kan met een bewerkt condoom om zijn vinger er misschien doorkomen', zegt general manager Conny Lanza. 'Een iris blijft hetzelfde. Van vier maanden oud tot aan je dood. Zelfs bij een identieke tweeling verschillen de irissen. Bij een normale paspoortcontrole zie je dat niet.'

Sommige reizigers vinden het 'eng' (het is toch je oog), maar 'dat is gewenning, want er is nul, nul, nul kans op schade aan het oog', aldus Lanza. 'Het heeft niets te maken met iriscopie. Het is een digitale foto. We kunnen ook niet zien of iemand een drankprobleem heeft.'

Al overwegen steeds meer landen een dergelijke biometrie te gaan gebruiken om de grens beter te bewaken, de klanten van Privium ('a select way to travel') hebben maar reden: gemak. En daarom wil Privium een service bieden die verder reikt dan de negen automatische grensdoorgangen op het vliegveld (drie bij vertrek, vier bij aankomst, en twee in de taxfreezone tussen 'Schengen' en 'niet-Schengen').

Degenen die slechts het privilege van de snelle douanedoorgang willen, nemen een 'Basic'-abonnement (99 euro per jaar), degenen die meer luxe willen, kiezen voor het 'Plus'-abonnement (119 euro per jaar). De lokkertjes voor deze klanten: ze mogen altijd vooraan parkeren in parkeergarage P2 (naast de terminal) of vlakbij de shuttlebus bij het langparkeren op P3, en ze mogen bij achttien luchtvaartmaatschappijen inchecken bij de business class-balie, ook als ze een economy ticket hebben.

Dat is nog maar het begin, voorspelt Lanza. Waarom geen personal assistent die je op kunt bellen, al dan niet in computervariant? Die vertelt je of er een file staat op de route naar het vliegveld, en of de vlucht vertraging oploopt.

Tegen die tijd, over een jaar of vijf, zal het aantal iris-reizigers zijn toegenomen tot veertigijftigduizend. Op Schiphol. Want let wel: de Privium-pas is enkel te gebruiken op Schiphol, bij vertrek en bij aankomst. Wie via Frankfurt naar Singapore reist, kan in Duitsland gewoon weer zijn paspoort te voorschijn halen, wie rechtstreeks naar Newark vliegt, loopt h snel door, maar kan daar gewoon achter aansluiten.

Geen enkele pas is universeel, tot verdriet van de internationale luchtvaartorganisatie IATA, die aandringt op meer samenwerking. Maar elk land heeft zijn eigen grenscontrole, en n elk land is al zo vergevorderd in de techniek. 'Het zou mooi zijn als veel meer landen hetzelfde systeem hadden', zegt Lanza. 'Niemand wil met twintig verschillende pasjes rondlopen.'

Meer over