Lollypopland

VS New Jersey..

Hier is iemand met reuzenmeccano bezig geweest. Donker, kolossaal, bijna zes kilometer lang: de Pulaski Skyway, die de snelwegen 1 en 9 hoog boven New Jersey houdt. Hoog boven de drassige gronden aan de Hackensack-rivier, zelfs boven de skyline van rokende fabrieksschoorstenen en olieopslagtanks.

Ach, New Jersey: mooi om zijn lelijkheid. Het industriële, het rauwe, het drukke, het noodzakelijke, het bruikbare, het consumptieve.

Dat je soms denkt: hoe heeft dít kunnen gebeuren?

Wie door New Jersey rijdt – en rijden doet hier bijkans iedereen – baant zich een weg door billboards en uithangborden, ziet een wirwar aan elektriciteitsmasten- en kabels, verkeerslichten tot in het oneindige en een onafgebroken reeks aan vliegtuigen die landen op Liberty International Airport in Newark, een van de toegangspoorten tot New York City aan de overkant van het water.

Altijd het zielige buurjongetje van Wereldstad Nummer 1. Dat vinden de inwoners van de staat zelf kennelijk ook. ‘Maak je een tour door New Jersey?’, vraagt de serveerster van Sunset Landing, een eettent in Asbury Park aan de Atlantische kust. ‘Weet je niks spannenders?’

Een tour door New Jersey – dat is de bedoeling, ja. Het tacky New Jersey. Noem het kitsch, noem het nostalgie, noem het popcultuur, noem het op-en-top weemoed. Geboortegrond van Frank Sinatra (voor wie het wil weten: Monroe Street 415, Hoboken). Locatie van de eerste geregistreerde baseball-wedstrijd (Elysian Fields). Staat van Asbury Park, waar Bruce Springsteen groot werd, New Jersey’s liefste zoon en vermoedelijk beste ambassadeur.

Hier schreef hij op 1703 Webb Street nummers voor zijn eerste album, Greetings from Asbury Park NJ (1973). Hier liet hij, altijd onverwacht, zijn gezicht zien in The Stone Pony, Jersey’s beroemdste rockclub, waar nu nog een gesigneerde gitaar aan de muur hangt. Hier trad hij keer op keer op in de Convention Hall – vaak in de aanloop naar een wereldtournee. Twee maanden geleden nog deed The Boss er zijn try-outs voor de Magic-tour.

En dan heeft New Jersey die andere Baas, de keiharde maar sympathieke, huiselijke maffiabaas die een psychotherapeute consulteert, de man die als geen ander New Jersey op de kaart heeft gezet: Tony Soprano (James Gandolfini). De veelvuldig bekroonde tv-serie The Sopranos speelt in het New Jersey van nu. Geen glamoureus L.A., geen imposant New York, geen sexy Miami, nee: het decor is zoiets als de turnpike, de supertolweg die bijna synoniem voor New Jersey is geworden. De asfaltvlakte is 86 keer te zien in de intro van de serie: Tony onderweg van de Lincoln-tunnel naar zijn riante huis in North Caldwell. Langs diezelfde Pulaski Skyway, de olieopslagtanks met ‘Drive Safely’ erop, en North Arlington met begraafplaats én Pizzaland – nu toeristische hotspots voor bustours vanuit New York.

Maar ja, om een fictieve maffiabaas te gebruiken als unique selling point, dat gaat weer wat ver. New Jersey: We Can Have You Killed heeft dus géén prijs gewonnen in de sloganwedstrijd die de overheid vorig jaar uitschreef. Even kansloos waren New Jersey: You Got A Problem With That? en New Jersey: Fuhgeddaboutit.

[zie verder pagina R05]

De boom van Bruce

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
[vervolg van pagina R01]

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Land wat

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
New Jersey wordt officieel gepromoot als de Garden State, wat ook op alle autonummerborden staat vanwege het belang van de landbouw (er wordt veel aubergine verbouwd), maar niemand die die bijnaam nog met droge ogen kan uitspreken. Tijd dus voor iets nieuws, iets waar de toeristische sector wat mee kan, iets positiefs.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
En dan blijkt het wederom niet mee te vallen. Een prijsvraag dus; de hele bevolking mocht zich ermee bemoeien. Dat werd vrij schieten. In de prullenbak: New Jersey: What’s That Smell? en New Jersey: We’ve Got Three Really, Really Big Roads.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
De winnaar, toch weer met een zweem van lage eigendunk: Come See For Yourself, kom zelf maar kijken. Ooit al terzijde gelegd door West Virginia (zul je altijd zien), maar oké New Jersey, hier zijn we dan. In My Hometown, Sopranoland.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Freehold, New Jersey is eigenlijk het enige stadje dat de titel (My/Your/Our) Hometown onder zijn plaatsnaambord kan hangen, en Tony’s Freehold Grill is het enige restaurant dat met recht de bijnaam Hometown Diner op zijn menukaart kan zetten. Geen Boss Burger te krijgen, dat net niet, en ook geen Springsteen Steak, maar Zijn titels in de tafeljukebox zijn handgeschreven. Hier zat Bruce. Aan Main Street – die ene die hij beroemd maakte in 1984.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Now Main Street’s whitewashed

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
windows and vacant stores,

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Seems like there ain’t nobody wants

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
to come down here no more,

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
They’re closing down the textile mill

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
across the railroad tracks,

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Foreman says these jobs are going

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
boys and they ain’t coming back

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
to your hometown,

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Your hometown.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Het gaat nu stukken beter met Freehold, waar Bruce Springsteen opgroeide en naar de St. Rose of Lima School ging, aan Lincoln Place (die er nog steeds staat). In My Hometown bezingt hij de neerval van het dorp, na de sluiting van de Karagheusian Rug Mil, de textielfabriek waar ook zijn vader een tijdje heeft gewerkt. Op de plek van de fabriek, across the railroad tracks, pronkt nu een luxe appartementencomplex.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Shop, Dine, Discover staat op de banieren aan de opgepoetste lantaarnpalen in het historische centrum. Een speciaalzaak met Spaanstalige cd’s, Italiaanse restaurants, terrasjes aan Main, en ja, je zou het bijna vergeten, ook de historie heeft hier een plek: het Monmouth County Battlefield Park, drie kilometer van het centrum, houdt de herinnering levend aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783).

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
New Jersey is een van de staten waar hevig werd gevochten. En in deze provincie, Monmouth County, voerde generaal George Washington een van de grootste veldslagen tegen de Britse troepen van Sir Henry Clinton. Het hoofdkwartier van de generaal lag een stuk noordelijker, in Morristown. Dat stadje heeft er een museum van gemaakt.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Maar ook over de ‘Rev War’ heeft niemand een winnende toeristische slogan kunnen maken. New Jersey: The Best Kept Secret, een van de verliezende finalisten in de wedstijd van vorig jaar, is eerder een constatering dan een uitnodiging.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
New Jersey is meer een staat van recente geschiedenis. Of van gewoon gekoesterde rare cult. Want ja, hoe bijzonder is nu eigenlijk die boom aan Institute Street 39? Fans zullen hem herkennen: Bruce leunt ertegen op een foto binnenin het Born in the USA-album. Bij deze boom, voor zijn oude huis, speelde hij toen hij klein was.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Van die dingen. Die je in een staat als New Jersey gaat waarderen.Tekenen des tijds.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Zo kan het gebeuren dat je in North Wildwood, een badplaats net boven Cape May aan de Atlantische kust, serieus een neonreclamezuil van een motel staat te bekijken, met twee getekende gezichten, wat fonkelende sterren en het woord ‘Lollipop’. Want dit is de Doo Wop!-stijl uit de fifties, toen hier het aantal motels onstuimig toenam en dit dé manier was om jezelf te onderscheiden van de buren. Kitscherig, uitbundig, zeg maar gewoon kierewiet. Scheve daken, grote gekleurde letters, tekeningen op de muren. Schellengers Restaurant heeft een vissersboot op z’n dak, het Blue Palms-motel heeft, inderdaad, blauwe palmen bij het zwembad.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Waarom zou je dan nog gek opkijken als in dit Lollypopland een serveerster, die net de refill van alweer een slappe koffie heeft gegeven, bloedserieus vraagt: ‘Heb je Lucy al gezien? Die is zó fantastisch!’ En dan wíst je al dat Lucy een twintig meter hoge houten olifant is.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Een twintig meter hoge houten olifant, jazeker: 126 jaar oud, ouder dan het Vrijheidsbeeld! Lucy is ooit door een ingenieur/uitvinder neergezet in Margate, onder Atlantic City, om de buurt wat aantrekkelijker te maken (er is dus over nagedacht). Ze had zusjes/broertjes in Coney Island en Cape May, maar die zijn afgebroken danwel afgebrand. Lucy, die met grote ogen uitkijkt over een gezapige boardwalk aan de oceaan, is nu een monument; voor vijf dollar kun je haar binnenste bekijken.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Over publiekstrekkers gesproken: in het Ripley’s Believe It Or Not Museum aan de boardwalk in Atlantic City, AC, het Las Vegas van New Jersey, is een pluk haar van George Washington tentoongesteld. Ook staat er een replica van Columbus’ schip, de Santa Maria – gemaakt van 27 duizend lucifers.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Leuker is in AC eigenlijk wat je níet ziet. De weetjes. Hier, bij het pretpark Steel Piers, is de eerste videoclip van Bruce Springsteen (Atlantic City, 1982) opgenomen. En hier, aan de roulettetafel van het Borgata Hotel-Casino, komt Tony Soprano in een van de laatste afleveringen van The Sopranos gokken. Hij verliest een hoop geld (hij zet in op 23).

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Made in America heet de allerlaatste aflevering, en misschien moet die titel dan maar als slogan op de nummerborden. Past zo bij het New Jersey-gevoel. In de staat met het recordaantal diners (ruim 600), die typische Amerikaanse wegrestaurants die oorspronkelijk aan de buitenkant zo veel op een treinwagon leken. In de staat waar je wílt weten dat Elvis Presley ooit een cheeseburger heeft gegeten in de White Mana Diner in Jersey City, terwijl zijn gitaar uit de auto werd gestolen. Dat Bendix Diner in Hasbrouck Heights beroemd is omdat Superman hier in elkaar is geslagen door een vrachtwagenchauffeur (nou ja, Clark Kent dan, in Superman II).

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Tegenwoordig is ook de New Skyway Diner in South Kearny beroemd. Het is geen bijzonder café (ook hier is de koffie slap), maar een van de bekendste scènes uit The Sopranos is hier voor de deur opgenomen. De achtste aflevering van seizoen 2: Christopher Moltisanti, de lieveling van de grote baas, wordt neergeschoten door twee broekies die een grote daad willen verrichten omdat ze ook graag bij de maffia willen. Toeristen zijgen hier nu, net als hij, ineen op het asfalt.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
En op een parkeerplaats op een industrieterrein. En onder die machtige Pulaski Skyway, die de snelwegen van en naar New York City leidt.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Ach, New Jersey. Vermoedelijk moet je er zijn opgegroeid om het gevoel te vatten.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Niet voor niets komen bijna alles acteurs in The Sopranos uit de regio. Ook de acteur die Silvio Dante speelt, de adviseur en vertrouweling van Tony Soprano: Steven van Zandt. Juist: de gitarist uit de E Street Band van Bruce Springsteen.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Hun nummer State Trooper is de afsluiting van het eerste seizoen van de serie. Bruce zingt, als de aftiteling voorbij rolt.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
New Jersey Turnpike

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
ridin’ on a wet night

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
’neath the refinery's glow,

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
out where the great black rivers flow

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Wéér die snelweg.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
New Jersey: Het Is Nu Eenmaal Zo.

Je moet er geboren zijn om de kleine dingen van New Jersey te begrijpen
Eric van den Berg

Meer over