Lokkers langs de weg

Googie heet de stijl die de aanblik van de naoorlogse Amerikaanse massacultuur, in The Flintstones en Pulp Fiction, van de Strip in Las Vegas tot de fameuze M in het beeldmerk van hamburgergigant McDonald's, grotendeels bepaalt....

Arno Haijtema

Ultramoderne roadside-architectuur noemt Hess Googie. In het Nederlands zou het snelwegarchitectuur kunnen heten, ware het niet dat ook billboards, (neon)verlichting, tuinarchitectuur, vormgeving, ornamentuur en ruimtelijke ordening deel uitmaken van de stijl.

Googie is nauw verbonden - zeg gerust: bijna vastgeklonken - met de opkomst van het naoorlogse massaconsumentisme (Coca-Cola, de hamburger), de jongerencultuur (rock 'n roll) en de individuele mobiliteit (de gezinsauto). Googie kenmerkt zich door uitbundigheid. Alles is erop gericht de aandacht van de automobilist te trekken, hem vervolgens moeiteloos en geheel vanzelfsprekend naar de ingang van het restaurant, casino of bowlingpaleis te loodsen, en het hem daar zo naar de zin te maken dat hij zijn dollars wil laten rollen.

Lang keken architectuurcritici Googie met de nek aan. Schaamteloos commercieel, niets meer dan façade-architectuur, platvloers en inwisselbaar - dat waren de termen waarmee Googie werd neergezet. Alan Hess, wiens Googie Redux in 1985 voor het eerst werd uitgegeven, heeft als warm pleitbezorger ongetwijfeld bijgedragen aan de waardering die de stijl nu ten deel valt.

Zo beschouwt Hess Googie als de vervolmaking van de modernistische revolutie die pioniers als Mies van der Rohe, Walter Gropius en Frank Lloyd Wright in de architectuur hebben ontketend. De talrijke foto's ondersteunen die opvatting, maar tegelijk zijn het wel erg dure en gewichtige woorden voor een stijl die het óók moet hebben van overdrijving en veel humor.

Helaas hebben de vormgevers van Googie Redux zich in hun enthousiasme over Googie laten meeslepen. Met storend en inconsequent gebruik van kleurige fonds - vaak deels over de foto's heen gedrukt - en soms haast dwangmatige aansnijdingen hebben ze een eerbetoon aan de stijl willen brengen, maar schade toegebracht aan de zeggingskracht van de fotografie.

Meer over