Lobbyen in tijden van bezuinigingen

Cultuurwoordvoerders in Den Haag worden bestookt door de kunstsector. Niet elke lobby werkt. 'Hou het kort.'

'Ik slaap goed en voel me niet onder druk gezet. Maar er zijn opeens wel heel veel mensen die iets van mij willen.'

Voordat Bart de Liefde de Tweede Kamer inging, was hij lobbyist. Nu zijn de rollen omgedraaid. Als cultuurwoordvoerder van de VVD behoort hij dezer dagen tot de meest belobbyde mensen van Nederland. Samen met Marieke van der Werf, zijn equivalent bij het CDA. Want het theater of orkest dat deze twee politici aan zijn zijde weet te krijgen, heeft strategische bondgenoten als staatssecretaris Zijlstra komende maandag zijn bezuinigingsplannen moet verdedigen in de Tweede Kamer.

'Je zou mijn e-mailpostvak eens moeten zien', zegt Marieke van der Werf, cultuurwoordvoerster van het CDA. Ze krijgt momenteel tussen de 200 en de 250 mails per dag, een veelvoud van wat ze in rustiger tijden te verstouwen krijgt.

E-mails, brieven, petities, tête-à-têtes: politici werden de afgelopen dagen op allerlei manieren bestookt. En dan waren er nog de talloze ludieke acties door het hele land. Hoewel, veel ludieks viel er niet altijd te bespeuren. Het Amsterdamse theater Frascati verfde de gevel zwart. Festival Mundial hield een minuut stilte. Studenten van de Toneelacademie Maastricht trokken in rouwstoet door de binnenstad met een doodskist. Verontwaardiging won het dikwijls van creativiteit en humor. Voor sublimeren leek de bezuinigingspijn nog te groot.

Op het Plein in Den Haag, pal naast het parlementsgebouw, hadden actievoerders maandagochtend een boksring neergezet. Met sopraanstemmen dreunden twee meisjes en een jongen - kindsoldaten aan het cultuurfront - leuzen op van een blaadje : 'Als wij straks groot zijn, wat is er dan over van kunst?' 'Als je naar toneel gaat leer je andere dingen dan op school.' 'Wij zijn niet van porselein, wij zijn mensen van vlees en bloed.'

'Natuurlijk hebben we geprobeerd vertegenwoordigers van het CDA, de VVD en de PVV hier in de ring te krijgen', zegt een van de actievoerders. Maar helaas, ze hebben de bokshandschoen niet opgepakt. 'Dan denk ik: waarom kom je het niet even uitleggen? Waarschijnlijk valt het ook niet uit te leggen.' Alleen de oppositie laat zich zien: Jasper van Dijk (SP) en Jetta Klijnsma (PvdA), die zich met rollator en al door de touwen van de boksring weet te wurmen.

Voor toenaderingspogingen is de boksring misschien niet de uitgelezen plek. Achter de schermen kan het meest worden bereikt, in één-op-één-gesprekken met Kamerleden. 'De toon van de gesprekken is heel divers. Alle emoties komen aan bod', zegt De Liefde sardonisch. 'Er zat een aantal onaangename gesprekken tussen.

'Ik ben vrij duidelijk en open. Als ik het ergens niet mee eens ben, dan zal ik dat ook duidelijk zeggen. Dat vindt niet iedereen leuk.'

Culturele instellingen hebben de afgelopen jaren veel (oud)-politici in hun bestuur geworven. Die worden nu massaal ingezet om te lobbyen. De Liefde wordt vaak benaderd. 'Het zijn vaak voorspelbare argumenten die gebruikt worden', zegt hij. Hij begint een denkbeeldige brief voor te dragen: 'Wij onderschrijven de noodzaak tot bezuinigingen, maar bij ons...' De realiteit is vaak: maatregelen zijn prima, maar liever bij een ander dan bij ons.'

'Als er alleen wordt geroepen: het is een schande en het moet allemaal anders', vult Marieke van der Werf aan, 'dan kan ik daar minder mee. Overtuigend is het wanneer mensen zich erg verdiept hebben in het beleid en wijzen op een inconsequentie. Verder helpt het ook als ze zelf al een oplossing hebben, bijvoorbeeld door de samenwerking te willen aangaan met andere instellingen. En het helpt als je weet waar partijen gevoelig voor zijn.'

In het noorden des lands weten ze wel waar het CDA gevoelig voor is: de regio. Culturele instellingen uit Drenthe, Groningen en Friesland, zoals Tryater, Oerol en Eurosonic Noorderslag, hebben zich verenigd in de G17. Ze hebben hun eigen lobbyist in Den Haag. En voor 10 duizend euro kocht de G17 al twintig keer reclametijd voor hun tv-spotje 'De grootste kunstroof aller tijden in Noord-Nederland'.

'Wat wij gezamenlijk doen', zegt Arie Wink, zakelijk leider van het Noord Nederlands Toneel, 'is: de bal spelen op de regio. De bezuinigingen leiden tot verarming van de provincie. Met name het CDA is daar gevoelig voor, de partij van de regionale spreiding.'

Wat natuurlijk ook werkt: de brute macht van de aantallen. Van der Werf: 'Muziekinstellingen als het Orkest van het Oosten en het Limburgs Symfonie Orkest kunnen op enorm veel steunbetuigingen rekenen, heb ik gemerkt. De massaliteit, de omvang van het aantal mails en brieven, dat signaleer je natuurlijk ook, dat raakt je.'

Een andere les van een paar weken belobbyd worden: 'Probeer het zo kort mogelijk te houden', zegt Van der Werf. 'Wees flexibel: ik heb liever een telefoontje dan telkens een gesprek onder vier ogen.'

Nieuw fonds

Het klinkt als een initiatief ter ere van de staatssecretaris van Cultuur, maar niets is minder waar. Stichting SEA heeft het Halbe Zijlstra Fonds opgericht, dat geld wil inzamelen voor de Nederlandse kunst- en cultuursector. Het fonds hoopt zo Zijlstra's 'bomaanslag' van 200 miljoen euro te kunnen compenseren. Het fonds roept leden van de Quote 500 op om per persoon een half miljoen euro te schenken.

Mars der beschaving

Op zondag 26 en maandag 27 juni organiseren kunstenaars en kunstliefhebbers de 'Mars der Beschaving'. Ze willen zo hun ongenoegen tonen over het kabinetsbeleid. Kunstenaars als Pierre Audi, Johan Simons, Ivo van Hove, Jiri Kylián, Joost Conijn en Ramsey Nasr lopen mee. De lange Mars van begint zondagmiddag in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en eindigt de dag erna in Den Haag op het Malieveld.

undefined

Meer over