Ljubljana

De Sloveense hoofdstad heeft net zo'n uitstraling als Boedapest en Praag, zeggen locals. Tips voor een paar dagen vertier.

'Ljoebljana.' Het klinkt honingzoet. En de locals struikelen er helemaal niet over. Ljubljana, de melancholische, laidback-hoofdstad van Slovenië. Vanaf het kasteel op de heuvel kijk je uit over de zachtoranje daken van het charmante babyzusje van Boedapest en Praag. Hard aan het groeien, hard aan het proberen net zo'n kosmopolitische hoofdstad te worden als de andere Europese hoofdsteden. Intussen is de stad nog steeds makkelijk befietsbaar en 'zo klein dat iedereen iedereen kent', zegt kunstenares en blogger Mankica Kranjec (1985). Alles is er: een gerenoveerd middeleeuws stadscentrum, autovrij, een groot park, verlichte bruggen. En, volgens Mankica, 'een levendige koffiedrinkcultuur, straatmuzikanten en altijd wel ergens een straatfestival, kunstmarkt of een ander creatief evenement. Ljubljana heeft drie kunstacademies.'

Mankica is geboren als Joegoslavische en werd Sloveense toen ze 6 jaar was. 'Mijn ouders zijn vaak nostalgisch over de Joegoslavische tijd', zegt ze. 'Toen had iedereen nog een baan, kon iedereen een huis krijgen, ook al was dat dan een flat in een kaal, grijs blok. Er zijn een paar van die flats over, en één oud socialistisch, bijzonder nostalgisch café in de Trubarjevastraat, Trenutek, waar oude mannen 's ochtends aan de schnapps zitten en mijmeren over vroeger.'

De Sloveense vriendelijkheid is spreekwoordelijk. Het is bijna onmogelijk om te vloeken of iemand verrot te schelden in het Sloveens. Mankica: 'Het past niet bij de taal en ook niet bij de Slovenen. Ze zouden elkaar hoogstens een verwensing toe kunnen bijten als: jij lijkt op driehonderd harige beren. Als we al schelden, schelden we in het Kroatisch of Servisch, dat klinkt veel krachtiger.'

undefined

1. Pop-up Dom

De oude tabaksfabriek met de ijzeren pilaren - hier draaiden vroeger de vrouwen van Ljubljana sigaretten en sigaren - wordt soms omgebouwd tot showroom/conceptstore voor het werk van jonge Sloveense designers en kunstenaars. Een kunst-Ikea als het ware. Een bed met een 'kraag', een elastisch wandrek, een steenrood bijzettafeltje op dunne pootjes, een gebreide poef in donutvorm, alles is te koop. 'Goed idee in deze tijden waarin het zo moeilijk is om als designer aan werk te komen', zegt blogger Mancika Kranjec. Na de Pop-up Dom verandert de ruimte weer in een huurbare flexplek voor de vele creatieven van Ljubljana.

Adres: Toba¿na ulica 5

undefined

2. Botanische tuin

De gratis toegankelijke botanische tuin van Ljubljana is 200 jaar geleden gesticht in Slovenië's Franse tijd. De Slovenen hebben vele overheersers gekend, in de Tweede Wereldoorlog werd het land bezet door Duitsland, Italië en Hongarije tegelijk. Maar in de tuin is driekwart van de 4.500 bloemen- en plantensoorten inheems Sloveens: Siberische iris, blauwe wul-fenia, nieskruid, steenbreek en edelweiss met zijn puntige witte blaadjes. Blogger Tjaša Janovljak schrijft: 'Onder een van de vele bomen kun je rustig een dutje doen zonder ruw gewekt te worden. En... moet ik er nog bij vertellen dat dit de perfecte plek is voor een date?'

Adres: Izanska cesta 15

undefined

3. Gostilnica

Pri Cvicku

'Nee, de Slovenen kunnen onmogelijk kiezen tussen bier of wijn. Ze drinken het alletwee even graag. En altijd veel ervan. En ze worden ook heel praterig dan', zegt Mankica Kranjec. 'En danserig. Iedereen kan de polka in Slovenië.' Daar in dat kleine café aan het water, daar drinken de Ljubljaners het liefst hun eigen Cvicek, die Sloveense droge wijn met rode én witte druiven. Cvicek sprankelt zo mooi lichtrood in het glas in de zon. Cvicek houdt je mooi en jong. Zeggen de Slovenen.

Het kleine café ligt vlak aan de Koseski bajer, de stadsvijver, al lijkt de benaming meer beter op zijn plaats. Koseski bajer is een zwanenvijver, visvijver, pootjebaadvijver, jogvijver en radiografische motorbootjesvijver tegelijk.

Naast het water en café Gostilnica Pri Cvicku loopt ook het Pad van Herinnering en Kameraadschap. Een wandelroute ter herinnering aan het 30 kilometer lange prikkeldraadhek dat de Italiaanse bezetter in de Tweede Wereldoorlog om Ljubljana zette, om de communicatie tussen de Sloveense partizanen binnen en buiten de stad te bemoeilijken.

Adres: Marjekova

Pot 23

undefined

4. Kunst op het toilet

Leuke streetart in het toilet van het KinoSiska Centre for Urban Culture door ZEK, het collectief van acht kunstenaars met strange skills, zoals ze zelf zeggen, en de multidisciplinaire kunststudio Multipraktik. Zeventig BS'ers, Bekende Slovenen, zijn op en rondom het toilet groter dan levensgroot op de muur gespoten, alsof ze nodig moesten en samen met jou in de rij voor de wc stonden te wachten.

Adres : Trg prekomorskih brigad 3

undefined

5. POMF

'Ik had de keuze tussen gegrild vlees en gegrild vlees', bromt een toerist op een website. Maar locals klagen niet over POMF. Integendeel. Daar wordt de enige ware oud-Sloveense pot gekookt. Zoals bograc, stoofpot van hert, varken en rund. Maar ook zuurkool met donkere worst, kaasnoedels en hertengoulash. En gibanica uiteraard, Sloveens dessertgebak met kwark, maanzaad, appel en walnoot.

Adres:Trubarjeva cesta 40

undefined

6. Gostilna dela

Vriendelijk helderwit lunchcafé met veel hout en bewerkt plafond is ook een werkgelegenheidsproject voor jongeren à la Jamie Olivers Fifteen ('Gostilna dela' betekent werkbistro). Met succes. Zelfs de Sloveense president schijnt er te ontbijten of koffie te drinken. Het lunchmenu is verrassend on-Sloveens: Gegrilde inktvis met karnemelk, zalmfilet met krabsaus en polenta, ijs met warme aardbeien, nutellamuffins.

Adres: Poljanska 7

undefined

7. Dežnik

Er is nog één iemand in heel Slovenië die de kunst van het paraplurepareren verstaat en dat is mevrouw Marija in de Trubarjevastraat. In haar kleine werkplaats liggen honderden baleinen in verschillende maten opgestapeld. Met verbazingwekkend snelle handen, naald en draad, een hamertje, een schaar en een stanleymes repareert ze met liefde al die door de wind geknakte plu's die in elke andere stad gewoon op de kop in de vuilnisbak zouden zijn beland.

Adres: Trubarjeva cesta 13

undefined

8. Prul¿ek Bar

Dé superplek. Bar, concertzaal, jazzpodium, bluesbar, popbühne (elke dag een andere muziekstijl). En bazaar (in het weekend). En biertuin. Er staan wel honderd soorten op de kaart. Van Londense Chiswick Bitter tot Sierra Nevada Pale Ale en diverse biertjes uit naburige Balkanlanden. Prulcek is geliefd onder locals: 'Wat hebben we lang op zo'n plek moeten wachten', verzucht blogger Miha Poredoš op Spotted by Locals.

Adres: Prijateljeva ulica 2

undefined

Spotted by Locals

Mankica Kranjec blogt voor de website Spotted by Locals. Net als antropoloog Miha Poredoš (1990). Hij houdt van Ljubljana, omdat het 'klein en draaglijk' is. Blogger Jošt Derlink (1990) noemt Ljubljana een schoolvoorbeeld van 'joie de vivre'. Hij houdt van de geuren van de seizoenen: 'In de lente bergen asperges op de markt, in de zomer ruikt het naar geroosterde mais, in de herfst naar geroosterde kastanjes, en in de winter drinken we bisschopswijn.' 'Ljubljana probeert hard om alles te zijn wat andere Europese hoofdsteden ook zijn, maar voorlopig blijft het bij proberen', zegt blogger Tjaša Janovljak (1979).

Spotted by Locals werkt in 56 Europese en Amerikaanse steden samen met jonge bewoners die hun favoriete plekken delen. Spottedbylocals.com - ook als app.

undefined

Meer over