Nieuws

Litouwse diplomaten verlaten overhaast China na ruzie over Taiwan

Alle Litouwse diplomaten en hun familieleden hebben woensdag overhaast de Chinese hoofdstad Beijing verlaten, omdat ze persoonlijke veiligheidsrisico’s vreesden. De Litouwse regering heeft donderdag opnieuw in Brussel aangedrongen op meer Europese hulp tegen de Chinese pressie.

Marije Vlaskamp
Matas Maldeikis, voorzitter van het parlement van Litouwen, geeft een geschenk aan de Taiwanese president Tsai Ing-wen. De banden tussen Litouwen en Taiwan zijn China een doorn in het oog. Beeld EPA
Matas Maldeikis, voorzitter van het parlement van Litouwen, geeft een geschenk aan de Taiwanese president Tsai Ing-wen. De banden tussen Litouwen en Taiwan zijn China een doorn in het oog.Beeld EPA

Na een ruzie over toenadering tot Taiwan door Litouwen zette Beijing vorige maand de diplomatieke betrekkingen met de EU-lidstaat op een lager pitje. De Chinese ambassadeur werd vervangen door een zaakgelastigde en de Litouwse ambassadeur in Beijing werd teruggeroepen.

Toen de diplomatieke identiteitskaarten van de achtergebleven Litouwse ambassademedewerkers deze week ongeldig dreigden te worden, en ze hun paspoort moesten inleveren bij de Chinese autoriteiten zonder dat Beijing duidelijkheid gaf over de status van hun diplomatieke immuniteit, besloot de delegatie wegens ‘intimidatie’ China halsoverkop te verlaten.

Deze zorgen over de veiligheid zijn ‘ongegrond’, aldus Wang Wenbin, woordvoerder van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken. ‘Als Litouwen (...) zijn eigen verantwoordelijkheid ontduikt, zal dit de bilaterale betrekkingen zelfs verder uitdagen.’

China woedend

Litouwen haalde zich recent de Chinese woede op de hals door het eiland Taiwan toe te staan een vertegenwoordiging in Vilnius te openen onder de naam Taiwan, in plaats van de naam Taipei die gebruikelijk is voor dat soort informele ambassades in Europa en de Verenigde Staten. Daarop begon Beijing, dat Taiwan als een afvallige provincie beschouwt, een informele economische boycot. Zo werd de naam Litouwen uit de computersystemen van de Chinese douane gehaald, zodat papierwerk rond in- en uitvoer niet te regelen was.

Chinese bedrijven hebben niet alleen hun orders bij Litouwse bedrijven massaal afgezegd, ook zet Beijing de Litouwse industrie verder onder druk door multinationals voor het blok te zetten: als ze onderdelen van Litouwse bedrijven gebruiken, loopt toegang voor hun producten tot de Chinese markt gevaar en zullen hun Chinese toeleveranciers niet meer aan die multinationals leveren.

De Litouwse export is niet heel groot, maar door multinationals bij de strafmaatregelen te betrekken geeft China een verdekte waarschuwing aan het adres van andere Europese landen die ook opkomen voor Taiwan, zoals Tsjechië en Slowakije. Daar waren recentelijk hooggeplaatste Taiwanese politici op bezoek. Fabrieken in deze Midden-Europese landen zijn volgens de Britse krant Financial Times belangrijke toeleveranciers voor bijvoorbeeld de Duitse auto-industrie, die China als belangrijke markt ziet.

Ongekende druk

De Chinese druk op derde partijen in de ruzie met Litouwen is ongekend, omdat Beijing bij eerdere vergeldingsacties tegen bijvoorbeeld Noorwegen, Australië en Japan slechts de Chinese markt afsloot voor bepaalde producten uit die landen of tijdelijk weigerde goederen te leveren.

Litouwen heeft de Europese Unie opnieuw om steun gevraagd. Brussel heeft tot dusver gereageerd met een voorstel voor een ‘anti-dwanginstrument’ dat voorziet in sancties als lidstaten het slachtoffer worden van economische pesterijen, en overweegt naar de Wereldhandelsorganisatie (WTO) te stappen.

Een WTO-klachtenprocedure tegen Beijing maakt echter weinig kans, omdat er geen sprake is van een officiële boycot. Zo is de douaneblokkade in de computersystemen inmiddels opgeheven, maar Litouwse bedrijven zeggen dat ze er nog steeds niet in slagen voor China bestemde goederen in te klaren, of hun uit China afkomstige producten door de Chinese douane te krijgen.

Meer over