Literatuur in tijden van Brexit

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Patrick van IJzendoorn over literatuur in tijden van Brexit.

Boris Johnson tijdens het campagne voeren voor de Brexit Beeld epa
Boris Johnson tijdens het campagne voeren voor de BrexitBeeld epa

Bestaat er iets als Brexit-literatuur? Deze vraag werd tijdens de zomer opgeworpen door het Britse dagblad The Guardian. De suggesties waren vermakelijk. Daniel Defoes Robinson Crusoe misschien, over de zeevaarder die na een schipbreuk op een onbewoond eiland terecht komt, al waar hij een autarkisch en godsvruchtig bestaan gaat leiden? The Fixed Period wellicht, waarin Anthony Trollope schrijft over de kroonkolonie Brittanula die zich afscheidt van het Britse wereldrijk en waar niemand ouder mag worden dan 67. Of het komische Passport to Pimlico waarin de inwoners van een Londense wijk de onafhankelijkheid uitroepen, maar daar na voedseltekorten van terugkomen?

Profetisch is de eerste roman, uit 1904, van de conservatieve radicaal G.K. Chesterton. The Napoleon of Notting Hill speelt zich af in 1984. Groot-Brittannië is geëvolueerd tot een buitenissig eiland waar de door het lot gekozen koning op een duffe dag heeft bepaald dat de wijken in Londen stadsstaten moeten worden. In Notting Hill neemt de plaatselijke regent dit iets te serieus en begint een strijd voor onafhankelijkheid, met als aanleiding de omstreden beslissing om een straat in deze wijk te laten plaatsmaken voor een nieuwe weg. Het boek, dat soevereiniteit als thema heeft, zou een grote invloed hebben op Michael Collins, de Ierse leider die streed voor een onafhankelijk Ierland.

Wat de hedendaagse schrijvers gaan doen met de Brexit, valt nog te bezien. Tekenend voor de tijdgeest is evenwel het succes van Dinah Jefferies, die drie jaar geleden op 64-jarige leeftijd debuteerde met The Separation (vertaald als Het afscheid van de tropen), over haar kinderjaren in Brits-Maleisië. Haar tweede boek, The Tea Planter's Wife (De vrouw van de theeplanter), speelde zich af in Sri Lanka en was een nog groter succes. Critici hebben haar boeken afgedaan als Downton Abbey in de tropen, maar desondanks voerde ze diverse bestsellerslijsten aan. Het zegt iets over de belangstelling voor, of zelfs herwaardering van, het koloniale verleden, iets dat ook tot uiting kwam in de Brexit-stem.

Dinah Jefferies - The Tea Planter's Wife Beeld .
Dinah Jefferies - The Tea Planter's WifeBeeld .
Meer over