Nieuws

Lintje voor Claudia de Breij, Govert de Roos, Karel Martens – en de 110-jarige Mary Benjamin

Meer dan 2.800 Nederlanders, onder wie cabaretier Claudia de Breij, krijgen een lintje voor hun verdiensten voor de samenleving. Wederom zijn het vooral mannen die zo’n koninklijke onderscheiding ontvangen.

Burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht overhandigde Claudia de Breij haar lintje, dat hier wordt opgespeld door De Breij’s partner. Beeld ANP
Burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht overhandigde Claudia de Breij haar lintje, dat hier wordt opgespeld door De Breij’s partner.Beeld ANP

Al jarenlang poogt de Kanselarij van de Nederlandse Orden de jaarlijkse lijst met te onderscheiden personen diverser te maken. Het is niet bekend of op de lijst van dit jaar meer mensen met een migratieachtergrond staat. Die cijfers telt de Kanselarij niet. Eerdere campagnes om de man-vrouwverhouding gelijker te trekken, hebben tot dusverre weinig effect. Wederom is de overgrote meerderheid van de lijst man: 65 procent.

In dat getal komt maar geen beweging. Terwijl de Kanselarij ‘er echt moeite voor doet’, zegt directeur Martine van Grieken. ‘Ik denk dat er nu veel vrouwen zijn die wel een lintje verdienen, maar niet krijgen.’

De mensen die een lintje krijgen, zijn voorgedragen vanuit de samenleving. Burgers en maatschappelijke organisaties kunnen hun suggesties indienen bij gemeenten. De lijst wordt gedomineerd door vrijwilligers.

Vrijwilligerswerk

Uit eigen onderzoek van de Kanselarij blijkt dat mannen niet vaker vrijwilligerswerk doen dan vrouwen. Wat wél een verklaring kan zijn, vermoedt Van Grieken, is dat mannen vaker betrokken zijn bij ‘organisaties die de weg naar het lintje weten te vinden’. Wie iets in de zorg of ‘op de school van de kinderen’ doet, wordt makkelijker vergeten dan de voorzitter van een sportvereniging.

De bekendste ontvanger van een lintje is Claudia de Breij. Naast haar werk als cabaratier zet zij zich in voor maatschappelijke non-profitorganisaties, zoals Unicef Nederland, het Ronald MacDonald Huis en het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Zowel die nevenactiviteiten als haar ‘artistieke betekenis’ zijn een lintje waard, oordeelt de Kanselarij.

Ook fotograaf Govert de Roos, grafisch vormgever Karel Martens en sterrenkundige Amina Helmi krijgen een onderscheiding. De Roos fotografeerde in zijn roemrijke carrière internationale grootheden Michael Jackson, David Bowie en de leden van band ABBA.

Martens ontwierp onder meer de telefoonkaarten van PTT Telecom en de neonbelettering op de dakrand van het Nederlands Danstheater in Den Haag. Zijn werk is opgenomen of tentoongesteld in tal van internationaal vermaarde musea. Helmi is hoogleraar Dynamica, Structuur en Evolutie van de Melkweg aan de Rijksuniversiteit Groningen. Ze geldt als een van de succesvolste astronomen ter wereld.

Van Grieken vindt met name de aanwezigheid van Mary Benjamin saillant. De Arubaanse vrouw is tot dusver bekend de oudste persoon die ooit geridderd wordt. Benjamin, 110 jaar oud, was meer dan veertig jaar vrijwilliger voor de Methodist Church, een kerk in het olieraffinaderijdorp San Nicolas. ‘Op zulke hoge leeftijd nog een bijdrage leveren aan de maatschappij, vind ik heel bijzonder’, zegt Van Grieken.

Euthanasiecode

Verpleeghuisarts Marinou Arends, die jarenlang werd vervolgd na euthanasie op een ernstig dementerende patiënte, kreeg een lintje voor haar werk als arts en specialist ouderengeneeskunde.

Arends hielp een 74-jarige dementerende patiënte die tegen haar zin in een verpleeghuis was beland, op basis van haar wilsverklaring en gaf haar euthanasie. Omdat ze verwachtte dat de patiënte de euthanasie niet meer zou begrijpen en zich mogelijk zou verzetten, gaf de arts haar daarvoor een slaapmiddel in haar koffie, met instemming van de familie. De euthanasie werd later bekend als de ‘koffie-euthanasie’.

Justitie beschuldigde de arts uiteindelijk van moord. Maar na een lang en slepend proces werd de arts vrijgesproken. Ook de Hoge Raad oordeelde dat de arts op alle cruciale punten zorgvuldig had gehandeld.

Na afloop zei de arts blij te zijn dat haar naam was gezuiverd. Op basis van haar zaak werd de Euthanasiecode, de toetsingscriteria voor euthanasie, op meerdere punten aangepast. Zo krijgt een arts meer ruimte om bij een wilsverklaring te interpreteren wat een patiënt heeft bedoeld.

Arends stelde dat de jarenlange strijd haar persoonlijk zeer hard had geraakt, omdat justitie haar integriteit, deskundigheid en goede naam in twijfel had getrokken.

Door de coronamaatregelen krijgen de 2.832 Nederlanders hun lintje op alternatieve wijze opgespeld. De burgemeesters of gouverneurs in het Caribisch gebied gaan in veel gevallen zelf langs bij de uitverkorenen om de uitreiking te doen. Hij of zij zal dan het doosje met het lintje overhandigen, waarna een familielid het exemplaar opspeldt. ‘Dan hoeft de burgemeester niet dichtbij te komen’, zegt Van Grieken.