'Linschoten is na aftreden weer ministeriabel'

'W E NODIGEN straks de veertien nieuwe ministers apart uit om hun eigen visie op het beleid toe te lichten....

Wat hem betreft zal dat met ieder kabinet gebeuren dat net de regeringsverklaring heeft afgelegd.

'Nu kan het zo zijn dat de eerste confrontatie tussen de Tweede Kamer en een nieuwe minister van Verkeer en Waterstaat over het masterplan Fiets gaat.

'Ik kan me aan het begin van een kabinetsperiode een substantiëlere eerste ontmoeting voorstellen.'

- Wat wilt u dan horen?

'Drie dingen. Wat is de visie van een minister op zijn beleidsterrein? Hoe gaat hij dat aanpakken en heeft hij zelf plannen? Hoe kijkt een bewindspersoon naar de ministerïele verantwoordelijkheid en zijn relatie met de Tweede Kamer? De Tweede Kamer laat op die manier zien dat het haar om de hoofdlijnen gaat en het versterkt de eigen rol ten opzichte van de minister.'

Rosenmöller verwijst naar het Europees Parlement, waar de nieuwe Commissarissen bij hun aantreden aan de tand worden gevoeld. 'Neem Duisenberg die onlangs in gesprek ging met het Europees Parlement na de aanvaarding van zijn functie als president van de Europese centrale Bank. Hij nam daar twijfels weg.'

- Wilt u de nieuwe ministers het pad laten schetsen dat ze zullen gaan als ze in problemen komen en moeten aftreden?

'Het gaat mij om een zuiverder verhouding tussen politiek en bestuur. Niet als doel om zoveel mogelijk bewindslieden te laten struikelen. Het gaat mij er niet om iedere twee maanden een andere minister te krijgen.

'Als er evident sprake is van grote fouten met maatschappelijke gevolgen, zou het hun positie verduidelijken als ze van tevoren zeggen er minder krampachtig mee om te gaan dan in het verleden. Ik heb liever duidelijkheid vooraf dan onvrede achteraf. Veel mensen hebben nu het idee dat het paarse pluche wel erg plakt.

'Het is goed om wat dat betreft in de Tweede Kamer, een nieuwe politieke cultuur te introduceren. Kok heeft in 1989 al gezegd dat brekebenen niet langer moesten zitten dan nodig was. Bolkestein zei nog eerder dat je je verantwoording moet nemen als er ergens in het apparaat een fout met grote gevolgen wordt gemaakt. Ook als je daar zelf niets aan kunt doen.

'Van Mierlo stelde in 1994 dat falende bewindslieden moeten aftreden, zelfs als daardoor een kabinet valt. Wallage bepleitte in dat jaar ook voor een atmosfeer waarin het aftreden van bewindslieden bespreekbaar moest zijn.'

- Dat zijn toch schone voornemens die verzanden in de rauwe werkelijkheid?

'Die cultuur verander je niet van vrijdag op maandag, maar het is niet nodig om na alle beloften tien jaar later te constateren dat er nog niets is veranderd.'

- Wat voor reacties verwacht u op uw voorstel van de regeringspartijen?

'Het past in de lijn van wat Bolkestein, Wallage en Kok eerder hebben gezegd. D66 is in algemene zin ook niet vies van noviteiten op dit vlak. Een wat ruimere uitleg van de ministerïele verantwoordelijkheid betekent juist geen belemmering voor mensen om toe te treden tot het ministersambt. Uiteindelijk word je er sterker van. Je kunt ook eens een keer met opgeheven hoofd de arena verlaten. Voor minister Sorgdrager van Justitie begonnen de problemen pas echt toen ze het vertrouwen van de Tweede Kamer eiste. Veel bewindslieden balanceerden langs de rand en liepen schade op door aan te blijven. Linschoten is na zijn aftreden weer ministeriabel.'

Jan Hoedeman

Meer over