Links met zijn aansluiting bij het sociale Europa en rechts met zijn liberalisme Franse kandidaten dwepen met Blair

Nooit eerder is Alain Juppé zo enthousiast ingehaald als deze keer in de Parijse sportzaal Zénith. Drieduizend kelen scanderen de naam van de Franse premier tijdens de slotbijeenkomst van de RPR/UDF-campagne....

Van onze correspondent

Martin Sommer

PARIJS

Iedere aangesproken militant in de zaal ontkent over Internet te beschikken, waarop de voor rechts onverwacht beroerde maar nog steeds verboden peilingen prijken. De politieke zwaargewichten staan op het podium eensgezindheid uit te stralen. Oud-premier Balladur mag als eerste spreken, maar niet langer dan de anderen. Hij dreigt in een eventueel nieuwe rechtse regering weer buiten de boot te vallen. De verhoopte nieuwe premier, Philippe Séguin, ontbreekt als enige in het bekende rechtse rijtje. Hij zweept de menigte per straalverbinding vanuit zijn Elzasser bastion Epinal op.

Oud-minister Charles Pasqua, op uitdrukkelijk verzoek van het Elysée ook op het toneel, haalt voor het laatst op de hem vertrouwde wijze naar links uit. 'Het socialisme, dat was, is en zal altijd zijn: laksheid, meer aandacht voor delinquenten dan voor slachtoffers, legalisering van illegale buitenlanders, het aanmoedigen van luiheid in plaats van vlijt...'

De zaal scandeert in extase 'we gaan winnen'. Dat staat op dit moment te bezien. Volgens de laatste peilingen houden links en rechts elkaar in 85 van de 577 districten volstrekt in evenwicht. En zo worden deze parlementsverkiezingen na een landerige aanloop toch nog spannend. Een paar honderd kilometer naar het noorden, in een sportzaal in Lille die ook Zénith heet, staan op dezelfde tijd donderdagavond tienduizend uitzinnige socialistische aanhangers 'we gaan winnen' te roepen.

Wellicht met iets meer overtuiging. Maar in ieder geval in dezelfde entourage van vlaggen, toeters, hoeden, biertentjes en gezinsgezelligheid als in het Parijse Zénith. Ondanks de uitgesproken Franse afkeer van alles aan de overkant van de oceaan, is het een Amerikaanse verkiezingscampagne geworden. De beeldschermen waarop sterren als de zeezeiler Kersauson (net in Brest aangekomen na sneller dan Jules Verne om de wereld te zijn gevaren) en choreograaf Béjart zich tot aanhangers van Chirac bekennen: regelrecht ingevoerd uit de VS.

Zo goed hebben ze naar het verafschuwde land van het 'angelsaksische ultraliberalisme' gekeken, dat aanhangers ook hier rondlopen met de bekende tweekleurige kartonnen borden met de namen van het ideale koppel president/vice-president. Ondanks aanmerkelijke staatkundige verschillen en ondanks het feit dat president Chirac pas over vijf jaar voor herverkiezing in aanmerking komt: ook de pers schrijft over het 'ticket' Chirac/Séguin.

Zelf vergelijken de politici, links en rechts, zich liever met de nieuwe Britse premier. De socialistische leider Jospin, tijdens zijn laatste campagnedag in het zuiden: 'Ik ben cool als Tony Blair.' De econoom Elie Cohen schreef over die algemene knieval voor Blair: 'Rechts heeft zich de bekering van Tony Blair tot het liberalisme toegeëigend, links zijn beslissing om aan te sluiten bij het sociale Europa; zouden de Fransen hun angst voor het Britse industriële model uit de Thatcher-periode daarmee willen bezweren?'

President Chirac heeft in ieder geval na de top in Noordwijk met smaak verteld hoe Blair daar in zijn maidenspeech de loftrompet stak over economische flexibiliteit, en hoe vervolgens onder de aanwezige regeringsleiders een akelige stilte viel. Politiek Frankrijk wil de hele Blair, behalve zijn ideeën.

De twee Zéniths juichen, terwijl in de pers met enige jaloezie wordt gemeld hoe de frisheid van de campagne van Blair in Frankrijk heeft ontbroken. Zo schreef de bekende essayist Gérard Slama nota bene in Le Figaro op bewonderende toon hoe Blair de economie in hoge mate gelaten heeft voor wat hij was, namelijk steeds minder stuurbaar, en zijn energie heeft gestoken in de politieke cultuurstrijd, het onderwijs, de omgangsvormen.

Frankrijk daarentegen gaat vermoeid zijn tweede ronde in. Met op een paar (vrouwen) na dezelfde koppen, met dezelfde beloften. Séguin gaat zich helemaal inzetten om aan de werkloosheid een eind te maken. Jospin idem, met een 'voluntaristische politiek'.

Deze campagne heeft in ieder geval één aantoonbaar effect gehad: het idee van Chirac Frankrijk via deze vervroegde verkiezingen gladjes de EMU binnen te loodsen is de laatste week in rook opgegaan. De rechtse kandidaat-premier Séguin en zijn linkse tegenhanger Jospin hebben zich allebei eerst kritisch, vervolgens verzoenend over Europa uitgelaten.

Wie van de twee het ook wordt, gevoegd bij de nieuwe Labour-regering in Londen en het creatieve boekhouden met het Duitse goud van deze week, de druk om de criteria van Maastricht rekkelijk te interpreteren zal ontegenzeggelijk groter worden. Chirac had gehoopt op zijn tweede regering-Juppé. De inmiddels ex-premier stond donderdagavond populairder dan ooit te glunderen op het podium van het Zénith. Maar op dat punt heeft de Franse president zijn gok al verloren, ongeacht de verkiezingsuitslag morgen.

Meer over