Limburgse musea kijken over de grens

'Er is een muur omgevallen', zegt Anke van der Laan, directeur van de Stadsgalerij in Heerlen. Bloed, zweet en tranen heeft het gekost om vier musea voor hedendaagse kunst in de Euregio bij elkaar te brengen....

'Continental Shift - een reis tussen culturen', is een gezamenlijke tentoonstelling van vier musea in Maastricht, Heerlen, Aken en Luik met werk van niet-Europese beeldend kunstenaars. Vijf curatoren zijn op zoek gegaan naar de belangrijkste kunstenaars die op dit moment in Europa wonen en werken, maar oorspronkelijk uit een ander continent komen.

Ieder museum in de Euregio neemt een werelddeel (of een deel daarvan) voor zijn rekening. Het Bonnefantenmuseum in Maastricht toont Afrika, de Stadsgalerij Heerlen doet het Midden-Oosten, het Ludwig Forum in Aken heeft kunstenaars uit Japan en Latijns-Amerika, en het Museum voor Moderne en Hedendaagse Kunst in Luik presenteert werk van kunstenaars uit China. De musea liggen binnen een straal van veertig kilometer. De bezoeker kan dus op één dag tussen Nederland, Duitsland en Wallonië hoppen. Wie geen eigen vervoer heeft, kan gebruik maken van de gratis pendelbusjes (alleen in het weekeinde) van de organisatie.

Van der Laan hoopt dat er na 'Continental Shift' vaker samengewerkt zal worden tussen de vier musea. 'We hebben heel lang op onze eigen nationale eilandjes gezeten maar zijn er nu eindelijk in geslaagd de grenzen te doorbreken.'

Het idee was afkomstig van directeur Wolfgang Becker van het Ludwig Forum in Aken. Volgens Becker hebben de musea in de Euregio Maas-Rijn een gemeenschappelijk probleem: ze liggen allemaal ver buiten de belangrijke culturele periferie van hun land. Becker: 'Nederland kijkt naar Amsterdam, in België is Brussel het culturele centrum en in mijn regio gaat alle aandacht uit naar Keulen en Bonn. Het is lastig om daar tegenwicht aan te bieden, tenzij je je krachten grensoverschrijdend bundelt.'

In de Middeleeuwen hadden Maastricht, Luik en Aken een sterke culturele verbintenis. In de tijd daarna verslapten de banden maar soms werden ze juist weer aangetrokken, zegt Becker. 'Je kunt de Euregio dus ook beschouwen als drie continenten die zich in de loop van de geschiedenis in cultureel opzicht in verschillende richtingen hebben bewogen. Dat beeld hebben we proberen om te zetten in deze gemeenschappelijke tentoonstelling van kunstenaars die tussen Europa en hun moedercontinent in staan.'

Er zijn, meldt Becker, al plannen om na 'Continental Shift' een overzichtstentoonstelling te maken met de zestig belangrijkste kunstenaars uit de Euregio. 'We moeten af van die navelstaarderij, samen proberen een culturele identiteit voor deze Euregio te vinden.'

Directeur Alexander van Grevenstein van het Bonnefantenmuseum in Maastricht hecht wat minder betekenis aan de zogeheten Euregio-identiteit. 'Ik ben wat pragmatischer. Kunstenaars en museumbezoekers in deze regio gaan toch nog steeds naar hun eigen plek. Er moet nog heel veel gebeuren wil die mobiliteit echt van de grond komen. Maar ik zie wel veel in het economisch principe van samenwerking. Door gezamenlijk op te trekken, kun je beter uitpakken en concurreren met de grote culturele centra.'

Meer over