Column

Ligt de Rabobank terecht zo dwars?

Een ligboxenstal voor tweehonderd koeien vergt voor een veehouder al gauw een investering van 1 miljoen euro.

null Beeld anp
Beeld anp

Wie in 2009 bij de Rabobank hiervoor een lening met een looptijd van acht jaar zou hebben afgesloten, had in 2009 drie mogelijkheden: een lening tegen de dan geldende marktrente van 3,5 procent, waarbij de bank de boer zou waarschuwen voor het risico dat de rente zou kunnen oplopen tot 6,7 of misschien wel 8 procent. De boer kon ook kiezen voor een vaste rente van 5 procent, maar dat zou de bank hem als 'duur' hebben verkocht. De derde optie was een swap (ruil) die de bank hem als een buitenkansje zou hebben voorgespiegeld.

De boer betaalde de bank een vast percentage van 5 procent plus een opslag van 1,5 procent, maar kreeg de variabele marktrente terug. Als de marktrente naar 8 procent zou stijgen, zou de boer zelfs geld verdienen op dit derivaat. Alleen wat de boer niet wist - en de Rabobank ook niet kon weten - was dat de marktrente in de acht jaar niet zou stijgen naar 8 maar dalen naar 1,5 procent. Voor een deel van de klanten is de swaptransactie daardoor duurder uitgevallen dan als de bank de rente had vastgezet op 5 procent. Zij voelen zich nu in het ootje genomen door een bank die ineens liever Londense zakendeals wilde doen dan het coöperatieve gedachtngoed op het platteland in stand houden.

Een door minister Dijsselbloem ingestelde derivatencommissie heeft nu bepaald dat alle 16 duizend ondernemers die met een Nederlandse bank een swaptransactie afsloten 20 procent van de rentekosten terugkrijgen - of zij nu schade geleden hebben of niet. Dat vinden Pieter Lakeman c.s. veel te weinig. Maar minister Dijsselboem vindt het een mooi en gemakkelijk uitvoerbaar compromis - er hoeft niet voor elk individueel geval een aparte schadeberekening te worden gemaakt. Vier banken (ABN Amro, ING, SNS en Van Lanschot) hebben meteen eieren voor hun geld gekozen. Maar de Rabo (notabene de bank die de helft van de swaps heeft verkocht) trotseert de commissie en inmiddels ook de minister. De Rabo vindt het oneerlijk tegenover de boeren die destijds een vast rentepercentage van 5 procent hebben gekozen, omdat zij niets wilden weten van voor hen ondoorgrondelijke renteswaps. Zij, de verstandigen, krijgen niets, terwijl degenen die zich tot een gokje lieten overhalen en via een swap hetzelfde resultaat - een rente van 5 procent - bereikten, na vijf jaar een bonus van vaak tienduizenden euro's krijgen die 'schadeloosstelling' wordt genoemd.

Of rechtvaardigheid het echte argument is, blijft ongewis. Voor de Rabo zijn vooral de financiële consequenties zwaar. De regeling kost de bank tussen de 750 miljoen en 1 miljard euro - de helft van de jaarwinst.

Als rechtvaardigheid het argument is, zou de bank ook de andere mkb'ers 20 procent van de betaalde rente cadeau kunnen doen. Dan is er misschien helemaal geen winst, maar het coöperatieve gedachtegoed wordt alle eer aangedaan.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over