REPORTAGEzandafgraving de brink

Liggen Hans en Piet, in 1974 verdwenen, in deze Brabantse zandwinningsplas?

De politie hoopt de lichamen van Piet Hölskens (22) en Hans Martens (21) uit Asten te vinden in het water van De Brink in Liessel.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Piet Hölskens en Hans Martens verdwenen in 1974 na een avondje stappen. In zandwinningsplas De Brink voert de politie nu een ‘ultieme zoektocht’ uit. ‘Net als de families willen wij niets liever dan duidelijkheid krijgen over het lot van Piet en Hans.’

‘Ik hoop echt dat de politie ze gaat vinden’, zegt een 68-jarige man uit Deurne terwijl hij peinzend vanaf de vissersparkeerplaats over de zandwinningsplas in Liessel uitkijkt. ‘Ik ben vaak met Hans en Piet wezen stappen, in de Freebird in Asten of de Zanzibar in Deurne. Het waren stoere jongens met lange haren, ze waren een paar jaar ouder dan ik, ik zag tegen ze op. Het heeft me al die tijd nooit losgelaten: wat is er met ze gebeurd?’

Piet Hölskens (22) en Hans Martens (21) verdwenen in de nacht van 16 op 17 maart 1974 na een avondje stappen in Deurne. Tegen drie uur ’s nachts vertrokken ze in de rode Fiat 850 Coupé van Piet vanuit de Zanzibar. Sindsdien is er nooit meer iets vernomen van de twee vrienden, beiden stratenmaker van beroep.

En nu, ruim 46 jaar later, is de politie dus in zandwinningsplas De Brink in het Brabantse buitengebied begonnen aan wat ze noemt ‘een ultieme poging om de sinds 1974 vermiste vrienden te vinden’. Na een tip van een privérechercheur is het water twee jaar geleden al eens afgezocht met sonar- en scanapparatuur.

Uit dat onderzoek kwamen twee locaties naar voren waar diep in het water en afgedekt door zand metalen voorwerpen liggen. ‘Dat zou de wagen van de vermiste vrienden kunnen zijn’, aldus de politie. Maar het kan ook een boot of een grijper zijn, ooit vastgelopen in de modder.

Scenario’s

De zoektocht, dinsdag begonnen, duurt tot eind van deze week. Want als het inderdaad die auto blijkt te zijn, dan is het niet uitgesloten dat de overblijfselen van beide vrienden zich daarin bevinden. In dat geval moet de auto met inhoud zeer voorzichtig worden geborgen. ‘En dan is de volgende vraag of na zoveel jaar nog vast te stellen is hoe ze aan hun einde zijn gekomen’, aldus de politie. En ook: waarom?

Daarover doen in Deurne en omgeving twee scenario’s de ronde. Het eerste luidt: Hans had een geheime relatie met de vrouw van een oud-collega. Die zou hem uit wraak naar een afgelegen plek hebben gelokt en vermoord. Omdat Piet reed en getuige was, zou hij eveneens zijn omgebracht. Hun auto, met hun lichamen erin, zou de dader vervolgens in de zandwinningsplas hebben laten verdwijnen.

Een tweede scenario gaat uit van een afrekening: Hans zou iets met drugs hebben gedaan, met Piet als getuige of handlanger. Dat zou ook de mysterieuze laatste zin verklaren waarmee Piet die nacht in de Zanzibar afscheid nam van zijn oudere broer Jan: ‘Ik ga nu weg. Als ik terugkom, heb ik meer geld dan jij.’

Jan Hölskens, broer van de vermiste Piet, bekijkt vanaf de overkant met een verrekijker de verrichtingen van de politie.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vreemdelingenlegioen

Het moet voor de twee families verschrikkelijk zijn om zo lang in onzekerheid te zitten over het lot van beide vrienden, zegt de bejaarde man op de vissersparkeerplaats. Aanvankelijk werd niet eens gedacht aan een misdrijf. ‘Vroeger zeiden ze dat ze naar Frankrijk in het vreemdelingenlegioen waren gegaan’, merkt hij op. ‘Of dat ze vertrokken waren om ergens een nieuw leven te beginnen.’

De politie zegt steeds wel rekening te hebben gehouden met een misdrijf. Maar aanknopingspunten waren er niet en het onderzoek liep dood. Tot eind 2012, toen zich een getuige meldde bij de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE). Hij zei dat de twee vrienden waren vermoord. Hij noemde ook de naam van de dader, die al geruime tijd ruzie zou hebben met één van de twee.

Volgens de getuige had de dader beide lijken in een auto naar Duitsland vervoerd en ze daar bij werkzaamheden aan de weg ‘laten verdwijnen’. De politie zegt destijds in gesprek te zijn gegaan met de genoemde persoon, maar die ontkent alles. Volgens de families van de twee vermiste vrienden gaat het om de echtgenoot van de vrouw met wie Hans een geheime relatie had.

Ultieme zoektocht

De families hebben steeds aandacht gevraagd voor het lot van het tweetal. Zij kregen hulp van een privérechercheur, die na onderzoek tot de conclusie kwam dat de auto niet in Duitsland was verdwenen maar in De Brink zou kunnen liggen. 

Aan de rand van de zandwinningsplas wordt bij vlagen druk gediscussieerd door omstanders die een kijkje bij de ‘ultieme zoektocht’ komen nemen. Sommigen hopen vurig dat de twee worden gevonden, anderen geloven er niets van. ‘Jullie zoeken op de verkeerde plek’, zegt een man tegen een politiewoordvoerder. ‘Rondom is de plas dichtgestort met afval. Jullie hebben toch wel onderzoek gedaan naar hoe deze plas er in 1974 uitzag?’

De vraag waarom en hoe ze aan hun einde zijn gekomen is feitelijk niet meer relevant, aldus de politie, ook al wordt de auto gevonden, met eventueel de resten van de vermisten. Mocht er sprake zijn van een misdrijf, dan is de zaak al lang verjaard. Sinds 2006 kan een moord weliswaar niet meer verjaren, maar dat geldt niet voor zaken waarin het slachtoffer vóór 1988 is vermoord.

De families van Piet en Hans zijn een petitie begonnen: ‘Geen enkele moord mag verjaren’.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De families van Piet en Hans zijn daarom een petitie begonnen: ‘Geen enkele moord mag verjaren’. In 2017 liepen zij al eens uit protest met twee witte doodskisten naar het Binnenhof.

Broer Jan heeft een van de twee doodskisten dinsdag aan de kant van de waterplas gezet, met twee rode rozen erop. ‘Wij denken dat Piet is vermoord, daar hebben we aanwijzingen voor’, zegt hij tegen Omroep Brabant. ‘En het is een verschrikkelijk idee dat de dader vrij rondloopt. Ik begrijp niet dat dat verjaart.’

‘Onze zoektocht is alleen gericht op het vinden van Piet en Hans, en niet op het vinden van een eventuele dader’, erkent de politiewoordvoerder. ‘Maar een vermissing kan niet verjaren. Net als de families willen wij niets liever dan duidelijkheid krijgen over het lot van de twee.’

Meer over