'Liever over het wad gestruikeld'

De Tweede Kamer behandelt deze maanden de begrotingen voor 2000. Hoe denken oud-bewindslieden over de problemen van vandaag? Negende in de serie: VVD'er Ed Nijpels, ex-minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu over het beleidsterrein van Pronk....

Van onze verslaggeefster Elaine de Boer

Precies tien jaar geleden struikelde het tweede kabinet-Lubbers over het reiskostenforfait van VVD-minister Nijpels van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Lastenverzwaring voor de autobezitter ging de liberalen te ver, ook al kwam het plan van hun eigen milieuman.

'Ik droom deze dagen wel eens dat we als kabinet over de Waddenzee waren gestruikeld. Dat was mooier geweest', zegt Nijpels, nu commissaris van de koningin in Friesland. 'Het reiskostenforfait was een ongelukkig en onverstandig onderwerp om een kabinet op te laten vallen.'

Als voorzitter van het Wereld Natuur Fonds keerde Ed Nijpels zich in 1994 fel tegen gaswinning in de Waddenzee. Samen met partijgenoot Pieter Winsemius, destijds voorzitter van Natuurmonumenten, riep hij de Senaat op 'de parel onder de Nederlandse natuurgebieden' te sparen.

Als commissaris in Friesland is Nijpels nu ook tegen. Al wil hij zich daar niet al te prominent over uitlaten. 'Het college van Gedeputeerde Staten is tegen, en ik heb daar geen aantekening tegen laten maken', is wat hij erover wil zeggen. De VVD deed dat wel.

- Was het lastig opereren als VVD'er op Milieu?

'De tegenstelling tussen milieu- en economisch belang is het conflict waar iedere milieuminister mee te kampen heeft. Of hij nu van VVD- of van PvdA-huize is.

'Mijn Nationaal Milieubeleids Plan werd in de slag met het ministerie van Economische Zaken ook door de toenmalige secretaris-generaal Rutten afgedaan als de doodsteek voor de economische groei van Nederland.

'Politiek gezien was er in de Tweede Kamer meestal brede steun voor mijn voorstellen, de plannen voor de volkshuisvesting, de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening en het milieubeleidsplan. De meeste moeite had ik met mijn eigen partij. Dat escaleerde met het reiskostenforfait.'

- Hoe zou u de groei van Schiphol nu benaderen?

'Het vliegverkeer mag zich ontwikkelen als de luchthaven Schiphol zich maar aan gemaakte afspraken over stank- en geluidsnormen houdt. Ik houd niet van gedogen. Als je als overheid grenzen stelt, moet je ze handhaven. Anders moet je ze niet stellen. In mijn tijd was Schiphol ook een probleem, al liep het vliegverkeer nog niet zo tegen de grenzen op als nu. Ik had in de ruimtelijke ordeningsnota de luchthavens Schiphol en Rotterdam aangewezen als mainports. Maar bij het vaststellen van de grenzen liep ik aan tegen voorspellingen van de Rijksluchtvaartdienst die enkele maanden nadat ze waren gedaan al niet meer klopten.'

- Hoe moet Pronk bij het uitkomen van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening voorkomen dat er weer een run op de grond ontstaat?

'Hij moet tegelijkertijd een strakkere grondpolitiek lanceren. Ook uit liberaal oogpunt vind ik het niet te verdedigen dat mensen op basis van overheidsbesluiten exorbitant aan grond verdienen. Iedereen moet erkennen dat het voor lagere overheden én het rijk onmogelijk wordt om projecten op terrein van vervoer of woningbouw te realiseren.'

- Moet Pronk meer zijn best doen om de CO2 -uitstoot terug te brengen? Internationaal worden we op de vingers getikt.

'Bij de CO2 -reductie zie ik hetzelfde getouwtrek als tien, twaalf jaar geleden. Een dag voor de beëdiging van het derde kabinet Lubbers, zat ik de eerste internationale klimaatconferentie in Noordwijk voor. Daar was het ook al de rijke landen tegen de arme en de West-Europese landen tegen de Verenigde Staten.

'Wij moeten ons aan internationale afspraken over CO2 -reductie houden. Daarbij kan het heel goed zijn dat met een gulden in het buitenland meer bereikt kan worden dan in Nederland. Maar vorige week was de kritiek van Europa terecht dat die reductie niet met ontwikkelingsgeld mag worden bekostigd. Het mag met een gulden van Pronk, niet met een gulden van Herfkens.'

Meer over