Liever hard schaatsen dan trouw zijn aan de trainer

Schaatser Mark Tuitert en trainer Jac Orie waren tien jaar onafscheidelijk. Ze verloren vaak, maar wonnen uiteindelijk olympisch goud. Samen. Niets leek hen te kunnen scheiden. Tot een ambitieuze internetmiljonair de charme van Tuitert ontdekte: 'Jac, krijg de tering maar.'

Mark Tuitert zat nog maar kort aan zijn vergadertafel of Kees Verpalen besefte dat de ene man een geilere kop heeft dan de andere. Het was onrustig op de gang. De dames van kantoor probeerden door het raam een glimp op te vangen van de olympisch schaatskampioen.

Verpalen wist op die dag in februari meteen dat Tuitert (32) had wat hij zocht. Als hij zijn geld in een schaatsploeg zou steken, dan moest de vrouwenmagneet uit Holten het gezicht zijn. Met zijn uitstraling zou winkelwebsite Beslist.nl een vertrouwde merknaam worden.

De ondernemer (37) kreeg zijn zin. Tuitert schaatst deze winter met zijn bedrijfsnaam op zijn benen en borst. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. Toen Tuitert eind mei als aanwinst werd gepresenteerd aan de pers moest hij vechten tegen de tranen.

Hij had na tien jaar gebroken met trainer Jac Orie (44), de architect van zijn succes. Hij had voor zichzelf gekozen en tegen hun vriendschap. Orie ervoer dat als verraad. En alsof die breuk nog niet erg genoeg was, dreigde met het vertrek van Tuitert een leegloop van zijn schaatsploeg. De Haagse coach, die eerder Gianni Romme, Erben Wennemars, Marianne Timmer en Stefan Groothuis aan wereldtitels hielp, stond op het punt zijn levenswerk te verliezen.

In de ogen van Orie was Verpalen, de nieuwe baas van Tuitert, de kwade genius.

Tot afgelopen winter volgde Verpalen het schaatsen in zijn schaarse vrije momenten als liefhebber. De technisch bedrijfskundige was monomaan bezig met het opbouwen van zijn bedrijf, waar consumenten de producten uit talloze winkels online met elkaar kunnen vergelijken. Dat liep voorspoedig. Vorig jaar had hij een omzet van 8,4 miljoen euro en een winst van 1,8 miljoen.

Maar hij wilde meer naamsbekendheid. Zijn doel? Een plaats in de toptien van populairste sites.

Een tv-interview met olympisch kampioen Gerard van Velde, de trainer van een talentvolle sprintploeg, bracht hem op een idee. Van Velde had in het gesprek harde kritiek op de zuinigheid van zijn sponsor APPM, die minder dan twee ton beschikbaar stelde. Verpalen moest lachen om die ondiplomatieke eerlijkheid.

Hij besloot zijn licht op de steken bij diverse ploegen en ingewijden. Hij informeerde bij iSkate, de stichting achter de ploeg-Van Velde, bij schaatsploegen 1nP en Liga, bij Orie en zijn marketingbureau Triple Double en bij Control, de voormalige geldschieter van de ploeg-Orie.

Zijn conclusie: 'In het schaatsen is je gulden een daalder waard.' Vanwege de opwinding bij de dames van kantoor zette hij in op de ploeg-Orie, met Tuitert en zeven andere schaatsers. Vraagprijs: 1,8 miljoen euro per jaar, zijn netto winst van 2011.

Slim en puur

De belangstelling van de jonge miljonair was een verrassing voor Orie. Om aan een nieuwe geldschieter te komen, was door marketingbureau Triple Double een profiel van zijn schaatsploeg opgesteld. De steekwoorden waren geënt op Orie's wetenschappelijke aanpak: slim en puur; meten is weten; verleggen van grenzen. Aan de hand van dat 'dna' werden potentiële geldschieters benaderd. Verpalen stond niet op de lijst van circa tien bedrijven.

De onderhandelingen verliepen vlot, totdat Verpalen in de afrondende fase een nieuwe managementstructuur voorstelde. Bij een schaatsploeg moet veel worden geregeld: contracten, verzekeringen, kleding, materiaal, trainingskampen, medische zaken, reclamelogo's, relatiemarketing en meer. Dat wilde Verpalen niet op zijn bord.

Tussen Orie en zijn vertrekkende sponsor, Control, had het regelwerk veel spanning opgeleverd. De geldschieter bracht te weinig in om de klussen door betaalde krachten te laten opknappen. Een beoogde subsponsor werd nooit gevonden. Om zijn sportieve doelstellingen niet in gevaar te brengen, overschreed Orie het budget flink, waardoor de schaatsers de laatste maanden van hun contract geen salaris meer ontvingen.

Tot verrassing van Orie wilde Verpalen een aparte BV oprichten, met hemzelf als grootaandeelhouder en een 'vriendje' als directeur. De schaatstrainer vond het verdacht en ook Tuitert was wantrouwig. Wat zat hier achter?

Orie hoefde niet lang na te denken om de ultieme consequentie te doorzien. In de voorgestelde structuur zou hij ontslagen kunnen worden en alle rechten op zijn onderzoeks- en trainingsgegevens kwijt kunnen zijn. 'Ik ben niet gek, daar begin ik natuurlijk niet aan.'

Verpalen en Orie bespraken andere structuren, maar ze stuitten steeds op hetzelfde probleem. De ondernemer wilde zeggenschap over zijn geld behouden, uit vrees dat Orie anders te veel zou uitgeven. De coach wilde de controle over zijn kennis en schaatsers niet kwijtraken. Wederzijds onbegrip was het gevolg.

Orie: 'Ik snapte het niet. En ik moet het wel snappen.' Verpalen: 'Iemand moet de baas zijn over de centjes. Hij zit totaal niet te wachten op al die sores. En toch wilde hij niet.'

Sappelen

Toen pakte Verpalen door. Hij maakte snel een deal met iSkate, de stichting achter de ploeg-Van Velde. Hij zorgde voor een budget van 1,1 miljoen euro, iSkate deed de zakelijke en organisatorische zaken en Van Velde kon zijn talentvolle sprinters na een jaar sappelen een salaris bieden dat bij hun status als snelste schaatsploeg van Nederland paste. Op 1 mei werden ze gepresenteerd.

Maar Verpalen was niet tevreden. Van Velde, de olympisch kampioen van 2002, was beroemder dan de schaatsers uit zijn ploeg. Uit publicitair oogpunt klopte dat niet. Op kantoor vroegen de dames naar Tuitert.

Hij besloot nog een poging te wagen om Orie en zijn ploeg binnen te halen. De gedachte gaf een lekker gevoel. In één klap zou hij alle snelle schaatsers van Nederland onder contract hebben: naast Tuitert ook Stefan Groothuis, Kjeld Nuis en de tweeling Michel en Ronald Mulder. Publiciteit verzekerd. Zijn rijders zouden van november tot maart op tv zijn.

Verpalen dacht het af te kunnen maken op 2,6 miljoen euro: 1,1 voor Van Velde en 1,6 voor Orie. 'Ik zag het zo voor me: Vanvelde@beslist.nl en Orie@beslist.nl.' Orie zou met zijn ploeg onder stichting iSkate vallen, net als Van Velde met zijn schaatsers. Managementprobleem opgelost, dacht hij. Iedereen blij.

Orie zag het anders. Hij vreesde dat de voorbereiding op de Winterspelen van Sotsji een janboel zou worden als één manager de geldstroom van twee rivaliserende ploegen zou beheren. 'Topsport is een snelkookpan. Alles ligt onder het vergrootglas. Verpalen wilde een structuur met twee teams eronder. Maar we zijn elkaars grootste concurrenten. Dan krijg je narigheid. Dat hou je nooit zuiver. Dan ga je Sotsji niet halen.'

Ze waren uitgesproken. Ze wisten het. Ze herkenden elkaars koppigheid. Maar de bewegingswetenschapper had buiten de scoringsdrift van de ondernemer gerekend. Dat was een ernstige inschattingsfout.

Orie had in de gesprekken met alle potentiële sponsors open kaart gespeeld over zijn budget. 'Je krijgt wat je ziet', was zijn enige onderhandelingsstrategie. Alles stond op papier: de wereldtitels, de podiumplaatsen, de televisieminuten, de reiskosten en natuurlijk de salarissen van de staf en schaatsers. Ook dat van Tuitert.

Verpalen vond dat Tuitert te weinig verdiende. Hij wist wat hem te doen stond. 'Ik kijk in het belang van Beslist.nl. Wat wij nodig hebben is exposure. De beste exposure is Mark Tuitert. Ik had het graag rondgemaakt met Orie. Maar als dat niet lukt, is het een harde wereld. Dan is het: Jac, krijg de tering maar. Wij gaan voor Tuitert.'

De olympisch kampioen zat niet op een telefoontje te wachten. Geen haar op zijn hoofd dacht aan vertrekken bij Orie. Hij had in zijn lange loopbaan coaches zien gaan, hij had sponsors zien gaan en hij had schaatsers zien gaan, maar zelf vertrok hij nooit. Hij heeft trouw hoog in zijn vaandel staan. Hij wil het beter doen dan zijn vader, die in zijn ogen verraad pleegde toen hij het gezin Tuitert uiteen liet vallen.

Mark Tuitert werd niet gebeld door Verpalen, maar door zijn jeugdvriend Yuri Solinger, de initiatiefnemer van iSkate, de ex-schaatser die in 1999 bij de WK junioren achter hem tweede was geworden. Solinger deed hem een aanbod dat hij moest weigeren. Eigenlijk. Maar Tuitert luisterde. 'Ik heb me opengesteld om een andere keuze dan Jac te maken.'

Tuitert liep op zijn tenen. Zijn moeder, voor wie hij van zijn eerste riante schaatssalaris een huis had gekocht, was in januari overleden. Zijn schoonmoeder lag in het ziekenhuis. Hij ging verhuizen. De baby vroeg aandacht. En hij voelde zich verantwoordelijk voor het vinden van een sponsor. Als olympisch kampioen en Bekende Nederlander ging hij met Orie mee om geldschieters het hof te maken.

Aan trainen of rusten kwam hij nauwelijks toe. Terwijl zijn concurrenten zich in de zon voorbereidden op een nieuw seizoen, zat hij tot laat in de avond aan de telefoon. Hij maakte zich zorgen. Hij had een kwakkelwinter achter de rug. Om zijn olympische titel 1500 meter te kunnen verdedigen, moest hij beter presteren. Hij moest vaak denken aan de gouden regel van het topschaatsen: 'Je maakt je winter in de zomer.'

Loyaliteit

Tuitert vertelde Orie over het aanbod, maar deed verder niets. Hij bleef betrokken bij de zoektocht naar een sponsor voor de ploeg. En hij bleef in gesprek met Solinger en Verpalen, die hoogst verbaasd was over het trage verloop van de onderlingen. Hij dacht dat loyaliteit gemakkelijk af te kopen zou zijn, zoals in het voetbal.

Bij Tuitert moest het idee van een overgang rijpen. Bij Verpalen zou hij verlost zijn van stress. Hij zou beduidend meer verdienen, omdat de ondernemer zijn bekendheid wilde gebruiken in reclamecampagnes. En hij zou in Van Velde een intrigerende coach krijgen. De olympisch kampioen van 2002 liet onbekende schaatsers vorig jaar heel snel rijden. Wat zou die met hem kunnen doen?

Gedurende drie weken in mei leefde hij met twee toekomstbeelden. Die kruisten elkaar op 21 en 22 mei. Orie had drie sponsors gevonden die gezamenlijk de ploeg wilden overnemen. Van Velde, die op schema's van Orie olympisch kampioen was geworden, wilde hem graag bij zijn trainingskamp op Mallorca hebben.

Tuitert besefte dat hij zelf een keuze moest maken. Hij probeerde zuiver te zijn, rationeel. Hij probeerde zijn band met Orie los te koppelen van zijn wens om hard te schaatsen. Hij wilde gevoelens van trouw niet in de weg laten komen van mogelijke prestaties. Hij vertelde zichzelf dat een relatie tussen coach en pupil nooit onvoorwaardelijk kan zijn. De coach gaat over het collectief, de schaatser over zichzelf.

Hij ervoer dat egoïsme pijn doet, maar liet zich er niet door weerhouden. 'Ik heb Jac opgebeld en gezegd dat ik bij Beslist.nl ging praten met de intentie eruit te komen.'

De boodschap kwam hard aan bij Orie. Hij had eerder topschaatsers verloren: Erben Wennemars, Marianne Timmer, Annette Gerritsen, Simon Kuipers. Maar met Tuitert was de band het innigst door de vele pieken en dalen in diens lange loopbaan.

Zijn olympische titel had Orie enorm veel voldoening geschonken. Het was de eerste Nederlandse zege op de 1500 meter sinds het goud van Ard Schenk, in 1972. Het was zijn idee geweest om Tuitert van allrounder om te scholen tot middellange-afstandspecialist.

Het werd nog erger voor Orie. Op maandagavond 21 mei lekte uit dat Tuitert vertrok, op dinsdag 22 mei ketste de sponsordeal voor zijn eigen ploeg af. Zonder Tuitert geen interesse, was de boodschap. De champagne bleef onaangeroerd in de kofferbak van de auto. Orie kon bij nul beginnen, zonder zijn boegbeeld.

Rooftocht

Kon het nog slechter? Toch wel. Verpalen bleek op rooftocht. Hij had zijn oog ook op wereldkampioen sprint Stefan Groothuis en coming man Kjeld Nuis laten vallen. Hun vertrek zou de doodsteek van Ories ploeg zijn. Wat kon hij beginnen zonder kampioenen? Wie zou hem nog een budget geven om zijn vak uit te oefenen?

Het leek allemaal te veel om toeval te zijn. Waarom verstuurde Verpalen juist op maandag een persbericht over de presentatie een nieuwe topschaatser, terwijl Orie op dinsdag mogelijk een sponsordeal zou afsluiten? Tuitert wist van die deal. En waarom werd hij op maandagavond gebeld door ANP-verslaggever en Tuitert-biograaf Tim Senden, met de vraag of Tuitert zou vertrekken? Wilde Verpalen hem kapotmaken? Stak Tuitert een mes in zijn rug?

Orie wist niet meer of hij spoken zag. 'Ik weet niet hoe het gelopen is. Ik weet het niet. Maar ik weet wel dat ze ook aan Groothuis en Nuis hebben gezeten. Het is alleen heel apart allemaal met meneer Van Palen.'

Tuitert stond niet stil bij de theorieën van Orie. Hij koos op maandag voor Verpalen, omdat hij niet afhankelijk wilde zijn van de mogelijke geldschieters voor de ploeg-Orie. Wat als dat bedrijf toch nog zou afhaken? Dat was al eerder voorgekomen in de zoektocht naar een financier.

Hij wilde tekenen, zodat hij meteen na de perspresentatie op trainingskamp in Mallorca kon. Hij zag ernaar uit om, verlost van alle zorgen, te ontdekken of hij onvermoede krachten in zijn lichaam kon aanboren.

Dat Groothuis en Nuis op de verlanglijst van Verpalen stonden, wist hij wel. Maar hij had zich bewust buiten de zaak gehouden. 'Ik kan me voorstellen dat Jac zich genaaid voelt, natuurlijk. Maar ik heb tegen Kees gezegd: ik wil schaatsen en me verder nergens mee bemoeien.'

Groothuis en Nuis zwichtten niet voor de aanbiedingen van Verpalen. Ze bleven trouw aan Orie. Ze trainden de hele zomer zonder salaris. Ze betaalden een kamp uit eigen zak. Ze leefden in onzekerheid over hun toekomst, terwijl Tuitert met een kalm gemoed naar de winter toe werkte.

Pas begin oktober kon Orie een geldschieter voor zijn vijf mannen presenteren. Tegenover de pers prees hij hun loyaliteit. Dankzij hun geduld was zijn toekomst als schaatstrainer veilig gesteld. Ze vonden zijn ideeën belangrijker dan een vast salaris. Orie: 'Topsport is geen wereld van compromissen. Als je iets wilt, ga je met alles wat je hebt, met volle overtuiging, een kant op. Dan is er geen weg terug. Of je doet het niet. Dat lijkt heel zwart-wit en dat is het ook.'

Tuitert stuurde een sms'je met felicitaties. Orie stuurde een kort bedankje terug.

Ze hebben elkaar niet gesproken na de breuk, maar ze kunnen elkaar niet ontlopen. Op het ijs is geen schuilplaats. Orie staat altijd in dezelfde bocht, Tuitert rijdt rondjes. Soms kijken ze uit een ooghoek naar elkaar. Soms kijken ze expres niet. Het is klaar, maar niet voorbij.

undefined

Meer over